Το κυκλοφοριακό στο Ρέθυμνο δεν αποτελεί μια συγκυριακή δυσκολία αλλά ένα χρόνιο πρόβλημα που έχει παγιωθεί στην καθημερινότητα της πόλης. Για περισσότερες από δύο δεκαετίες, κάτοικοι και επισκέπτες βιώνουν τις συνέπειες μιας κατάστασης που όχι μόνο δεν επιλύεται αλλά σε αρκετές περιπτώσεις επιδεινώνεται, δημιουργώντας ασφυκτικές συνθήκες μετακίνησης.
Η ρίζα του προβλήματος εντοπίζεται σε μια βασική αντίφαση. Το Ρέθυμνο είναι μια πόλη με περιορισμένο οδικό δίκτυο, το οποίο δεν σχεδιάστηκε για να εξυπηρετεί τον σημερινό όγκο οχημάτων. Παράλληλα, η αύξηση των αυτοκινήτων τα τελευταία χρόνια υπήρξε ραγδαία. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, προχώρησαν σημαντικές αναπλάσεις που αναβάθμισαν την εικόνα της πόλης, χωρίς όμως να συνοδευτούν από τις απαραίτητες υποδομές. Η απουσία νέων δρόμων, περιφερειακών λύσεων και οργανωμένων χώρων στάθμευσης δημιούργησε ένα κενό που σήμερα γίνεται όλο και πιο εμφανές.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο τεχνικό αλλά και βαθιά κοινωνικό. Η κυκλοφοριακή συμφόρηση συνδέεται άμεσα με τη νοοτροπία των κατοίκων. Η χρήση του ιδιωτικού αυτοκινήτου παραμένει κυρίαρχη επιλογή, ενώ η κουλτούρα των Μέσων Μαζικής Μεταφοράς είναι πολύ περιορισμένη. Για να αλλάξει αυτό, δεν αρκεί η απλή ενίσχυση των συγκοινωνιών. Απαιτείται μια συνολική αλλαγή αντίληψης, που θα ενσωματώσει σταδιακά τη χρήση τους στην καθημερινότητα. Αυτό προϋποθέτει αξιόπιστες υπηρεσίες, συχνά δρομολόγια και σύγχρονες στάσεις που θα προσφέρουν προστασία από τα καιρικά φαινόμενα αλλά και άνεση στους επιβάτες.
Σημαντική παράμετρος είναι και ο τρόπος οργάνωσης της ίδιας της πόλης. Το Ρέθυμνο λειτουργεί ως διοικητικό και εμπορικό κέντρο για μια ευρύτερη περιοχή. Υπηρεσίες όπως η εφορία, το νοσοκομείο, ιατρεία, τράπεζες, ταχυδρομεία, τεχνικά επαγγέλματα, μεγάλα καταστήματα κ.α. βρίσκονται στο μεγαλύτερο μέρος τους συγκεντρωμένα σε κεντρικά σημεία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα καθημερινά να μετακινούνται προς το κέντρο όχι μόνο οι κάτοικοι της πόλης αλλά και πολίτες από όμορους δήμους. Το καλοκαίρι η κατάσταση επιβαρύνεται περαιτέρω, καθώς προστίθεται ο αυξημένος όγκος επισκεπτών λόγω τουρισμού.
Σε επίπεδο παρεμβάσεων, οι διανοίξεις νέων δρόμων, όπως στο σημείο πίσω από το νοσοκομείο, καθώς και η δημιουργία νέων θέσεων στάθμευσης, ακόμη και μικρής κλίμακας, μέχρι να εξευρεθεί λύση για το πάρκιγκ των 4ων Μαρτύρων, μπορούν να προσφέρουν προσωρινή ανακούφιση. Ωστόσο δεν αποτελούν οριστική λύση. Πρόκειται για κινήσεις που διαχειρίζονται τις συνέπειες και όχι τα αίτια του προβλήματος.
