ΑΓΩΝΙΑ ΚΑΙ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΗΜΕΡΑ
Έναν ιδιαίτερα δύσκολο χειμώνα προμηνύουν για την αγορά της Κρήτης οι εκπρόσωποι του εμπορικού κόσμου, καθώς η συσσώρευση οφειλών, η υποτονική τουριστική κίνηση κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και η συνεχιζόμενη ακρίβεια δημιουργούν ένα ασφυκτικό περιβάλλον για τις επιχειρήσεις.
Ο Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Εμπορικών Συλλόγων Κρήτης, Γιώργος Πολιουδάκης, και η Πρόεδρος του Εμπορικού Συλλόγου Ρεθύμνου, Αθηνά Τσικιντίκου, μιλώντας στην εφημερίδα «Ρέθεμνος», εκφράζουν έντονη ανησυχία για την πορεία της αγοράς, εκτιμώντας ότι οι επόμενοι μήνες θα είναι εξαιρετικά απαιτητικοί για τον εμπορικό κόσμο του νησιού.
Όπως επισημαίνουν, οι επιχειρήσεις μπαίνουν στη χειμερινή περίοδο με συσσωρευμένα χρέη και περιορισμένες οικονομικές αντοχές. Το καλοκαίρι δεν απέδωσε τα αναμενόμενα για την αγορά, παρά την τουριστική δραστηριότητα στην Κρήτη, ενώ η απουσία ουσιαστικών κυβερνητικών παρεμβάσεων και διευκολύνσεων δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την προσπάθεια οικονομικής ανάκαμψης.
Η εικόνα που μεταφέρεται από την αγορά είναι απογοητευτική. Η εμπορική κίνηση παραμένει υποτονική, με τους επαγγελματίες να κάνουν λόγο για «νέκρα» στα καταστήματα και να βλέπουν τις προοπτικές της επόμενης περιόδου με αυξανόμενο προβληματισμό. Οι ανησυχίες δεν περιορίζονται σε μία περιοχή, αλλά εκτείνονται σε ολόκληρη την Κρήτη, καθώς το εμπόριο βρίσκεται αντιμέτωπο με ιδιαίτερα δυσμενείς συνθήκες.
Η ΑΚΡΙΒΕΙΑ ΠΕΡΙΟΡΙΖΕΙ ΤΗΝ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΚΑΙ ΠΙΕΖΕΙ ΤΗΝ ΑΓΟΡΑ
Καθοριστικός παράγοντας για την επιδείνωση του κλίματος είναι η συνεχιζόμενη ακρίβεια, η οποία περιορίζει σημαντικά το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών και, κατ' επέκταση, τη δυνατότητά τους να καταναλώσουν.
Τα στοιχεία της έκθεσης της ΕΛΣΤΑΤ «Συνθήκες Διαβίωσης στην Ελλάδα» για το 2025 αποτυπώνουν με σαφήνεια τις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες. Από κάθε 100 ευρώ που δαπανά ένα ελληνικό νοικοκυριό, τα 20,40 ευρώ κατευθύνονται σε τρόφιμα και μη αλκοολούχα ποτά, τα 14,70 ευρώ στη στέγαση και τα 13,60 ευρώ στις μεταφορές.
Με άλλα λόγια, σχεδόν τα μισά χρήματα των οικογενειακών προϋπολογισμών, και συγκεκριμένα το 48,7%, απορροφώνται από τρεις βασικές και ανελαστικές κατηγορίες δαπανών. Πρόκειται για έξοδα που δύσκολα μπορούν να περιοριστούν, ακόμη και όταν τα εισοδήματα δεν επαρκούν.
Αντίθετα, για ξενοδοχεία, καφέ και εστιατόρια διατίθεται το 11,8% των συνολικών καταναλωτικών δαπανών, ενώ για την υγεία το 7,6% και για ένδυση και υπόδηση μόλις το 4,9%.
Το τελευταίο στοιχείο έχει ιδιαίτερη σημασία για τον εμπορικό κόσμο, καθώς η ένδυση και η υπόδηση αποτελούν κλάδους που εξαρτώνται άμεσα από το διαθέσιμο εισόδημα και την αγοραστική δυνατότητα των καταναλωτών. Όταν το μεγαλύτερο μέρος του οικογενειακού προϋπολογισμού εξαντλείται σε τρόφιμα, λογαριασμούς και μετακινήσεις, οι αγορές που δεν θεωρούνται απολύτως απαραίτητες μετατίθενται ή ακυρώνονται.
