Η έλλειψη εργατικών χεριών, τα ημερομίσθια που φτάνουν ακόμη και τα 80 ευρώ και η πτώση των τιμών παραγωγού πιέζουν ασφυκτικά τους ελαιοπαραγωγούς της Κρήτης. Δυσκολίες στη μετάκληση εργατών από τρίτες χώρες, αυξημένο κόστος παραγωγής και προβλήματα στέγασης απειλούν να αφήσουν μέρος της φετινής σοδειάς ασυγκόμιστο.
Με σοβαρές ελλείψεις εργατικού δυναμικού, αυξημένα ημερομίσθια και περιορισμένα περιθώρια κέρδους βρίσκονται αντιμέτωποι οι ελαιοπαραγωγοί της Κρήτης, καθώς η φετινή συγκομιδή εξελίσσεται σε μια δύσκολη εξίσωση. Την ώρα που ο καρπός ωριμάζει στα δέντρα και οι εργασίες πρέπει να ολοκληρωθούν εγκαίρως, η εξεύρεση επαρκούς προσωπικού αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα για τον αγροτικό κόσμο του νησιού.
Οι εργάτες γης από τα Βαλκάνια στρέφονται προς άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπου μπορούν να εξασφαλίσουν υψηλότερες αμοιβές, ενώ στην Ελλάδα σημαντικό μέρος του διαθέσιμου εργατικού δυναμικού επιλέγει την απασχόληση στον τουρισμό. Το αποτέλεσμα είναι η αυξημένη ζήτηση για εργατικά χέρια να συναντά περιορισμένη προσφορά, οδηγώντας τα ημερομίσθια σε αρκετές περιοχές ακόμη και στα 70 με 80 ευρώ.
Την ίδια στιγμή, οι τιμές παραγωγού τόσο για την επιτραπέζια ελιά όσο και για το ελαιόλαδο έχουν υποχωρήσει, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο την οικονομική κατάσταση των καλλιεργητών. Οι παραγωγοί καλούνται να πληρώσουν περισσότερα για τη συγκομιδή, ενώ τα έσοδα από την πώληση της παραγωγής τους είναι μειωμένα.
Όπως τονίζουν Ρεθεμνιώτες παραγωγοί και σύμφωνα με όσα γνωρίζουν από συναδέλφους τους σε ολόκληρο το νησί, για την Κρήτη, όπου η ελαιοκαλλιέργεια αποτελεί βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας, οι εξελίξεις προκαλούν έντονο προβληματισμό, καθώς η έλλειψη προσωπικού ενδέχεται να οδηγήσει σε περιορισμό των εργασιών ή ακόμη και στην εγκατάλειψη μέρους της παραγωγής.
Ο ΚΑΡΠΟΣ ΣΤΑ ΔΕΤΡΑ
Η αδυναμία εξεύρεσης εργατών αναγκάζει τους παραγωγούς να επανεξετάσουν τον τρόπο με τον οποίο θα οργανώσουν τη φετινή συγκομιδή. Σε ένα περιβάλλον αυξημένων δαπανών και μειωμένων τιμών, προτεραιότητα ενδέχεται να δοθεί στα πιο παραγωγικά ελαιόφυτα, ενώ αγροτεμάχια με χαμηλότερες αποδόσεις μπορεί να μείνουν εκτός συγκομιδής, εφόσον το κόστος συλλογής κριθεί ασύμφορο.
Όπως πρόσφατα δήλωσε στα «ΝΕΑ» ο γενικός διευθυντής της ΕΘΕΑΣ, Μόσχος Κορασίδης, οι ελλείψεις εποχικών εργατών γης στην Ελλάδα υπολογίζονται σε περίπου 70.000 άτομα. Ο ίδιος τόνισε, ότι όχι μόνο δεν έχει περιοριστεί, αλλά γίνεται εντονότερο, ιδιαίτερα στις καλλιέργειες που απαιτούν μαζική και χρονικά περιορισμένη συγκομιδή.
Η Κρήτη συγκαταλέγεται στις περιοχές που αντιμετωπίζουν σημαντικές δυσκολίες, μαζί με την Πελοπόννησο και τη Βόρεια Ελλάδα. Η έλλειψη προσωπικού δημιουργεί πρόσθετη αβεβαιότητα για την ολοκλήρωση των εργασιών, ενώ η καθυστέρηση στη συλλογή του καρπού μπορεί να επηρεάσει την ποιότητα και να αυξήσει τις απώλειες.
ΥΨΗΛΑ ΗΜΕΡΟΜΙΣΘΙΑ ΚΑΙ ΑΥΞΗΜΕΝΟ ΚΟΣΤΟΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ
Η έλλειψη εργατικών χεριών συμπιέζει τα οικονομικά περιθώρια των Κρητικών ελαιοπαραγωγών. Τα ημερομίσθια έχουν αυξηθεί σημαντικά σε αρκετές περιοχές, καθώς οι ανάγκες για προσωπικό κορυφώνονται μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα και η διαθεσιμότητα εργατών δεν επαρκεί για να καλύψει τη ζήτηση.
