Κάθε παιδί έχει τον δικό του τρόπο να μαθαίνει. Όταν δυσκολεύεται στο σχολείο, δεν χρειάζεται περισσότερη πίεση, αλλά κατανόηση των δυσκολιών κι εξατομικευμένη υποστήριξη. Οι γονείς όταν παρατηρούν ότι το παιδί δυσκολεύεται, λένε «δεν προσπαθεί αρκετά», «βαριέται να διαβάσει», «είναι αφηρημένο», «τα ξέρει αλλά δεν μπορεί να τα γράψει». Τότε αναρωτιούνται “Μήπως το παιδί μου έχει δυσλεξία;”
Οι ειδικές μαθησιακές δυσκολίες (Δυσλεξία) είναι νευροαναπτυξιακές διαταραχές που επηρεάζουν την μαθησιακή πρόοδο του μαθητή από το Νηπιαγωγείο μέχρι το Λύκειο.
Σύμφωνα με τη ICD-11 του WHO, η διαταραχή αναπτυξιακής μάθησης (Δυσλεξία) χαρακτηρίζεται από σημαντικές και επίμονες δυσκολίες στην ανάγνωση, τη γραφή και τα μαθηματικά. Οι δυσκολίες δεν οφείλονται σε χαμηλή νοημοσύνη ή έλλειψη εκπαιδευτικών ευκαιριών.
Κάθε παιδί με δυσλεξία έχει διαφορετικές δυσκολίες. Ενδεικτικά, παρατηρούμε:
- Στην ανάγνωση: Αργή ή κοπιαστική ανάγνωση, παραλείψεις ή αντικαταστάσεις λέξεων ή συλλαβών, δυσκολία στην κατανόηση του κειμένου.
- Στη γραφή: συχνά ορθογραφικά λάθη, δυσκολία στη σύνταξη προτάσεων, περιορισμένο λεξιλόγιο, δυσκολία στην οργάνωση μιας γραπτής έκθεσης.
- Στη μνήμη: Δυσκολία να συγκρατήσει οδηγίες, πληροφορίες, ημερομηνίες, κανόνες.
- Στη φωνολογική ενημερότητα: Δυσκολεύεται να αναγνωρίσει τους ήχους των λέξεων ή των συλλαβών, να χωρίσει τις λέξεις σε συλλαβές.
- Στον προσανατολισμό στον χώρο και στον χρόνο: Μπερδεύει δεξιά και αριστερά, δυσκολεύεται στις χρονικές ακολουθίες ή στην χωρική οργάνωση.
- Στην κατανόηση: Δυσκολεύεται να εντοπίσει την κεντρική ιδέα ενός κειμένου, να διαχωρίσει τις βασικές από τις δευτερεύουσες πληροφορίες, να απαντήσει σε ερωτήσεις κατανόησης.
Είναι σημαντικό να διευκρινίσουμε ότι οι παραπάνω δυσκολίες πρέπει να αξιολογηθούν από ειδικούς ώστε να γίνει διάγνωση της Δυσλεξίας.
Η υποστήριξη στο σπίτι δεν χρειάζεται να μετατρέπεται σε πολύωρη και εξαντλητική διαδικασία. Χρειάζεται οργάνωση, ενθάρρυνση, επιβράβευση και τροποποίηση της μελέτης.
Οδηγίες:
1.Μπορούμε να διαβάζουμε εμείς ένα κείμενο φωναχτά και να ζητάμε από το παιδί να απαντήσει σε σύντομες ερωτήσεις: Ποιος ήταν ο πρωταγωνιστής; Τι συνέβη; Πού διαδραματίστηκε η ιστορία; Τι έγινε στο τέλος; Με αυτόν τον τρόπο εξασκείται στην ακουστική κατανόηση και στην ανάκληση πληροφοριών.
2.Δίνουμε στο παιδί έτοιμες ερωτήσεις κι ζητάμε να απαντήσει με σύντομες εκφράσεις ή προτάσεις που αποδεικνύουν ότι κατανόησε το κείμενο. Εναλλακτικά, μπορεί να απαντήσει προφορικά, έχοντας προηγουμένως επεξεργαστεί τις ερωτήσεις στο σπίτι. Στόχος είναι να αξιολογείται η γνώση του και όχι η ταχύτητα ή η ποιότητα της γραπτής του έκφρασης.
3.Οπτικοποιούμε την πληροφορία. Χρησιμοποιούμε χρώματα, σχεδιαγράμματα, πίνακες, εικόνες και χάρτες έννοιων. Βοηθάμε το παιδί να ξεχωρίζει τις κύριες από τις δευτερεύουσες έννοιες. Για παράδειγμα, με ένα διαφορετικό χρώμα υπογραμμίζουμε τα βασικά σημεία κάθε παραγράφου και με ένα δεύτερο τις συμπληρωματικές πληροφορίες. Έτσι, η γνώση αποκτά δομή και γίνεται κατανοητή ώστε να την θυμάται.
4.Δεν ζητάμε από το παιδί να γράψει μια ολοκληρωμένη έκθεση. Το καθοδηγούμε με αριθμημένα σαφή βήματα και με γνώμονα μια ακολουθία γεγονότων: Πρώτα τι συνέβη; Μετά τι ακολούθησε; Ποιο ήταν το πρόβλημα; Πώς αντιμετωπίστηκε; Πώς ολοκληρώθηκε η ιστορία; Έτσι, οργανώνει τη σκέψη του, διατηρεί την κεντρική ιδέα και αποφεύγει να χάνει τη σειρά των βασικών γεγονότων ή πληροφοριών.
5.Διαμορφώνουμε ένα σταθερό και ήρεμο περιβάλλον, περιορίζουμε τους περισπασμούς ή τις έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις κι χωρίζουμε την ύλη σε μικρές ενότητες ώστε να κάνουμε σύντομα διαλείμματα.
Δεν ξεχνάμε να επιβραβεύουμε την προσπάθεια του παιδιού και όχι το αποτέλεσμα.
Γιατί πίσω από κάθε παιδί που δυσκολεύεται, υπάρχει μια δεξιότητα που περιμένει να αναγνωριστεί και να ανθίσει. Ένα παιδί που δυσκολεύεται στη μάθηση μπορεί να διαθέτει δημιουργικότητα, φαντασία, εξαιρετική προφορική έκφραση, παρατηρητικότητα και ιδιαίτερες κοινωνικές δεξιότητες που δεν αποτυπώνονται στην σχολική του πορεία. Η πρώιμη αναγνώριση των δυσκολιών, η συνεργασία οικογένειας και σχολείου και η εξατομικευμένη υποστήριξη στο σχολείο ή το ΚΕΔΑΣΥ μπορούν να βελτιώσουν την επιτυχία του.