Η ΣΤΕΓΑΣΤΙΚΗ ΕΠΙΒΑΡΥΝΣΗ ΜΕΓΑΛΩΝΕΙ
Την ίδια στιγμή, αυξάνεται και το ποσοστό των νοικοκυριών που διαμένουν σε ενοικιαζόμενες κατοικίες, γεγονός που επιβαρύνει περαιτέρω τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς.
Σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, το 19,8% των νοικοκυριών ζούσε σε ενοικιαζόμενη κατοικία το 2025, έναντι 18,9% το 2024 και 18% το 2014.
Παράλληλα, το 69,2% διαμένει σε ιδιόκτητη κατοικία χωρίς οικονομικές υποχρεώσεις, το 5,4% σε ιδιόκτητη κατοικία με οικονομικές υποχρεώσεις και το 5,7% σε κατοικία που του έχει παραχωρηθεί δωρεάν.
Η αύξηση του κόστους στέγασης, σε συνδυασμό με τις υπόλοιπες ανατιμήσεις, αφήνει όλο και λιγότερα χρήματα διαθέσιμα για κατανάλωση και αγορές, ενισχύοντας το κλίμα επιφυλακτικότητας στην αγορά.
Η ΘΕΡΜΑΝΣΗ
Ενδεικτική της οικονομικής πίεσης είναι και η αλλαγή στις καθημερινές συνήθειες των νοικοκυριών, ακόμη και στον τρόπο με τον οποίο θερμαίνουν τα σπίτια τους.
Το πετρέλαιο παραμένει το βασικό μέσο θέρμανσης για το 36,6% των νοικοκυριών, ενώ το φυσικό αέριο χρησιμοποιείται από το 18,6%. Ωστόσο, αξιοσημείωτη είναι η ενίσχυση της χρήσης των κλιματιστικών, τα οποία αποτελούν πλέον το κύριο μέσο θέρμανσης για το 16,9% των νοικοκυριών, από 15,7% το 2024 και 12,8% το 2014.
Αντίθετα, η χρήση ξυλόσομπας υποχώρησε στο 5,8%, ενώ το 9,1% των νοικοκυριών χρησιμοποιεί ηλεκτρικές συσκευές, όπως σόμπες, αερόθερμα και ηλεκτρικά καλοριφέρ.
Τα στοιχεία αυτά συμπληρώνουν την εικόνα μιας καθημερινότητας στην οποία τα νοικοκυριά αναζητούν τρόπους να διαχειριστούν το αυξημένο κόστος διαβίωσης, προσαρμόζοντας ακόμη και βασικές ανάγκες τους.
ΑΓΩΝΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΗΜΕΡΑ
Το μεγάλο ζητούμενο για την αγορά της Κρήτης είναι πλέον η αντοχή των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων απέναντι σε έναν συνδυασμό προβλημάτων που συσσωρεύονται, όπως υψηλό λειτουργικό κόστος, οφειλές, περιορισμένη αγοραστική δύναμη και μειωμένη εμπορική κίνηση.
Οι επαγγελματίες καλούνται να καλύψουν τις υποχρεώσεις τους σε μια περίοδο κατά την οποία οι καταναλωτές περιορίζουν τις δαπάνες τους και δίνουν προτεραιότητα στα απολύτως αναγκαία. Η αλυσίδα αυτή δημιουργεί έναν φαύλο κύκλο: τα νοικοκυριά αδυνατούν να καταναλώσουν, οι επιχειρήσεις βλέπουν τους τζίρους τους να υποχωρούν και οι οικονομικές τους υποχρεώσεις γίνονται ακόμη δυσκολότερο να εξυπηρετηθούν.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ανησυχία του εμπορικού κόσμου είναι έντονη. Οι εκπρόσωποι των εμπόρων προειδοποιούν ότι ο χειμώνας που έρχεται θα δοκιμάσει τις αντοχές των επιχειρήσεων, ενώ η αγορά της Κρήτης αναζητά ουσιαστικές ανάσες στήριξης και μέτρα που θα επιτρέψουν στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις να παραμείνουν όρθιες.
Το ερώτημα που πλέον τίθεται είναι πόσες επιχειρήσεις θα καταφέρουν να αντέξουν μέχρι την επόμενη τουριστική περίοδο, εάν δεν υπάρξουν άμεσα παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση των χρεών, τη μείωση του λειτουργικού κόστους και την ενίσχυση της αγοραστικής δύναμης των πολιτών.