Παράλληλα, οι δαπάνες για άρδευση, ηλεκτρική ενέργεια, λιπάσματα, φυτοφάρμακα και καύσιμα εξακολουθούν να επιβαρύνουν την καλλιέργεια. Σε συνδυασμό με τις χαμηλότερες τιμές πώλησης του ελαιολάδου, το αυξημένο κόστος συγκομιδής περιορίζει το εισόδημα των παραγωγών και καθιστά δυσκολότερη την κάλυψη των εξόδων.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η συγκομιδή δεν αποτελεί απλώς ζήτημα εξεύρεσης εργατών, αλλά και οικονομικής δυνατότητας των καλλιεργητών να ολοκληρώσουν τις εργασίες χωρίς να επιβαρυνθούν με δυσανάλογες δαπάνες.
Σημαντικό εμπόδιο παραμένει η διαδικασία μετάκλησης εργαζομένων από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι παραγωγοί αντιμετωπίζουν καθυστερήσεις στην ψηφιακή πλατφόρμα υποβολής αιτήσεων, αλλά και προβλήματα που αφορούν τις διαδικασίες εισόδου στη χώρα, τις άδειες παραμονής και τη μετακίνηση των εργατών προς τις αγροτικές περιοχές.
Ένα επιπλέον ζήτημα είναι η αναντιστοιχία μεταξύ της διάρκειας της ελαιοσυγκομιδής και του χρόνου απασχόλησης που προβλέπεται στις συμφωνίες μετάκλησης. Σε αρκετές περιπτώσεις, οι ανάγκες των παραγωγών συγκεντρώνονται σε διάστημα λίγων μηνών, ενώ οι συμβάσεις προβλέπουν μεγαλύτερη περίοδο εργασίας.
Για τους ελαιοπαραγωγούς της Κρήτης, η έγκαιρη άφιξη των εργαζομένων είναι καθοριστική, καθώς οι καθυστερήσεις μπορεί να οδηγήσουν σε απώλεια πολύτιμου χρόνου κατά την πιο απαιτητική περίοδο της καλλιεργητικής χρονιάς.
Στο πλαίσιο αναζήτησης εναλλακτικών λύσεων, εξετάζεται η δυνατότητα προσέλκυσης εργατικού δυναμικού και από χώρες της Άπω Ανατολής, όπως η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ. Ωστόσο, η αντιμετώπιση του προβλήματος προϋποθέτει ταχύτερες διαδικασίες και αποτελεσματικότερο σχεδιασμό για την κάλυψη των εποχικών αναγκών.
ΧΩΡΙΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΗ ΣΤΕΓΑΣΗ ΟΙ ΕΠΟΧΙΚΟΙ ΕΡΓΑΤΕΣ
Πέρα από την εξεύρεση προσωπικού, οι παραγωγοί έρχονται αντιμέτωποι και με το ζήτημα της στέγασης. Πολλές αγροτικές εκμεταλλεύσεις βρίσκονται μακριά από τα αστικά κέντρα, ενώ δεν υπάρχουν πάντοτε διαθέσιμα σπίτια ή άλλα καταλύματα για τη φιλοξενία των εποχικών εργαζομένων.
Ο γενικός διευθυντής της Εθνικής Διεπαγγελματικής Οργάνωσης Επιτραπέζιας Ελιάς, Θανάσης Μπαλτάς, επισημαίνει στα «ΝΕΑ» ότι το θεσμικό πλαίσιο στην Ελλάδα δεν προβλέπει με σαφήνεια τη δημιουργία ειδικών εγκαταστάσεων για τη διαμονή εργατών γης, όπως συμβαίνει σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Η έλλειψη κατάλληλων χώρων διαμονής δυσχεραίνει την προσέλκυση εργαζομένων, ενώ το κόστος μεταφοράς τους από και προς τα χωράφια προστίθεται στα ήδη αυξημένα ημερομίσθια. Για την Κρήτη, όπου η ζήτηση για εργατικά χέρια αυξάνεται σημαντικά κατά την ελαιοκομική περίοδο, η εξασφάλιση αξιοπρεπών και οικονομικά προσιτών συνθηκών διαμονής αποτελεί μέρος της συνολικής λύσης.
ΑΝΑΖΗΤΟΥΝΤΑΙ ΛΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΝΑ ΜΗ ΧΑΘΕΙ Η ΦΕΤΙΝΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ
Η αντιμετώπιση της έλλειψης εργατικών χεριών αναδεικνύεται σε κρίσιμο ζήτημα για το μέλλον της ελαιοκαλλιέργειας στην Κρήτη. Η απλοποίηση των διαδικασιών μετάκλησης, η ταχύτερη έκδοση των απαραίτητων εγγράφων και η δημιουργία κατάλληλων υποδομών φιλοξενίας θα μπορούσαν να συμβάλουν στην καλύτερη κάλυψη των αναγκών των παραγωγών.
Την ίδια στιγμή, οι διεθνείς εξελίξεις και οι αυξημένες τιμές των καυσίμων επιβαρύνουν περαιτέρω τον αγροτικό τομέα, όπως επισημαίνει ο Μόσχος Κορασίδης.
Το ζητούμενο για τους Κρητικούς ελαιοπαραγωγούς είναι να εξασφαλίσουν εγκαίρως το απαραίτητο προσωπικό, ώστε να περιοριστούν οι απώλειες και να ολοκληρωθεί η συγκομιδή χωρίς πρόσθετες επιβαρύνσεις. Με τις τιμές παραγωγού να πιέζονται και τα έξοδα να αυξάνονται, η φετινή περίοδος αποτελεί μια δύσκολη δοκιμασία για τη βιωσιμότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων και την οικονομία πολλών περιοχών του νησιού.
