Υπάρχουν όμως και ορισμένοι τομείς που θα έπρεπε να βρίσκονται πέρα από κάθε συζήτηση περί ιδιωτικοποίησης ή εμπορικής εκμετάλλευσης. Κατά τη γνώμη μου, δύο από αυτούς είναι η διαχείριση του νερού και η προστασία των αρχαιολογικών χώρων και των μνημείων.

Το νερό δεν είναι ένα απλό οικονομικό αγαθό. Είναι η προϋπόθεση της ζωής, της δημόσιας υγείας, της γεωργίας, της παραγωγής και τελικά της ίδιας της κοινωνικής συνοχής. Όταν η πρόσβαση στο νερό αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως επιχειρηματική δραστηριότητα, υπάρχει πάντα ο κίνδυνος το δημόσιο συμφέρον να υποχωρήσει μπροστά στο οικονομικό κέρδος. Ένα σοβαρό κράτος οφείλει να διασφαλίζει ότι η διαχείριση ενός τόσο κρίσιμου φυσικού πόρου γίνεται με μοναδικό γνώμονα το συλλογικό συμφέρον, την ισότητα και τη βιωσιμότητα.

Το ίδιο ισχύει και για τους αρχαιολογικούς χώρους και τα μνημεία. Δεν αποτελούν περιουσιακά στοιχεία που μπορούν να αξιολογηθούν με όρους αγοράς. Είναι η συλλογική μας μνήμη, η ιστορική συνέχεια του τόπου και η πολιτιστική κληρονομιά που παραλαμβάνουμε από τους προγόνους μας και οφείλουμε να παραδώσουμε ακέραιη στις επόμενες γενιές. Η αξία τους δεν μετριέται σε οικονομικούς δείκτες ούτε μπορεί να υπολογιστεί με ισολογισμούς. Είναι στοιχεία της εθνικής μας ταυτότητας και της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Κι όμως, στην Ελλάδα όχι μόνο συζητούμε το ενδεχόμενο να περιοριστεί ο δημόσιος χαρακτήρας αυτών των αγαθών, αλλά πολλές φορές φτάνουμε στο σημείο να νομοθετούμε ή να σχεδιάζουμε πολιτικές που ανοίγουν τον δρόμο για την εμπορευματοποίησή τους. Το γεγονός ότι τέτοιες επιλογές παρουσιάζονται ως «εκσυγχρονισμός» ή ως «αναπτυξιακή αναγκαιότητα» δεν αναιρεί τον πυρήνα του προβλήματος: όταν ένα κράτος αδυνατεί να διαχειριστεί αποτελεσματικά τους πιο κρίσιμους φυσικούς και πολιτιστικούς του πόρους, η λύση δεν μπορεί να είναι η αποποίηση της ευθύνης του.

Η πραγματική ισχύς ενός κράτους δεν αποδεικνύεται από το πόσα μπορεί να εκχωρήσει, αλλά από το πόσα μπορεί να προστατεύσει. Αν δεν διαθέτει την πολιτική βούληση, τις δομές και την ικανότητα να διαχειριστεί το νερό και την πολιτιστική του κληρονομιά, τότε το πρόβλημα δεν είναι οι συγκεκριμένοι πόροι. Το πρόβλημα είναι το ίδιο το κράτος. Γιατί ένα κράτος που αδυνατεί να υπερασπιστεί όσα είναι θεμελιώδη για την ύπαρξη και την ταυτότητά του, είναι ένα κράτος που έχει ήδη αρχίσει να διαλύεται…