Ανάλογη είναι και η περίπτωση του περιφερειακού δρόμου. Παρότι πρόκειται για ένα έργο που αναμένεται να αποσυμφορήσει την πόλη και να δώσει μια σημαντική ανάσα, η καθυστέρηση στην υλοποίησή του έχει ήδη επιβαρύνει την κατάσταση. Ακόμη όμως και όταν ολοκληρωθεί, δεν θα μπορέσει από μόνος του να λύσει το κυκλοφοριακό. Θα αποτελέσει ένα κομμάτι της λύσης, όχι τη συνολική απάντηση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν και οι υφιστάμενες κυκλοφοριακές ρυθμίσεις. Η περίπτωση της οδού Κουντουριώτη είναι χαρακτηριστική. Η επιλογή της μονοδρόμησης με στόχο τη δημιουργία δύο λωρίδων κυκλοφορίας στην πράξη δεν αποδίδει, καθώς η μία πλευρά καταλαμβάνεται σταθερά από σταθμευμένα οχήματα. Το αποτέλεσμα είναι η κυκλοφορία να διεξάγεται ουσιαστικά σε μία λωρίδα, γεγονός που δημιουργεί καθυστερήσεις και εντάσεις. Υπό αυτές τις συνθήκες, η επανεξέταση της ρύθμισης και η πιθανή επιστροφή στην αμφίδρομη κίνηση θα μπορούσε να αποτελέσει μια πιο λειτουργική επιλογή.
Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι το κυκλοφοριακό του Ρεθύμνου δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με αποσπασματικά μέτρα. Απαιτείται ένας ολοκληρωμένος σχεδιασμός που θα συνδυάζει υποδομές, ρυθμίσεις και αλλαγή νοοτροπίας. Ο δήμος έχει σημαντικό ρόλο, όμως η λύση δεν εξαρτάται αποκλειστικά από αυτόν. Αφορά τους ίδιους τους πολίτες, τις επιλογές τους και την καθημερινή τους συμπεριφορά.
Αν δεν υπάρξει σταδιακή στροφή προς πιο βιώσιμους τρόπους μετακίνησης, αν δεν δημιουργηθούν οι συνθήκες που θα κάνουν τα μέσα μαζικής μεταφοράς πραγματική εναλλακτική και αν δεν προχωρήσουν έγκαιρα οι αναγκαίες υποδομές, το Ρέθυμνο θα συνεχίσει να κινείται με δυσκολία μέσα σε ένα πρόβλημα που γνωρίζει καλά αλλά δεν έχει ακόμη καταφέρει να ξεπεράσει.
ΑΝΑΖΗΤΩΝΤΑΣ ΔΙΕΞΟΔΟ ΣΤΟ ΚΥΚΛΟΦΟΡΙΑΚΟ ΤΟΥ ΡΕΘΥΜΝΟΥ
Το κυκλοφοριακό ζήτημα της πόλης βρέθηκε στο επίκεντρο της συνεδρίασης λογοδοσίας του δήμου, το οποίο τέθηκε ως θέμα από επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης Ρένα Κουτσαλεδάκη.
Πρόκειται για ένα ζήτημα που παραμένει ανοιχτό και σύνθετο. Οι παρεμβάσεις που σχεδιάζονται, οι υποδομές που καθυστερούν και οι διαφωνίες που καταγράφονται συνθέτουν μια εικόνα όπου οι λύσεις αναζητούνται, χωρίς ακόμη να διαφαίνεται άμεση απάντηση.
Στη συνεδρίαση λογοδοσίας, ο αρμόδιος αντιδήμαρχος Άγγελος Μαλάς παρουσίασε το πλέγμα των παρεμβάσεων που προωθεί η δημοτική αρχή. Στο άμεσο επίπεδο, προκρίνεται η αξιοποίηση ελεύθερων χώρων για στάθμευση, η διάνοιξη δρόμων και η απελευθέρωση σημείων εντός της πόλης. Κεντρικό ρόλο στο σχεδιασμό έχει και η σύνδεση του οικοπέδου Φραγάκη με το κέντρο μέσω γραμμής ηλεκτρικών λεωφορείων, η οποία βρίσκεται στην τελική φάση υλοποίησης σε συνεργασία με το ΚΤΕΛ, με δύο οχήματα ήδη εξασφαλισμένα και σε αναμονή λειτουργίας.
