Αυτά είναι μερικά από όσα διαφάνηκαν στην συζήτηση που πραγματοποιήθηκε στην κατάμεστη από κόσμο αίθουσα του Επιμελητηρίου Ρεθύμνου όπου εκπρόσωποι φορέων και αγροτοκτηνοτρόφοι ενημερώθηκαν για τα όσα προβλέπει η νέα ΚΑΠ που υπέγραψε και θα εφαρμόσει και η Ελλάδα.
Οι διαπιστώσεις δεν είναι σε όλα τα επίπεδα θετικές και απ’ ό,τι φαίνεται το μεγάλο ζήτημα που προκύπτει αφορά στο πως θα κινηθούν φορείς και πολίτες ... για να χάσουν το λιγότερο δυνατό!
«Το σίγουρο είναι, πως αυτό που ξέραμε, να καθόμαστε και να περιμένουμε να έρθει η επιδότηση δεν υπάρχει πια» απάντησε ο Πρόεδρος του ΑΣΡ κ. Γιάννης Γλετζάκης, ερωτηθείς για το γενικό συμπέρασμα της εκδήλωσης που έγινε και συμπλήρωσε, «Είχαμε μάθει να κάνουμε τα χαρτιά μας και να περιμένουμε να επιδοτηθούμε. Αυτό πια δεν υπάρχει. Τώρα μπαίνουν όροι και προϋποθέσεις για να επιδοτηθεί ένας αγρότης και ένας κτηνοτρόφος και αυτό πρέπει να γίνει κατανοητό. Υπάρχουν αυστηροί κανόνες στην νέα ΚΑΠ».
Το βασικό ζήτημα που προκύπτει είναι το λεγόμενο «πρασσίνισμα»,το οποίο αποτελούσε μεγάλο μέρος της επιδότησης και κόπηκε ήδη από τις αρχές ’23. Είναι και η περίπτωση που προκαλεί τις περισσότερες αντιδράσεις, όπως βεβαίως και οι όροι που έχουν μπει για του παραγωγούς ελαιολάδου. Γεγονός, είναι πως ξεκινά μια διαφορετική περίοδος για τον πρωτογενή τομέα και εφιστάται η προσοχή στους παραγωγούς, προκειμένου να κερδίσουν όσο το δυνατό περισσότερο από μια ΚΑΠ με την οποία οι προϋποθέσεις πια όχι μόνο είναι διαφορετικές και αυστηρές αλλά ωθούν ένα μοντέλο με διαφοροποιήσεις στις πρακτικές και στις λογικές, το οποίο ή το ακολουθείς ή εγκαταλείπεις την ενασχόληση σου με την γη.
Στην εκδήλωση παρέστη και μίλησε ο Διευθυντής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σπύρος Ντουντουνάκης, ο οποίος τόνισε, ότι «Ο πιο κρίσιμος παράγοντας που θα καθορίσει το αποτέλεσμα των προσπαθειών μας για την προώθηση των αλλαγών της νέας ΚΑΠ στον πρωτογενή τομέα είναι η ενεργή συμμετοχή και ισχυρή βούληση όλων μας να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και να υιοθετήσουμε τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις με ανοιχτό μυαλό και καλές προθέσεις».
Μίλησε επίσης ο κ. Κωνσταντίνος Τσιμπούκας, καθηγητής στο Γεωπονικό πανεπιστήμιο Αθηνών που συμμετείχε στην επιστημονική ομάδα που έφτιαξε το στρατηγικό σχέδιο της ΚΑΠ.
Η ΕΙΣΗΓΗΣΗ ΣΠΥΡΟΥ ΝΤΟΥΝΤΟΥΚΑΚΗ
Με θέμα «Στρατηγικός σχεδιασμός για την προώθηση των παρεμβάσεων της νέας ΚΑΠ 2023-2027» μίλησε ο ο Διευθυντής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων Σπύρος Ντουντουνάκης, ο οποίος είπε τα εξής:
«Ο αγροδιατροφικός τομέας σήμερα αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις :
- Αλλεπάλληλες κρίσεις που επηρεάζουν την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα, το κόστος παραγωγής, το εισόδημα των αγροτών κ.λπ.
