Μια νέα διαδικασία, αυτή σύνταξης του νέου ελαιοκομικού μητρώου μπαίνει στην ζωή των παραγωγών ελαιόλαδου.
Και δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες αλλά το σύνολο των πολιτών που κατέχουν καλλιέργειες με ελαιόδεντρα.
Η διαδικασία ξεκίνησε πριν μερικούς μήνες αλλά οι περισσότεροι από τους παραγωγούς δεν αντελήφθησαν από την αρχή πως πρόκειται για μια απόφαση που θα αρχίσει να λειτουργεί κανονικά από την επόμενη ελαιοκομική περίοδο. Δηλαδή, πως από τον προσεχή Οκτώβριο, οπότε, το ελαιοκομικό μητρώο θα είναι απαραίτητο για κάθε μια πράξη παραγωγής και εμπορίας ελαιόλαδου, ακόμα και για το λάδι που θα αποθηκεύουμε για να φάμε στο σπίτι μας.
Η όλη διαδικασία, σύμφωνα με παράγοντες της αγοράς είναι σωστή. Υπάρχουν, ωστόσο, σοβαρά ερωτηματικά για μια προβλεπόμενη διαδικασία που θέλει τον παραγωγό με ηλεκτρονικά μέσα, όπως το κινητό του τηλέφωνο, να δηλώνει τι ώρα πηγαίνει στο χωράφι, σε πιο χωράφι, τι ώρα φεύγει, που φορτώνει και που ξεφορτώνει και γενικότερα μια διαδικασία που προφανώς απαιτεί υψηλού επιπέδου τεχνολογική κατάρτιση και ίσως ένα «κοριό» για να καταγράφει την κάθε του κίνηση.
Όλο αυτό είναι μάλλον εξωπραγματικό. Όχι μόνο εγείρει αντιδράσεις αφού τα κιλά καρπού και τα κιλά λαδιού που παράγονται θα δηλώνονται κανονικά από το ελαιοτριβείο, οπότε, πού ακριβώς συνίσταται η «ολοήμερη παρακολούθηση», είναι το ερωτηματικό που τίθεται από τους παραγωγούς αλλά και από τους εμπόρους, που βλέπουν πως η συγκεκριμένη διάταξη δεν είναι εφικτό να λειτουργήσει.
Κάποιοι δε, την χαρακτηρίζουν κατάφορη παραβίαση προσωπικών δεδομένων, αφού ουσιαστικά προβλέπει «την παρακολούθηση» του παραγωγού στην καθημερινή του λειτουργία.
Επίσης, θεωρείται ανέφικτο το να ολοκληρωθεί το μητρώο αυτό μέχρι τον προσεχή Οκτώβριο. Ήδη έχουν εγερθεί αντιδράσεις και για αυτό το θέμα και έχουν τεθεί σοβαρές ενστάσεις στο αρμόδιο υπουργείο, από το οποίου βασικό αίτημα είναι να δοθεί μεγάλο χρονικό διάστημα για να ολοκληρωθούν οι απαιτητικές διαδικασίες που προβλέπονται.
Πέραν αυτών των δύο παραμέτρων, όμως, το όλο της διαδικασίας δεν συναντά αντιδράσεις καθώς το Ελαιοκομικό Μητρώο μπορεί όντως να αποτελέσει ένα από τα σπουδαιότερα εργαλεία οργάνωσης και παρακολούθησης του ελαιοκομικού τομέα στην Ελλάδα.
ΓΙΑΤΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΘΗΚΕ
Δημιουργήθηκε για να καταγράψει με ακρίβεια τους ελαιοκαλλιεργητές, τις εκτάσεις καλλιέργειας, τις ποικιλίες, τις επιτραπέζιες και ελαιοποιήσιμες ελιές, καθώς και τις εγκαταστάσεις ελαιοτριβείων, τυποποιητηρίων και αποθηκευτικών χώρων. Στόχος του είναι η διασφάλιση της διαφάνειας, της ιχνηλασιμότητας και της ποιότητας της ελληνικής ελαιοπαραγωγής.
Η δημιουργία του Μητρώου θεωρήθηκε απαραίτητη, λόγω της πολυδιάσπασης του ελαιοκομικού τομέα και της ανάγκης για ακριβή δεδομένα που θα επιτρέπουν την αποτελεσματική χάραξη αγροτικής πολιτικής.
Μέσα από την καταγραφή όλων των εκμεταλλεύσεων —είτε πρόκειται για μικρούς παραγωγούς είτε για οργανωμένες επιχειρήσεις— το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων μπορεί να παρακολουθεί την πορεία της παραγωγής, να εντοπίζει προβλήματα και να σχεδιάζει στοχευμένες παρεμβάσεις.
Όπως έχει γίνει γνωστό το Ελαιοκομικό Μητρώο είναι ηλεκτρονικά οργανωμένο και συνδέεται με άλλα πληροφοριακά συστήματα, όπως το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Αγροτικής Ανάπτυξης και το Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων.