Παράλληλα, προωθούνται παρεμβάσεις στο πλαίσιο των σχεδίων βιώσιμης αστικής ανάπτυξης, με στόχο τη βελτίωση της λειτουργίας των γειτονιών, ενώ εξετάζεται και η ενίσχυση της διαχείρισης της κυκλοφορίας μέσω έξυπνων τεχνολογιών. Ήδη εφαρμόζονται συστήματα ελέγχου στην παλιά πόλη για τον περιορισμό της παράνομης εισόδου οχημάτων, με τη δημοτική αρχή να σχεδιάζει την επέκτασή τους και την αξιοποίηση φωτεινών σηματοδοτών που θα ρυθμίζουν την κίνηση.
Σε επίπεδο σχεδιασμού για τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται σε μεγάλα έργα όπως ο νέος ΒΟΑΚ, ο περιφερειακός δρόμος και το πάρκινγκ των Τεσσάρων Μαρτύρων. Ο περιφερειακός δρόμος, όπως επισημάνθηκε και από την πρόεδρο της ΝΕ ΤΕΕ Ρεθύμνου Γεωργία Μανωλίτση, αποτελεί κρίσιμη υποδομή για την αποσυμφόρηση, με τις μελέτες να έχουν προχωρήσει και την προοπτική υλοποίησης να εμφανίζεται πιο ώριμη μετά τις σχετικές δεσμεύσεις.
Ωστόσο, οι παρεμβάσεις αυτές δεν έμειναν χωρίς κριτική. Από την αντιπολίτευση εκφράστηκαν επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα των μέτρων, με τον Μανούσο Μανουσογιάννη να χαρακτηρίζει τις απαντήσεις γενικές και να θέτει ως προτεραιότητα τη δημιουργία περιφερειακού χώρου στάθμευσης εκτός πολεοδομικού ιστού. Παράλληλα, ανέδειξε την ανάγκη καλύτερης οργάνωσης των χώρων φορτοεκφόρτωσης.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Νίκος Δερεδάκης στάθηκε στη στασιμότητα που, όπως υποστήριξε, καταγράφεται τα τελευταία χρόνια, επισημαίνοντας ότι οι αναπλάσεις προχώρησαν χωρίς να συνοδευτούν από βασικές υποδομές. Η έλλειψη χώρων στάθμευσης, όπως σημείωσε, επιδεινώνεται από τη συνεχή μετακίνηση πολιτών από την ευρύτερη περιοχή προς το κέντρο.
Η Ρένα Κουτσαλεδάκη από την πλευρά της τόνισε ότι δεν διαφαίνεται άμεση λύση, επισημαίνοντας τις καθυστερήσεις στον σχεδιασμό και την απουσία χώρων στάθμευσης σε κρίσιμες περιοχές. Έθεσε επίσης ζήτημα ελέγχου των επιχειρήσεων ενοικίασης οχημάτων, οι οποίες, σύμφωνα με την ίδια, καταλαμβάνουν δημόσιους χώρους.
Η κα Κουτσαλεδάκη σε ανακοίνωσή της μετά τη συζήτηση αναφέρει: «Το κυκλοφοριακό του Ρεθύμνου δεν αποτελεί απλά ένα «πρόβλημα» τα τελευταία είκοσι χρόνια, αλλά μια διαχρονική παθογένεια. Προεκλογικά αντιμετωπίζεται ως μια συλλογική ευθύνη όλων πλην της δημοτικής αρχής. Μετεκλογικά παρουσιάζονται σχέδια ή λύσεις που είτε «απεντάσονται» είτε δεν υλοποιούνται ποτέ. Και όμως, η δημοτική αρχή συνεχίζει να το αντιμετωπίζει σαν κάτι παροδικό, προσδιορίζοντάς το σε ώρες αιχμής.
Κλείνοντας τη συζήτηση, ο δήμαρχος Γιώργος Μαρινάκης αναγνώρισε ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται μόνο στις υποδομές αλλά συνδέεται και με βαθιά ριζωμένες συνήθειες. Υπογράμμισε ότι η διεκδίκηση έργων όπως το πάρκινγκ των Τεσσάρων Μαρτύρων συνεχίζεται, ενώ αναφέρθηκε και στις δυνατότητες χρηματοδότησης που δημιουργούνται μέσω του προγράμματος Τρίτσης, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νέων παρεμβάσεων.
Το κυκλοφοριακό του Ρεθύμνου εξακολουθεί να απαιτεί συντονισμένη προσέγγιση και χρόνο, με τις λύσεις να παραμένουν ζητούμενο για μια πόλη που αναζητά ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και τη λειτουργικότητα.
