Ο άνθρωπος που έκανε το χειροποίητο φύλλο τέχνη και το μικρό εργαστήρι της Παλιάς Πόλης σημείο αναφοράς για ολόκληρο τον κόσμο. Ένας αυθεντικός τεχνίτης, που μέχρι το τέλος της ζωής του παρέμεινε πιστός στην τέχνη, τις ρίζες και τις αξίες του.
Υπάρχουν άνθρωποι που δεν αφήνουν πίσω τους μόνο μια διαδρομή ζωής, αλλά ένα κομμάτι από την ιστορία του τόπου τους. Άνθρωποι που με τη δουλειά, το ήθος και την προσωπικότητά τους καταφέρνουν να γίνουν αναπόσπαστο μέρος της ταυτότητας μιας πόλης. Ένας τέτοιος άνθρωπος ήταν ο Γιώργος Χατζηπαράσχος, ο αγαπημένος κυρ Γιώργης, που έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 93 ετών, αφήνοντας πίσω του μια σπουδαία παρακαταθήκη για το Ρέθυμνο.
Η μορφή του, με την άσπρη ποδιά και τα χέρια γεμάτα αλεύρι, ήταν για δεκαετίες συνδεδεμένη με την καθημερινότητα της Παλιάς Πόλης. Το εργαστήριό του στην οδό Εμμανουήλ Βερνάρδου δεν ήταν απλώς ένας χώρος παραγωγής γλυκών και παραδοσιακού φύλλου. Ήταν ένας τόπος όπου η παράδοση συναντούσε την υπομονή, η εμπειρία τη δεξιοτεχνία και η καθημερινή εργασία μετατρεπόταν σε ένα μικρό θέαμα για όσους είχαν την τύχη να τον παρακολουθήσουν.
Γιος Μικρασιατών προσφύγων, γεννημένος και μεγαλωμένος στο Άδελε, ο Γιώργος Χατζηπαράσχος γνώρισε από μικρός τις δυσκολίες της ζωής. Τα παιδικά του χρόνια σημαδεύτηκαν από την Κατοχή, ενώ η επαγγελματική του πορεία ξεκίνησε αμέσως μετά τον πόλεμο, όταν ο πατέρας του τον παρότρυνε να μάθει την τέχνη του ζαχαροπλάστη κοντά σε συγγενή τους, επίσης μικρασιατικής καταγωγής, που διατηρούσε εργαστήριο στην αγορά του Ρεθύμνου.
Τα πρώτα του βήματα μόνο εύκολα δεν ήταν. Πουλούσε πάγο ξυπόλυτος, έκανε θελήματα και βοηθούσε τον μάστορα στις καθημερινές εργασίες. Σταδιακά άρχισε να γνωρίζει τα μυστικά της ζύμης και να περνά από τις βοηθητικές δουλειές στην ουσιαστική τέχνη της παρασκευής του φύλλου. Μια τέχνη που έμελλε να γίνει ολόκληρη η ζωή του.
Το 1958 έκανε το μεγάλο βήμα και δημιούργησε το δικό του εργαστήριο, στο παλιό βενετσιάνικο αρχοντικό της οδού Εμμανουήλ Βερνάρδου 30. Εκεί έμελλε να γράψει μια ιστορία που ξεπέρασε κατά πολύ τα όρια του Ρεθύμνου. Για περισσότερες από έξι δεκαετίες, ο ίδιος παρέμεινε πιστός στον παραδοσιακό τρόπο παρασκευής του χειροποίητου φύλλου κρούστας και του κανταϊφιού, χωρίς να αφήσει τον χρόνο και την εξέλιξη να αλλοιώσουν την τέχνη του.
Μια τέχνη που έγινε σημείο αναφοράς
Το φύλλο του κυρ Γιώργη απέκτησε τη δική του φήμη. Λεπτό, ανάλαφρο και σχεδόν διάφανο, ήταν αποτέλεσμα μιας διαδικασίας που απαιτούσε χρόνια εμπειρίας, επιμονή και απόλυτο έλεγχο της ζύμης. Με τα δάχτυλά του άπλωνε μικρές μπάλες ζυμαριού πάνω στο τεράστιο ξύλινο τραπέζι και, με κινήσεις που έμοιαζαν σχεδόν μαγικές, τις μετέτρεπε σε ένα εντυπωσιακά μεγάλο φύλλο. Ένα φύλλο τόσο λεπτό, ώστε όταν το τοποθετούσε πάνω σε ένα βιβλίο, τα γράμματα διακρίνονταν μέσα από αυτό.
Ο ίδιος γνώριζε καλά πως η επιτυχία δεν κρυβόταν απλώς στο να ανοίξει ένα μεγάλο φύλλο, αλλά στο να πετύχει την ίδια λεπτότητα σε κάθε σημείο του. Αυτή ήταν η διαφορά του μάστορα από τον απλό τεχνίτη. Η λεπτομέρεια, η ακρίβεια και η αγάπη για το αποτέλεσμα.
Ξεχωριστή θέση στην καθημερινή του δουλειά είχε και η παρασκευή του κανταϊφιού. Με το μεγάλο χάλκινο ταψί, που είχε αποκτήσει με τη βοήθεια του πατέρα του, δημιουργούσε τις λεπτές κλωστές της ζύμης, διατηρώντας μια παραδοσιακή τεχνική που σταδιακά γινόταν όλο και πιο σπάνια. Η διαδικασία, όπως και το άνοιγμα του φύλλου, αποτελούσε από μόνη της μια ξεχωριστή εμπειρία για τους επισκέπτες.
