Με ολοένα και μεγαλύτερη ανησυχία παρακολουθεί η Εκκλησία της Κρήτης την έξαρση των φαινομένων βίας, εγκληματικότητας και κοινωνικής εκτροπής που καταγράφονται το τελευταίο διάστημα σε ολόκληρο το νησί. Η τοπική εκκλησιαστική ηγεσία θεωρεί πως η συνεχής διόγκωση του προβλήματος απειλεί πλέον ευθέως την κοινωνική συνοχή και αλλοιώνει βαθιά τις αξίες και τις παραδόσεις της κρητικής κοινωνίας.

Σύμφωνα με έγκυρες πληροφορίες, το ζήτημα αναμένεται να τεθεί προσεχώς στο επίκεντρο των εργασιών της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου της Εκκλησίας της Κρήτης. Οι ιεράρχες εμφανίζονται ιδιαίτερα προβληματισμένοι από την εξάπλωση πρακτικών που, όπως επισημαίνουν, δεν συνάδουν ούτε με τις ευαγγελικές αρχές ούτε με την αυθεντική κρητική παράδοση. Παράλληλα, εκφράζουν έντονη ανησυχία για το γεγονός ότι τέτοιες συμπεριφορές φαίνεται να βρίσκουν απήχηση σε ευρύτερα κοινωνικά στρώματα, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται επικίνδυνες συνθήκες για την κοινωνική ειρήνη.

Οι μαφιόζικες πρακτικές που αποκαλύπτονται με αυξανόμενη συχνότητα, η αίσθηση επικράτησης παράνομων δραστηριοτήτων, οι επιδιώξεις για παράνομες οικονομικές ενισχύσεις, αλλά και η αποδεδειγμένη αύξηση της διακίνησης και χρήσης ναρκωτικών, συνθέτουν ένα σκηνικό που προκαλεί έντονο προβληματισμό. Την ίδια στιγμή, ο αλκοολισμός και κυρίως τα περιστατικά βίας –με έμφαση στα ενδοοικογενειακά επεισόδια– ενισχύουν την αίσθηση ότι ο κοινωνικός ιστός της Κρήτης δοκιμάζεται σοβαρά.

Ιδιαίτερα ηχηρή ήταν το τελευταίο διάστημα η παρέμβαση του Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ.κ. Προδρόμου, ο οποίος έχει τοποθετηθεί δημόσια και με έντονο τρόπο απέναντι στη χρήση και διακίνηση ναρκωτικών, αλλά και στην κουλτούρα της οπλοχρησίας που εξακολουθεί να επιβιώνει σε ορισμένες περιοχές του νησιού.

Η πιο χαρακτηριστική του παρέμβαση πραγματοποιήθηκε κατά την κηδεία του Νικήστρατου Γεμιστού στο Χώνος Μυλοποτάμου, μια δολοφονία που συγκλόνισε το πανελλήνιο και αναζωπύρωσε τη συζήτηση για τη βία και την αυτοδικία στην Κρήτη. Ο Μητροπολίτης, εμφανώς συγκινημένος αλλά και οργισμένος, απηύθυνε δραματική έκκληση προς την τοπική κοινωνία να μπει οριστικό τέλος στους άσκοπους πυροβολισμούς και στην κουλτούρα των όπλων.

«Δεν μπορούμε να παρακολουθούμε αδρανείς αυτά τα γεγονότα και να μην παρεμβαίνουμε», δήλωσε χαρακτηριστικά στην εφημερίδα «Ρέθεμνος», τονίζοντας πως η Εκκλησία δεν μπορεί να μένει σιωπηλή μπροστά σε φαινόμενα που οδηγούν σε απώλειες ανθρώπινων ζωών και σε βαθιά κοινωνική αποσύνθεση.

Κατά την εξόδιο ακολουθία, ο Μητροπολίτης Πρόδρομος ζήτησε «να μην ξανακουστεί κανένας πυροβολισμός για κανέναν απολύτως λόγο στο νησί μας», επισημαίνοντας πως η ύπαρξη όπλων –είτε νόμιμων είτε παράνομων– αποτελεί βασικό παράγοντα που τροφοδοτεί τον κύκλο της βίας. «Αν αυτά τα πιστόλια δεν υπήρχαν, δεν θα είχε συμβεί αυτό», ανέφερε χαρακτηριστικά, καταδικάζοντας κάθε μορφή οπλοκατοχής και οπλοχρησίας.

Παράλληλα, στράφηκε ευθέως κατά της νοοτροπίας που επιχειρεί να συνδέσει τα όπλα με τη λεβεντιά και την παράδοση της Κρήτης. Σε συνέντευξή του στο ERTnews υπογράμμισε ότι η πραγματική λεβεντιά δεν έχει καμία σχέση με την αυτοδικία, τη βία και την επιβολή μέσω των όπλων, αλλά συνδέεται με τον σεβασμό προς τον άνθρωπο, τη σύνεση και την κοινωνική υπευθυνότητα.

