Οι πρόσφατες θεομηνίες ανέδειξαν για ακόμη μία φορά τις αδυναμίες στην προστασία των οικισμών του Μυλοποτάμου από τα πλημμυρικά φαινόμενα.

Ο Γεροπόταμος και μικρότερα ποτάμια που κατεβαίνουν από τις ορεινές περιοχές προς τα πεδινά βρέθηκαν αντιμέτωπα με τεράστιους όγκους νερού, με αποτέλεσμα ολόκληρες περιοχές να πληγούν και να αναζωπυρωθεί η συζήτηση για την ανάγκη ουσιαστικών έργων αντιπλημμυρικής προστασίας.

Για ακόμη μία φορά, η δύναμη της φύσης δοκίμασε τις αντοχές των ποταμών, των υποδομών και των οικισμών του Μυλοποτάμου. Οι έντονες βροχοπτώσεις που συνόδευσαν τις πρόσφατες θεομηνίες ανέδειξαν με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο το μέγεθος του προβλήματος καθώς ο Γεροπόταμος, μαζί με μικρότερα υδατορέματα που μεταφέρουν τα νερά από τα ορεινά προς τις πεδινές περιοχές, δεν κατάφεραν να διοχετεύσουν χωρίς σοβαρές συνέπειες τον όγκο του νερού που συγκεντρώθηκε.

Το αποτέλεσμα ήταν να πληγούν και πάλι οικισμοί, με τις τοπικές κοινωνίες να βρίσκονται αντιμέτωπες με τις συνέπειες των πλημμυρών και την ανησυχία για το τι μπορεί να συμβεί στην επόμενη έντονη κακοκαιρία.

Η εικόνα αυτή δεν αφορά αποκλειστικά ένα ποτάμι ή ένα συγκεκριμένο σημείο. Αναδεικνύει ένα ευρύτερο ζήτημα για την περιοχή και αναδεικνύει την ανάγκη συνολικής διαχείρισης των υδάτων που κατεβαίνουν από τις ορεινές λεκάνες απορροής και συγκεντρώνονται με μεγάλη ταχύτητα στα πεδινά, απειλώντας κατοικημένες περιοχές, αγροτικές εκτάσεις και υποδομές.

Με πιο απλά λόγια, χρειάζονται σοβαρές υποδομές που ο Δήμος Μυλοποτάμου, όχι μόνο δεν έχει αλλά δεν έχει καν σχεδιάσει.

ΟΤΑΝ ΤΑ ΝΕΡΑ ΑΠΟ ΤΑ ΟΡΕΙΝΑ ΦΤΑΝΟΥΝ ΟΡΜΗΤΙΚΑ ΣΤΑ ΠΕΔΙΝΑ

Ο Γεροπόταμος αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα των πιέσεων που δέχονται τα υδατορέματα της περιοχής σε συνθήκες έντονων βροχοπτώσεων. Όταν μεγάλοι όγκοι νερού συγκεντρώνονται σε σύντομο χρονικό διάστημα, η παροχή αυξάνεται απότομα, ενώ η απορροή μπορεί να επιβαρυνθεί από τη μορφολογία του εδάφους, τη μεταφορά φερτών υλικών και την κατάσταση της κοίτης.

Ανάλογη πίεση δέχονται και μικρότερα ποτάμια και ρέματα που διασχίζουν την περιοχή, μεταφέροντας νερό από τα ορεινά προς τα πεδινά. Το γεγονός ότι πρόκειται για μικρότερα υδατορέματα δεν σημαίνει ότι ο κίνδυνος είναι περιορισμένος. Αντίθετα, σε περιπτώσεις ισχυρής βροχόπτωσης, η γρήγορη συγκέντρωση των απορροών μπορεί να προκαλέσει αιφνίδια άνοδο της στάθμης και να δημιουργήσει επικίνδυνες συνθήκες κοντά σε οικισμούς.

Οι πρόσφατες πλημμύρες επαναφέρουν, επομένως, ένα κρίσιμο ερώτημα, κατά πόσο οι υφιστάμενες κοίτες, οι διαβάσεις, τα τεχνικά έργα και τα αντιπλημμυρικά συστήματα μπορούν να ανταποκριθούν σε ολοένα πιο απαιτητικές συνθήκες.

Η απάντηση δεν μπορεί να περιοριστεί σε μεμονωμένες παρεμβάσεις μετά από κάθε καταστροφή. Απαιτείται συνολική εξέταση της συμπεριφοράς των υδάτων σε ολόκληρη τη διαδρομή τους, από τις ορεινές περιοχές έως τις εκβολές, με ιδιαίτερη έμφαση στα σημεία όπου η φυσική απορροή συναντά κατοικίες, δρόμους και άλλες υποδομές.

ΖΩΝΙΑΝΑ ΚΑΙ ΛΙΒΑΔΙΑ: ΟΙ ΠΛΗΓΕΣ ΠΟΥ ΑΦΗΣΕ ΠΙΣΩ ΤΗΣ Η ΚΑΚΟΚΑΙΡΙΑ

Το μέγεθος του προβλήματος αποτυπώθηκε στις πρόσφατες καταστροφές στον ορεινό Μυλοπόταμο. Στα Ζωνιανά, η υπερχείλιση χειμάρρου είχε ως αποτέλεσμα μεγάλες ποσότητες νερού να περάσουν μέσα από τον οικισμό, προκαλώντας ζημιές σε κατοικίες και στο οδικό δίκτυο. Μάλιστα, χρειάστηκε να γίνει παρέμβαση σε γεφυράκι, ώστε να δημιουργηθεί δίοδος για την απομάκρυνση των νερών και να περιοριστεί η πίεση που δεχόταν ο οικισμός.