Οι παραγωγοί υποχρεούνται να εγγράφονται και να επικαιροποιούν τα στοιχεία τους, δηλώνοντας τις εκτάσεις, τον αριθμό των δέντρων και την ποικιλία ελιάς που καλλιεργούν. Αυτά τα δεδομένα είναι κρίσιμα για τη χορήγηση ενισχύσεων, την παρακολούθηση των καλλιεργητικών πρακτικών και τη διασφάλιση της ποιότητας του παραγόμενου ελαιολάδου.
ΤΙ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΚΑΤΑΝΟΗΣΟΥΝ ΟΙ ΠΑΡΑΓΩΓΟΙ
Το Ελαιοκομικό Μητρώο αποτελεί βασική υποχρέωση για κάθε παραγωγό που διαθέτει ελαιοτεμάχια και επιθυμεί να είναι νόμιμος, να λαμβάνει επιδοτήσεις και να συμμετέχει σε προγράμματα αγροτικής ανάπτυξης. Η σωστή και έγκαιρη καταχώριση των στοιχείων δεν είναι απλώς μια τυπική διαδικασία – είναι προϋπόθεση για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων και των ενισχύσεών.
Το Ελαιοκομικό Μητρώο είναι η επίσημη βάση δεδομένων του Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, όπου καταγράφονται στοιχεία των ελαιοπαραγωγών, η τοποθεσία και τα χαρακτηριστικά των ελαιοτεμαχίων, ο αριθμός και η ποικιλία των ελαιόδεντρων, η παραγωγική δυναμικότητα.
Η σωστή εγγραφή και ενημέρωση είναι απαραίτητη για Συμμετοχή σε επιδοτήσεις και ενισχύσεις, Δήλωση ΟΣΔΕ, Μεταβιβάσεις δικαιωμάτων, Αγροτικά προγράμματα, Αποφυγή προστίμων και διοικητικών κυρώσεων
Υποχρέωση εγγραφής ή επικαιροποίησης έχουν οι νέοι ελαιοπαραγωγοί, οι παραγωγοί που απέκτησαν ή μεταβίβασαν αγροτεμάχια, οι παραγωγοί που πραγματοποίησαν αλλαγές στον αριθμό δέντρων και όσοι διαπιστώνουν αποκλίσεις μεταξύ δηλώσεων και μητρώου
Η μη ορθή καταχώριση μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια ενισχύσεων ή σε ελέγχους.
ΟΔΗΓΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΡΗΤΗΣ
Η Περιφέρεια Κρήτης σε πρόσφατη ανακοίνωση της, τόνισε, ότι σύμφωνα με το ισχύον θεσμικό πλαίσιο (Υ.Α. 77979/2025), όλοι οι νόμιμοι κάτοχοι ελαιοτεμαχίων υποχρεούνται από την 1η Οκτωβρίου 2026 να υποβάλλουν δήλωση συγκομιδής ελαιοκάρπου.
Η δήλωση θα υποβάλλεται μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) από την 1η Οκτωβρίου κάθε έτους έως και την 31η Μαΐ-ου του επόμενου. Σημειώνεται ότι, βάσει των μεταβατικών διατάξεων, δεν θα επιβάλλονται κυρώσεις στους παραγωγούς πριν από την 1η Οκτωβρίου 2027.
Απαραίτητη προϋπόθεση για τη διαδικασία είναι η επικαιροποίηση του Ελαιοκομικού Μη-τρώου. Λόγω του μεγάλου αριθμού των εμπλεκομένων στην Κρήτη (άνω των 250.000) και των τεχνικών ζητημάτων που έχουν προκύψει, η Περιφέρεια Κρήτης έχει ήδη παρέμβει προς το ΥΠΑΑΤ ζητώντας τις απαραίτητες πρωτοβουλίες για μια ομαλή και λειτουργική εφαρμογή.
Μέχρι την οριστική διευθέτηση των ζητημάτων από το Υπουργείο, οι αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας υλοποιούν την Πρώτη Φάση, που αφορά την ενημέρωση των πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, ο Γενικός Διευθυντής Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης Κωνσταντίνος Φωτάκης καλεί τους ελαιοπαραγωγούς:
Να ελέγξουν την εγγραφή τους στο Σύστημα Γεωγραφικών Πληροφοριών Ελαιοκομικού Τομέα (ΣΓΠ-ΕΤ). Η αναζήτηση μπορεί να γίνει είτε ψηφιακά μέσω της πλατφόρμας της Περιφέρειας Κρήτης (https://politis.crete.gov.gr/detail.php?a=579), είτε με φυσική παρουσία στις κατά τόπους Διευθύνσεις Αγροτικής Ανάπτυξης των Περιφερειακών Ενοτήτων.
Να επαληθεύσουν την ορθότητα των στοιχείων (γεωγραφική θέση, έκταση, αριθμός δένδρων, ποικιλία) στο έντυπο πληροφοριών, σε διασταύρωση με τα στοιχεία που δηλώνονται στο ΟΣΔΕ.
Υπεύθυνος για την εγγραφή και την ακρίβεια των δηλώσεων είναι ο κάτοχος της εκμετάλλευσης του αγροτεμαχίου.
Για τη Δεύτερη Φάση, η οποία αφορά την ουσιαστική επικαιροποίηση των στοιχείων, θα ακολουθήσει νεότερη ανακοίνωση από την Περιφέρεια Κρήτης, αμέσως μόλις δοθούν οι οριστικές λύσεις από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