- Κλιματική αλλαγή και υιοθέτηση πολιτικών προστασίας του περιβάλλοντος.
- Προσαρμογή στον διεθνή έντονο ανταγωνισμό και ενσωμάτωση σημαντικών τεχνολογικών εξελίξεων στην παραγωγική διαδικασία.
- Προσαρμογή στα νέα διατροφικά πρότυπα και απαιτήσεις των καταναλωτών, καθώς και στην κοινωνική απαίτηση για δίκαιη και βιώσιμη ανάπτυξη για όλους.
Η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) είναι το σημαντικότερο χρηματοδοτικό μέσο στήριξης του αγροδιατροφικού τομέα στην Ελλάδα. Η στόχευση της νέας ΚΑΠ για την περίοδο 2023-2027 εστιάζει στην οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική βιωσιμότητα, μέσω τόσο του Πυλώνα Ι των άμεσων ενισχύσεων
όσο και του Πυλώνα ΙΙ της αγροτικής ανάπτυξης.
Η νέα ΚΑΠ μέσω του Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου
θα κινητοποιήσει πόρους 20 δις ευρώ στην Ελλάδα,
ενώ κατά τη μεταβατική περίοδο 2021-2022
πόροι 2 δις ευρώ έχουν ήδη
κατευθυνθεί από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης
σε μεταρρυθμιστικές και αναπτυξιακές παρεμβάσεις
με ισχυρό περιβαλλοντικό και κοινωνικό πρόσημο.
Τρείς είναι οι κύριες προκλήσεις της νέας ΚΑΠ και αφορούν στο βαθμό που:
- θα ανταποκριθεί στις αυξημένες διατροφικές και παραγωγικές ανάγκες της Ε.Ε., εξειδικεύοντας τις πολιτικές της στη βάση των ιδιαιτεροτήτων και διαρθρωτικών χαρακτηριστικών κάθε Κράτους Μέλους.
- θα ανταποκριθεί στις πολλαπλές και διαφορετικές κρίσεις που αντιμετωπίζει ο αγροδιατροφικός τομέας, διασφαλίζοντας ικανοποιητικά επίπεδα εισοδήματος και απασχόλησης για τους αγρότες.
- θα επιτύχει τους στόχους της για τον πράσινο και ψηφιακό μετασχηματισμό της Γεωργίας, στο πλαίσιο των Στρατηγικών της Πράσινης Συμφωνίας “Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο” και “Βιοποικιλότητα”.
Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και οι στρατηγικές της για τη Γεωργία
Η Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία (Green Deal) δεσμεύει τα κράτη μέλη της Ε.Ε. να επιτύχουν φιλόδοξους στόχους ανά τομέα που θα διασφαλίζουν την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.
- Η στρατηγική «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο» στοχεύει στη μείωση κατά 50% της χρήσης φυτοφαρμάκων, λιπασμάτων, αντιβιοτικών, καθώς και στην αύξηση της βιολογικής παραγωγής, τουλάχιστον στο 25% της γεωργικής γης της ΕΕ.
- Η Στρατηγική «Βιοποικιλότητα» ενισχύει και συμπληρώνει τους στόχους της Στρατηγικής «Από το Αγρόκτημα στο Πιάτο» με έμφαση στην προστασία και διατήρηση των στοιχείων της βιοποικιλότητας.
Οι βασικές προτεραιότητες της νέας ΚAΠ
Οι προτεραιότητες της ΚΑΠ στοχεύουν στη διαμόρφωση ενός βιώσιμου μηχανισμού που θα προωθεί τους στόχους της, μέσα από συγκεκριμένα μέτρα πολιτικής που θα διασφαλίζουν:
- τον πράσινο και ψηφιακό μετασχηματισμό του πρωτογενή τομέα,
- την επισιτιστική επάρκεια και ασφάλεια σε όλη την Ε.Ε.,
- την παραγωγή ποιοτικών προϊόντων με υψηλή θρεπτική αξία,
- την συμμετοχή όλων των κρίκων της αγροεφοδιαστικής αλυσίδας με δίκαιους και βιώσιμους όρους στη νέα πραγματικότητα και
- την προσέλκυση νέων ανθρώπων για απασχόληση στον πρωτογενή τομέα και εγκατάσταση στις αγροτικές μας περιοχές.
