Η κλιματική κρίση αναδιαμορφώνει την παγκόσμια παραγωγή ελαιολάδου, με την ξηρασία και τα ακραία καιρικά φαινόμενα να προκαλούν ολοένα μεγαλύτερες απώλειες στις ελαιοκαλλιέργειες και να εντείνουν την αβεβαιότητα για το μέλλον του κλάδου.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική στις μεσογειακές χώρες, όπου οι παραγωγοί καταγράφουν μεγαλύτερες απώλειες, χαμηλότερη κερδοφορία και αυξανόμενη δυσαρέσκεια για τις τιμές που λαμβάνουν.
Τα συμπεράσματα προκύπτουν από νέα διεθνή έρευνα της Wikifarmer, η οποία πραγματοποιήθηκε μεταξύ Νοεμβρίου 2025 και Μαρτίου 2026 με τη συμμετοχή 568 ελαιοπαραγωγών από 158 χώρες, μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα.
ΕΝΑΣ ΣΤΟΥΣ ΤΡΕΙΣ ΕΧΑΣΕ ΠΑΝΩ ΑΠΟ ΤΟ ΕΝΑ ΤΕΤΑΡΤΟ ΤΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ
Η έρευνα καταγράφει ότι το 33,7% των ελαιοπαραγωγών έχασε περισσότερο από το 25% της παραγωγής του την τελευταία τριετία, επίδοση που αποτελεί τη δεύτερη χειρότερη μεταξύ των 13 αγροτικών κλάδων που εξετάστηκαν, μετά τους αμπελώνες.
Παράλληλα, ένας στους τέσσερις παραγωγούς (25,2%) δηλώνει ότι υπέστη ιδιαίτερα σοβαρές απώλειες, γεγονός που κατατάσσει την ελαιοκαλλιέργεια σημαντικά πάνω από τον μέσο όρο των υπόλοιπων καλλιεργειών.
Κυριότερη αιτία αναδεικνύεται η ξηρασία, καθώς το 50,4% των παραγωγών τη θεωρεί τον βασικό παράγοντα που επηρέασε αρνητικά τις εκμεταλλεύσεις του. Συνολικά, οι ελαιοκαλλιεργητές ανέφεραν ότι βρέθηκαν αντιμέτωποι, κατά μέσο όρο, με 1,66 διαφορετικά ακραία καιρικά φαινόμενα, γεγονός που κατατάσσει τον κλάδο στους πλέον εκτεθειμένους στις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
ΠΛΗΓΜΑ ΚΑΙ ΣΤΑ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΑ
Οι μειωμένες αποδόσεις αποτυπώνονται άμεσα και στα οικονομικά αποτελέσματα των εκμεταλλεύσεων.
Σχεδόν οι μισοί ελαιοπαραγωγοί (45,8%) δήλωσαν ότι το εισόδημά τους ήταν χαμηλότερο σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ενώ περισσότεροι από τους μισούς (54,2%) θεωρούν ότι οι τιμές που λαμβάνουν για το προϊόν τους δεν ανταποκρίνονται στο πραγματικό κόστος και την αξία της παραγωγής τους.
Αν και η δυσαρέσκεια αυτή κινείται κοντά στον μέσο όρο όλων των αγροτικών κλάδων που συμμετείχαν στην έρευνα, η εικόνα διαφοροποιείται αισθητά στις βασικές ελαιοπαραγωγικές χώρες της Μεσογείου.
ΕΛΛΑΔΑ ΚΑΙ ΙΤΑΛΙΑ ΣΤΙΣ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΕΣ ΑΠΩΛΕΙΕΣ
Η μελέτη καταγράφει ότι οι παραγωγοί σε Ελλάδα, Ιταλία, Ισπανία, Μαρόκο και Τυνησία αντιμετωπίζουν εντονότερες πιέσεις σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο.
Στις χώρες αυτές, το 64,4% των ελαιοκαλλιεργητών θεωρεί ότι οι τιμές παραγωγού είναι άδικες, ποσοστό κατά περίπου 20 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από εκείνο που καταγράφεται στις υπόλοιπες χώρες.
Παράλληλα, το 86,2% δηλώνει ότι υπέστη απώλειες παραγωγής την τελευταία τριετία, ενώ το 36,6% αναφέρει ότι έχασε περισσότερο από το ένα τέταρτο της σοδειάς του.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα στοιχεία για τις τρεις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές ελαιοπαραγωγικές χώρες. Η Ελλάδα και η Ιταλία εμφανίζουν τις υψηλότερες σοβαρές απώλειες παραγωγής, που προσεγγίζουν το 40%, έναντι μόλις 21,1% στην Ισπανία. Η Ιταλία καταγράφει επίσης τη μεγαλύτερη μείωση εισοδήματος (62,2%) αλλά και το υψηλότερο ποσοστό δυσαρέσκειας για τις τιμές παραγωγού (74,8%).
Ο ΚΛΑΔΟΣ ΕΠΕΝΔΥΕΙ ΣΤΗ ΒΙΟΛΟΓΙΚΗ ΠΑΡΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΤΙΣ ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΠΩΛΗΣΕΙΣ
Παρά τις πιέσεις, η έρευνα αναδεικνύει και μία διαφορετική εικόνα για τον κλάδο της ελιάς.
Οι ελαιοπαραγωγοί εμφανίζουν το υψηλότερο ποσοστό βιολογικής πιστοποίησης μεταξύ όλων των αγροτικών τομέων που εξετάστηκαν, καθώς το 36,6% δηλώνει ότι καλλιεργεί με πιστοποιημένες βιολογικές πρακτικές.
Παράλληλα, το 18,3% διαθέτει τα προϊόντα του απευθείας μέσω διαδικτύου, ποσοστό σχεδόν διπλάσιο από τον μέσο όρο όλων των κλάδων της έρευνας, γεγονός που καταδεικνύει ότι η ελαιοκαλλιέργεια πρωτοστατεί στην ανάπτυξη εναλλακτικών καναλιών εμπορίας.
ΕΝΑ ΣΑΦΕΣ ΜΗΝΥΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ ΤΗΣ ΕΛΑΙΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ
Οι συντάκτες της έρευνας επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα αποτυπώνουν τις απαντήσεις των παραγωγών που συμμετείχαν εθελοντικά και δεν αποτελούν στατιστικά αντιπροσωπευτικό δείγμα του συνόλου των ελαιοκαλλιεργητών.
Ωστόσο, τα ευρήματα σκιαγραφούν με σαφήνεια τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει ο κλάδος. Η κλιματική αλλαγή εξελίσσεται στον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου για την παραγωγή ελαιολάδου, ενώ ιδιαίτερα στις μεσογειακές χώρες οι πιέσεις στα εισοδήματα και η δυσαρέσκεια για τις τιμές παραγωγού εντείνονται, δημιουργώντας νέες προκλήσεις για τη βιωσιμότητα της ελαιοκαλλιέργειας τα επόμενα χρόνια.