Στα Λιβάδια, τα ορμητικά νερά προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στις υποδομές, ενώ η γέφυρα του Δισκουρίου παρασύρθηκε, αναδεικνύοντας τους κινδύνους που δημιουργούνται όταν οι υδάτινοι όγκοι ξεπερνούν τις αντοχές των τεχνικών έργων. Παράλληλα, προβλήματα καταγράφηκαν στην αγροτική οδοποιία, δυσχεραίνοντας την πρόσβαση σε κτηνοτροφικές και αγροτικές εγκαταστάσεις. Στην περίπτωση του γεφυριού στο δρόμο του Δισκουρίου, είναι ευτύχημα που μετράμε μόνο δύο τραυματίες και όχι θύματα.

Τα περιστατικά αυτά αναδεικνύουν ότι ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στην υπερχείλιση ενός μεγάλου ποταμού. Μικρότερα ρέματα, τα οποία υπό κανονικές συνθήκες δεν προκαλούν ιδιαίτερη ανησυχία, μπορούν να μετατραπούν σε ορμητικούς χειμάρρους, όταν δέχονται μεγάλες ποσότητες νερού σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Η ΑΝΑΓΚΗ ΓΙΑ ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΟ ΑΝΤΙΠΛΗΜΜΥΡΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ

Το ζητούμενο πλέον είναι η μετάβαση από την αποκατάσταση των ζημιών μετά από κάθε θεομηνία σε έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό πρόληψης. Έναν σχεδιασμό που δεν θα περιορίζεται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις, αλλά θα εξετάζει τη συνολική λειτουργία των ποταμών και των ρεμάτων, τη φυσική απορροή και την προστασία των οικισμών που βρίσκονται κοντά στις κοίτες τους.

Σε αυτή την κατεύθυνση, κρίσιμη θεωρείται η αποτύπωση των σημείων όπου παρατηρούνται υπερχειλίσεις, η αξιολόγηση της επάρκειας γεφυρών και οχετών, η συντήρηση των υδατορεμάτων και η απομάκρυνση εμποδίων, όπου αυτό κρίνεται αναγκαίο και επιτρέπεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες. Παράλληλα, απαιτείται να εξεταστεί κατά πόσο οι υφιστάμενες υποδομές μπορούν να ανταποκριθούν σε ακραία επεισόδια βροχόπτωσης.

Οι παρεμβάσεις αυτές πρέπει να στηρίζονται σε υδρολογικές και υδραυλικές μελέτες, οι οποίες θα λαμβάνουν υπόψη όχι μόνο την παροχή του νερού, αλλά και τη μεταφορά φερτών υλικών, τις αλλαγές στη χρήση γης και τις επιπτώσεις της έντονης βροχόπτωσης στις ορεινές λεκάνες απορροής.

Εξίσου σημαντική είναι η έγκαιρη προειδοποίηση των κατοίκων, η παρακολούθηση της στάθμης των ποταμών και η ύπαρξη σαφών σχεδίων αντίδρασης για κάθε οικισμό που αντιμετωπίζει αυξημένο κίνδυνο.

Η ΕΠΟΜΕΝΗ ΘΕΟΜΗΝΙΑ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΒΡΕΙ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΑΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΤΗ

Οι πρόσφατες καταστροφές στον Μυλοπόταμο επαναφέρουν με επιτακτικό τρόπο ένα ζήτημα που δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται μόνο όταν τα νερά έχουν ήδη φτάσει στις αυλές των σπιτιών. Η προστασία των οικισμών απαιτεί σταθερό σχεδιασμό, χρηματοδότηση, συντονισμό των αρμόδιων φορέων και έργα που θα ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες κάθε περιοχής.

Ο Γεροπόταμος και τα μικρότερα ποτάμια που κατεβαίνουν από τα ορεινά προς τα πεδινά αποτελούν αναπόσπαστο μέρος του φυσικού περιβάλλοντος του τόπου. Όταν, όμως, οι παροχές αυξάνονται απότομα, η προστασία των ανθρώπων και των περιουσιών τους εξαρτάται από το κατά πόσο έχουν προβλεφθεί οι κίνδυνοι και έχουν ληφθεί τα κατάλληλα μέτρα.

Το ζητούμενο δεν είναι να θεωρηθεί κάθε ακραίο καιρικό φαινόμενο αποτρέψιμο. Είναι να περιοριστούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι συνέπειές του. Και αυτό προϋποθέτει να αξιοποιούνται τα διδάγματα κάθε καταστροφής, ώστε οι ίδιες εικόνες να μην επαναλαμβάνονται σε κάθε νέα κακοκαιρία.

Για τις τοπικές κοινωνίες του Μυλοποτάμου, η αντιπλημμυρική προστασία δεν είναι πλέον μια μελλοντική υποχρέωση ή ένα έργο που μπορεί να περιμένει. Είναι ζήτημα ασφάλειας, προστασίας της περιουσίας και διασφάλισης της καθημερινής ζωής των κατοίκων.

Η ΑΠΟΤΑΜΙΕΥΣΗ ΝΕΡΟΥ...

Παλαιότερα στον πάλαι ποτέ Δήμο Κουλούκωνα είχε συζητηθεί σοβαρά η δημιουργία ενός φράγματος για αποταμίευση νερού στην περιοχή Καλοκύρος. Αργότερα συζητήθηκαν οι ανάγκες για λιμνοδεξαμενές στα Ζωνιανά όρη και στα Λιβαδιώτικα όρη.

Οι σχεδιασμοί αυτοί εγκαταλείφθηκαν παρά την χρησιμότητα και την αναγκαιότητα των έργων.

Αν υπήρχαν αυτές οι υποδομές, θα λειτουργούσαν εν πολλοίς και σε επίπεδο αντιπλημμυρικής προστασίας.