Μια ολοκληρωμένη στρατηγική για την προώθηση των παρεμβάσεων της νέας ΚΑΠ προϋποθέτει το κατάλληλο επιχειρηματικό περιβάλλον, ένα περιβάλλον που
- ενθαρρύνει τη διασύνδεση έρευνας, εκπαίδευσης, κατάρτισης, επιχειρηματικότητας και επενδύσεων, καθώς και τη συμπληρωματικότητα της ΚΑΠ με άλλα χρηματοδοτικά μέσα.
- προωθεί τις απαραίτητες διαρθρωτικές αλλαγές στη δημόσια διοίκηση, τη φορολογία, τη γραφειοκρατία, το χρηματοπιστωτικό σύστημα, τις αδειοδοτήσεις και το χωροταξικό σχεδιασμό,κ.λπ.
- υποστηρίζει την αποκέντρωση και την ανάπτυξη σύγχρονων και ευέλικτων μηχανισμών για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση της αλλαγής.
Ο στρατηγικός σχεδιασμός του ΥΠΑΑΤ για την προώθηση των αλλαγών της νέας ΚΑΠ περιλαμβάνει πέντε άξονες προτεραιότητας:
- Διαβούλευση, ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των παραγωγών.
- Συμβουλευτική υποστήριξη σε συνδυασμό με εκπαίδευση και κατάρτιση των παραγωγών μέσα από τις κατάλληλες γεωτεχνικές δομές, στη βάση του ευρωπαϊκού συστήματος AKIS.
- Ηλικιακή ανανέωση του πρωτογενή τομέα μέσα από τα κατάλληλα κίνητρα.
- Συνεργασία και δικτύωση μέσω συλλογικών σχημάτων και «επιχειρησιακών ομάδων» στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας EIP Agri της Ε.Ε.
- Προώθηση βιώσιμων ιδιωτικών επενδύσεων σε συνδυασμό με στοχευμένες άμεσες ενισχύσεις (πχ οικολογικά σχήματα, συνδεδεμένες).
Οι ιδιωτικές επενδύσεις στη Γεωργία θα συμβάλλουν στην υιοθέτηση των στόχων της νέας ΚΑΠ, επιδιώκοντας:
- μείωση του κόστους εισροών,
- αύξηση της παραγωγικότητας και ανταγωνιστικότητας,
- διευκόλυνση της αναδιάρθρωσης και του εκσυγχρονισμού των γεωργικών εκμεταλλεύσεων, καθώς και της καθετοποίησης - μεταποίησης της παραγωγής σε προϊόντα υψηλής προστιθέμενης αξίας,
- βελτίωση των περιβαλλοντικών επιδόσεων των γεωργικών εκμεταλλεύσεων μέσω της αποδοτικότερης χρήσης των φυσικών πόρων, καθώς και της ορθολογικότερης χρήσης αγροχημικών, λιπασμάτων, αντιβιοτικών, κ.λπ.
Ενδεικτικές προωθούμενες ιδιωτικές επενδύσεις μέσα από τα κίνητρα που δίνονται από τη νέα ΚΑΠ:
- υιοθέτηση έξυπνης και ψηφιακής Γεωργίας για τον περιορισμό της κατανάλωσης γεωργικών εφοδίων,
- αξιοποίηση της γεωθερμικής ενέργειας και των ΑΠΕ κυρίως σε θερμοκηπιακές καλλιέργειες και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις,
- εξοικονόμηση ενέργειας με την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε αντλιοστάσια,
- εξοικονόμηση νερού με την εγκατάσταση υδρομετρητών,
- επεξεργασία φυτικών και ζωικών υποπροϊόντων και υπολειμμάτων για ζωοτροφές ή παραγωγή ενέργειας, ανακύκλωση και κομποστοποίηση.
Άμεσες ενισχύσεις για την προώθηση των αλλαγών της νέας ΚΑΠ:
1. Οικολογικά σχήματα για την προώθηση της νέας «πράσινης αρχιτεκτονικής» της ΚΑΠ, με έμφαση στην υιοθέτηση φιλικών προς το περιβάλλον γεωργικών πρακτικών και την εφαρμογή της έξυπνης και ψηφιακής Γεωργίας.