Η παρέμβαση του Μητροπολίτη Προδρόμου δεν αποτελεί μεμονωμένη περίπτωση. Η Εκκλησία της Κρήτης έχει επανειλημμένα λάβει επίσημη θέση μέσω συνοδικών εγκυκλίων που διαβάζονται στους ναούς του νησιού, καταδικάζοντας αυστηρά τις μπαλωθιές σε γάμους, βαφτίσεις και πανηγύρια. Οι πρακτικές αυτές χαρακτηρίζονται από την Εκκλησία ως επικίνδυνες, αντικοινωνικές και ασύμβατες με τον σεβασμό προς την ανθρώπινη ζωή.

Μάλιστα, σε παλαιότερες περιπτώσεις, ιεράρχες της Κρήτης είχαν προειδοποιήσει ακόμη και με διακοπή μυστηρίων, εφόσον σημειώνονταν άσκοποι πυροβολισμοί κατά τη διάρκειά τους. Με αυτόν τον τρόπο, η Εκκλησία επιχειρεί να στείλει ένα ξεκάθαρο μήνυμα ότι η παράδοση δεν μπορεί να ταυτίζεται με τη βία και την ανομία, αλλά οφείλει να υπηρετεί την κοινωνική ειρήνη και τον σεβασμό της ανθρώπινης ζωής.

Για το θέμα αυτό θα υπάρξουν προσεχώς σημαντικές εξελίξεις ως προς την στάση της Εκκλησίας της Κρήτης που προετοιμάζεται για ηχηρή και δυναμική παρέμβαση. 

Η ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ 23ης ΜΑΪΟΥ 2026

Με σαφές μήνυμα κατά της βίας, η εγκύκλιος που εξέδωσε η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Κρήτης και διαβάστηκε σε όλους τους Ιερούς Ναούς του νησιού την Κυριακή 23 Μαίου έχει ως εξής: 

Τέκνα ἐν Κυρίῳ ἀγαπητά, Χριστός Ἀνέστη!
Ἡ Ἱερά Ἐπαρχιακή Σύνοδος τῆς Ἐκκλησίας Κρήτης, βλέποντας μέ ἀνησυχία τά ὁλοένα αὐξανόμενα περιστατικά βίας στήν κοινωνία μας, αἰσθάνεται τήν ἀνάγκη νά ἀπευθύνει λόγο ἀγάπης καί εὐθύνης πρός τόν λαό τοῦ Θεοῦ. Ἡ βία, σέ κάθε της μορφή, πληγώνει τόν ἄνθρωπο καί διαλύει τίς σχέσεις. Δέν εἶναι μόνο ἕνα κοινωνικό θέμα, οὔτε μόνο ἕνα σύγχρονο πρόβλημα, ἀλλά διαχρονικό φαινόμενο, πού συνεχῶς ἀποκτᾶ νέες μορφές. Εἶναι πληγή τῆς καρδιᾶς, πού γεννιέται ἀπό τόν φόβο, τήν ἀπομόνωση καί τήν ἀπουσία ἀγάπης.

Τά πάθη γενικά, καί εἰδικότερα ὁ ἀτομοκεντρισμός, ἡ φιλαυτία καί ἡ πλεονεξία, ὁδηγοῦν στήν ἄσκηση βίας καί διαταράσσουν τίς σχέσεις τῶν ἀνθρώπων τόσο μεταξύ τους, ὅσο καί μέ τόν Θεό. Ἡ αὐταρχική προσπάθεια γιά τήν ἀτομική κυριαρχία ἐκδηλώνεται μέ νοσηρά φαινόμενα βίας καί ἀποδεικνύεται καταστροφική γιά ὁλόκληρη τήν κοινωνία σήμερα.

Ἰδιαίτερα εἶναι ἀνησυχητικό τό φαινόμενο τῆς βίας μεταξύ τῶν νέων ἀνθρώπων. Πίσω ἀπό τόν θυμό καί τήν ἐπιθετικότητα πολλές φορές κρύβεται μία βαθιά ἀνάγκη: νά δοῦμε τούς νέους μας, νά τούς ἀκούσουμε, νά τούς καταλάβουμε. Σέ μία κοινωνία πού συχνά δέν βρίσκει χρόνο νά σταθεῖ στόν ἄνθρωπο, ὁ νέος προσπαθεῖ νά γίνει ὁρατός ἀκόμη καί μέσα ἀπό τήν σύγκρουση. Ἡ Ἐκκλησία δέν δικαιολογεῖ τή βία. «Αὐτό πού γίνεται μέ τή βία οὔτε καλό εἶναι οὔτε καί ἀρετή»1. Μᾶς καλεῖ νά ἀντιμετωπίσουμε τόν πόνο πού ἀκολουθεῖ τίς ἐκδηλώσεις βίας, νά σταθοῦμε μέ ἀλήθεια καί ἀγάπη δίπλα σέ κάθε ἄνθρωπο, παρά τά σφάλματα καί τίς ἀστοχίες του, καί προσπαθεῖ νά θεραπεύσει τά πάθη μέσα ἀπό τά Ἱερά Μυστήρια, τήν πρός τόν πλησίον ἀγάπη καί τήν Ὀρθόδοξη Πατερική καί Ἀσκητική Παράδοση.

Οἱ Ἅγιοι Πατέρες κατεδίκασαν καί ἀπέρριψαν, μέ λόγους καί ἔργα, κάθε μορφή βίας καί ὑπέδειξαν τρόπους ἀποτελεσματικῆς ἀντιμετώπισής της, ὅπως εἶναι ἡ κάθαρση τῆς ψυχῆς καί ὁ φωτισμός τοῦ νοῦ ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι, μέ τήν ἀδιάλειπτη προσευχή καί τόν ἀγῶνα ἐναντίον τῶν παθῶν, μέ τήν ἄσκηση, τήν ἐγκράτεια καί τήν μετάνοια. Σύμφωνα μέ τόν ἱερό Χρυσόστομο, τά ἁμαρτήματα δέν γίνονται ἀπό ἀνάγκη ἤ βία, ἀλλά ἀπό ἐλεύθερη ἐπιλογή τοῦ ἀνθρώπου, ἀπό ραθυμία καί ὀλιγωρία2.

Ἡ ἀπάντηση στή βία δέν εἶναι περισσότερη βία, ἀλλά ἡ μεταστροφή τοῦ νοῦ καί ἡ ἀλλαγή τῆς καρδιᾶς. Ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ μᾶς καλεῖ ξεκάθαρα: «Νά μή νικᾶσαι ἀπό τό κακό, ἀλλά νά νικᾶς τό κακό μέ τό ἀγαθό»3. Καί ὁ ἴδιος ὁ Χριστός μᾶς δείχνει τόν δρόμο τῆς εἰρήνης λέγοντας: «Μακάριοι ὅσοι φέρνουν τήν εἰρήνη στούς ἀνθρώπους, γιατί αὐτοί θά ὀνομαστοῦν παιδιά τοῦ Θεοῦ»4. Γι᾿ αὐτό καλοῦμε τίς οἰκογένειες νά ξαναβροῦν τόν χρόνο τῆς ἐπικοινωνίας μεταξύ τῶν μελῶν τους, τούς γονεῖς νά ἀκούσουν οὐσιαστικά τά παιδιά τους καί νά συνεργαστοῦν ἐποικοδομητικά μέ τούς ἐκπαιδευτικούς, τούς νέους, νά μιλήσουν χωρίς φόβο γιά ὅ,τι τούς βασανίζει, καί ὅλους νά καλλιεργήσουμε πνεῦμα σεβασμοῦ, διαλόγου καί εἰρήνης. Ἡ Ἐκκλησία βρίσκεται δίπλα σέ κάθε ἄνθρωπο πού ἀγωνίζεται, ὥστε κανείς νά μήν αἰσθάνεται μόνος.

Στό Εὐαγγέλιο προτείνεται σέ ὅλους ὁ νόμος τῆς τελείας ἀγάπης, πού ἀφορᾶ καί στούς ἐχθρούς5 μας καί ἐξαφανίζει παντελῶς κάθε βίαιη συμπεριφορά. Ὁ Κύριός μας Ἰησοῦς Χριστός ἀποθαρρύνει τόν Πέτρο νά χρησιμοποιήσει βία6 καί ὑπομένει ἐλεύθερα τόν ζωοποιό Σταυρό, καταγγέλοντας διαχρονικά κάθε μορφή βίας καί ἀδικίας. Ἡ κενωτική καί θυσιαστική ἀγάπη7, ἀποτελεῖ τήν ἀσφαλῆ ὁδό γιά νά ἀποκτήσομε τήν ἄνωθεν εἰρήνη.

Ἄς θυμηθοῦμε ὅτι ὁ ἄνθρωπος δέν εἶναι πλασμένος γιά νά βιαιοπραγεῖ, ἀλλά γιά νά ἀγαπᾶ, «ὄχι γιά νά μισῶ, ἀλλά γιά νά ἀγαπῶ γεννήθηκα»8. Καί ὅπου ὑπάρχει ἀληθινή ἀγάπη, ἡ βία χάνει τή δύναμή της.

Εὐχόμαστε, τέλος, ἡ κοσμοχαρμόσυνη περίοδος τοῦ Πεντηκοσταρίου νά ἀποτελέσει ἀφετηρία γιά οὐσιαστική ἀλλαγή τῆς σκέψης καί τῆς ζωῆς ὅλων μας, ὥστε νά περιορίσομε τά φαινόμενα τῆς παραβατικότητας στίς κοινωνίες μας, γιά νά «εὐφρανθοῦμε θεϊκά»9 καί νά συνεορτάσομε «τήν ἀρχή μίας ἄλλης ζωῆς, αἰώνιας»10.

Μέ πατρικές εὐχές καί ἐν Κυρίῳ Ἀναστάντι ἀγάπη