Η φήμη του εργαστηρίου ξεπέρασε γρήγορα τα σύνορα της Κρήτης. Γνωστοί ζαχαροπλάστες και φούρνοι από διάφορες περιοχές της Ελλάδας εμπιστεύονταν τα φύλλα του, ενώ δημοσιογράφοι, φωτογράφοι και τηλεοπτικά συνεργεία από το εξωτερικό έφταναν στην Παλιά Πόλη για να γνωρίσουν από κοντά τον άνθρωπο που εξακολουθούσε να δημιουργεί με τα χέρια του ένα προϊόν υψηλής τεχνικής και ποιότητας. Η δουλειά του παρουσιάστηκε ακόμη και από διεθνή μέσα ενημέρωσης, με το εργαστήριό του να γίνεται ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σημεία της πόλης.
Για τους επισκέπτες του Ρεθύμνου, η επίσκεψη στο εργαστήρι του ήταν συχνά μια εμπειρία που δεν περιοριζόταν στην αγορά ενός προϊόντος. Ήθελαν να δουν τον ίδιο να εργάζεται, να παρακολουθήσουν τις κινήσεις του, να φωτογραφίσουν τα τεράστια φύλλα και να ακούσουν τις εξηγήσεις του. Και εκείνος, με την πραότητα και την ευγένειά του, δεν αρνιόταν σχεδόν ποτέ. Άφηνε τον κόσμο να παρακολουθεί, απαντούσε στις ερωτήσεις και απολάμβανε τον θαυμασμό, χωρίς να χάνει την απλότητα που τον χαρακτήριζε.
Η οικογένεια και η παρακαταθήκη της τέχνης
Πίσω από τον σπουδαίο τεχνίτη υπήρχε ένας άνθρωπος που δεν ξέχασε ποτέ τις ρίζες του. Θυμόταν με ευγνωμοσύνη τον πατέρα του, ο οποίος τον οδήγησε σε αυτή την επαγγελματική διαδρομή και τον βοήθησε στα πρώτα του βήματα. Δεν ξεχνούσε από πού ξεκίνησε, ούτε τις δυσκολίες που χρειάστηκε να ξεπεράσει για να καταφέρει να δημιουργήσει κάτι δικό του.
Στο πλευρό του σε αυτή τη μακρά πορεία βρισκόταν πάντοτε η σύζυγός του, η κυρία Κατερίνα, σύντροφος ζωής και συνοδοιπόρος στην καθημερινότητα του εργαστηρίου. Μαζί μοιράστηκαν τις χαρές, τις δυσκολίες και την εξέλιξη μιας οικογενειακής επιχείρησης που απέκτησε ξεχωριστή θέση στην ιστορία της πόλης.
Και καθώς τα χρόνια περνούσαν, ο κυρ Γιώργης φρόντισε να μη χαθεί αυτό που με τόσο κόπο είχε δημιουργήσει. Μετέδωσε τα μυστικά της τέχνης του στον γιο του, Παρασκευά, ο οποίος συνεχίζει σήμερα την οικογενειακή παράδοση, κρατώντας ζωντανή την τεχνική και τη φιλοσοφία του πατέρα του. Μια συνέχεια που έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η παρασκευή του χειροποίητου φύλλου απαιτεί γνώση που δεν μεταφέρεται μόνο με συνταγές, αλλά κυρίως με μαθητεία, καθημερινή εξάσκηση και προσωπική εμπειρία.
Ο Γιώργος Χατζηπαράσχος έφυγε αφήνοντας πίσω του κάτι πολύ περισσότερο από ένα γνωστό εργαστήριο και μια σπουδαία επαγγελματική διαδρομή. Άφησε ένα παράδειγμα ανθρώπου που αγάπησε αυτό που έκανε, που δεν εγκατέλειψε ποτέ την τέχνη του και που αντιμετώπισε με αξιοπρέπεια και σεμνότητα την αναγνώριση που κέρδισε.
Η Παλιά Πόλη θα είναι διαφορετική χωρίς την παρουσία του. Η βαριά ξύλινη πόρτα του εργαστηρίου δεν θα ανοίγει πια για να αποκαλύψει τον ίδιο να δουλεύει ακούραστα πάνω στο ξύλινο τραπέζι. Δεν θα υπάρχουν τα χέρια του να απλώνουν το ζυμάρι ούτε η γνώριμη φιγούρα του να υποδέχεται τους επισκέπτες με το χαμόγελό του.
Θα υπάρχει, όμως, η τέχνη του. Θα υπάρχει η οικογένειά του που τη συνεχίζει, οι άνθρωποι που έμαθαν να εκτιμούν τη δουλειά του και οι γενιές που θα ακούν την ιστορία του. Γιατί ορισμένοι άνθρωποι αφήνουν το αποτύπωμά τους όχι μέσα από μεγάλα λόγια, αλλά μέσα από όσα δημιουργούν καθημερινά, με τα χέρια και την ψυχή τους.
Και ο κυρ Γιώργης είχε καταφέρει να κάνει πραγματικότητα την ευχή των γονιών του, που τον συντρόφευε σε ολόκληρη τη ζωή του: «Αλεύρι να πιάνεις, χρυσάφι να γίνεται».
Καλό ταξίδι, κυρ Γιώργη. Το Ρέθυμνο θα σε θυμάται με αγάπη και σεβασμό.