2. Στοχευμένες συνδεδεμένες ενισχύσεις
- για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων κρίσεων, όπως η επισιτιστική κρίση λόγω του πολέμου στην Ουκρανία.
- για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας γεωργοκτηνοτροφικών μας προϊόντων με έμφαση στην ποιότητα, τη συμβουλευτική υποστήριξη και την ενδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής σε ορεινές περιοχές.
- για την προώθηση της περιβαλλοντικής πολιτικής της Ε.Ε. σε κρίσιμους τομείς, όπως τα νερά.
Ο πιο κρίσιμος παράγοντας που θα καθορίσει το αποτέλεσμα των προσπαθειών μας για την προώθηση των αλλαγών της νέας ΚΑΠ στον πρωτογενή τομέα είναι η ενεργή συμμετοχή και ισχυρή βούληση όλων μας να αλλάξουμε τρόπο σκέψης και να υιοθετήσουμε τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις με ανοιχτό μυαλό και καλές προθέσεις.
ΝΕΑ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ
1 ΧΡΗΣΗ ΑΝΘΕΚΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΣΜΕΝΩΝ ΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΠΟΙΚΙΛΙΩΝ ΣΤΗΝ ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ
2.ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΣΕ ΜΙΚΡΕΣ ΑΡΟΤΡΑΙΕΣ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΙΣ
3.ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΖΩΝΩΝ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΕΣΤΙΑΣΗΣ ΣΤΙΣ ΔΕΝΔΡΩΔΕΙΣ
4.ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΒ ΑΓΡΟΔΑΣΙΚΩΝ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ ΠΛΟΥΣΙΩΝ ΣΕ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΤΟΥ ΤΟΠΙΟΥ
5.ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΑΚΡΙΙΒΕΙΑΣ
6.ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ-ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΒΟΣΚΟΤΟΠΩΝ
7.ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΩΝ ΣΕ ΕΚΤΑΣΕΙΣ ΜΕ ΑΝΑΒΑΘΜΙΔΕΣ
8.ΔΙΑΤΗΡΗΣΗ ΜΕΘΟΔΩΝ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗΣ ΔΙΑΤΗΡΗΣΗΣ ΓΕΩΡΓΙΑΣ ΚΑΙ ΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΑΣΓ
ΟΙ ΑΛΛΑΓΕΣ
ο κ. Κωνσταντίνος Τσιμπούκας, καθηγητής στο Γεωπονικό πανεπιστήμιο Αθηνών που συμμετείχε στην επιστημονική ομάδα που έφτιαξε το στρατηγικό σχέδιο της ΚΑΠ, μίλησε πάνω στο ίδιο ζήτημα και τόνισε, μεταξύ άλλων, ότι :
«Οι σημαντικότερες αλλαγές είναι:
- εκπόνηση στοχευμένων άμεσων ενισχύσεων και παρεμβάσεων υπέρ της αγροτικής ανάπτυξης, εντασσόμενες και οι δυο στο πλαίσιο του Στρατηγικού Σχεδιασμού
- νέα «πράσινη» αρχιτεκτονική βασιζόμενη σε περιβαλλοντικά πρότυπα που υποχρεωτικά πρέπει να τηρούν οι γεωργοί (Ενισχυμένη Αιρεσιμότητα) και πρόσθετα εθελοντικά μέτρα, δηλαδή τα Οικολογικά Σχήματα του Πυλώνα Ι και οι Παρεμβάσεις που σχετίζονται με το Κλίμα και το Περιβάλλον του Πυλώνα ΙΙ
- Μετατόπιση από το μοντέλο της συμμόρφωσης στο μοντέλο των επιδόσεων (νέο μοντέλο λειτουργίας / new delivery model). Το νέο μοντέλο εστιάζει στη μέτρηση των αποτελεσμάτων που επιτυγχάνονται από τις παρεμβάσεις που σχεδιάσθηκαν και υλοποιήθηκαν, όπως προβλέπει το Στρατηγικό Σχέδιο. Το κράτος θα πρέπει να υποβάλλει ετήσιες εκθέσεις για τις επιδόσεις του».
Ακολουθεί η αναλυτική παρουσίαση του κ. Τσιμπούκα:
