Διάβασα πρόσφατα την κοινή συνέντευξη που έδωσαν οι θεατρικές ομάδες της πόλης του Ρεθύμνου, παρουσιάζοντας τον προγραμματισμό και τις δράσεις τους για τη νέα καλλιτεχνική περίοδο. Η πρωτοβουλία αυτή, πέρα από το καθαρά ενημερωτικό της περιεχόμενο, ανέδειξε κάτι πολύ πιο ουσιαστικό, ότι στην πόλη μας υπάρχουν άνθρωποι που δημιουργούν, οραματίζονται, πειραματίζονται και επιμένουν να υπηρετούν την τέχνη, συχνά με προσωπικό κόπο, μεράκι και αυταπάρνηση.
Και αυτό είναι κάτι που αξίζει να αξιολογηθεί ιδιαίτερα θετικά.
Το Ρέθυμνο των γραμμάτων ήταν πάντοτε και το Ρέθυμνο των τεχνών. Μια πόλη με βαθιές πνευματικές ρίζες, με παράδοση στην καλλιέργεια της σκέψης και της γνώσης, δεν θα μπορούσε παρά να αναζητά διαρκώς τρόπους καλλιτεχνικής έκφρασης. Το θέατρο, ειδικότερα, αποτελεί έναν από τους πιο ζωντανούς τρόπους με τους οποίους μια κοινωνία συνομιλεί με τον εαυτό της, αναμετριέται με τις αντιφάσεις της, εκφράζει τις αγωνίες της και ανακαλύπτει νέες οπτικές για τον κόσμο που την περιβάλλει.
Γι’ αυτό και η ύπαρξη πολλών θεατρικών ομάδων και ανεξάρτητων καλλιτεχνικών χώρων στο Ρέθυμνο δεν είναι απλώς μια ευχάριστη πολιτιστική διαπίστωση. Είναι ένα σημαντικό κεφάλαιο για την ίδια την πόλη. Είναι η απόδειξη ότι η δημιουργικότητα βρίσκει τόπο, ότι η έκφραση βρίσκει χώρο και ότι οι άνθρωποι που έχουν κάτι να πουν μπορούν να αναζητήσουν τη δική τους διέξοδο μέσα από την τέχνη.
Πίσω από κάθε παράσταση, κάθε πρόβα, κάθε θεατρικό εργαστήρι και κάθε νέα καλλιτεχνική πρόταση υπάρχουν άνθρωποι που επενδύουν χρόνο, ενέργεια, γνώση και συναίσθημα. Είναι οι δημιουργοί που καλλιεργούν ταλέντα, δίνουν ευκαιρίες σε νέους ανθρώπους, διαμορφώνουν ομάδες και χτίζουν σχέσεις με το κοινό. Υπάρχουν χώροι που δεν φιλοξενούν απλώς παραστάσεις, αλλά λειτουργούν ως μικρές εστίες πολιτισμού, συνάντησης, συμμετοχής και κοινωνικής αλληλεπίδρασης.
Αυτή η πολυμορφία είναι ο πλούτος μας. Και το γεγονός ότι οι θεατρικές ομάδες επιλέγουν να παρουσιάζουν από κοινού τη δουλειά τους αναδεικνύει επιπλέον την αξία της συνεργασίας και της αλληλοαναγνώρισης. Ο πολιτισμός δεν είναι ένας αγώνας στον οποίο πρέπει να υπάρχει ένας νικητής. Είναι ένας κοινός τόπος, όπου διαφορετικές προσεγγίσεις, αισθητικές και καλλιτεχνικές αναζητήσεις μπορούν να συνυπάρχουν, να εμπνέονται και να εξελίσσονται.
Ωστόσο, η ύπαρξη αυτών των εστιών τέχνης και πολιτισμού δεν αρκεί από μόνη της. Χρειάζεται να συναντήσει το ενδιαφέρον και τη στήριξη της κοινωνίας.
Εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, η μεγάλη ευθύνη του κοινού του Ρεθύμνου. Η θεατρική δραστηριότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια επιλογή ψυχαγωγίας που εξετάζουμε μόνο όταν περισσεύει χρόνος. Πρέπει να γίνει συνειδητό, ότι κάθε φορά που επιλέγουμε να παρακολουθήσουμε μια τοπική παραγωγή, να συμμετάσχουμε σε ένα εργαστήρι ή να γνωρίσουμε μια καλλιτεχνική ομάδα, συμβάλλουμε στη διατήρηση και την ανάπτυξη ενός ζωντανού πολιτιστικού οικοσυστήματος.
Η στήριξη δεν χρειάζεται να περιορίζεται στα λόγια και στις καλές προθέσεις. Χρειάζεται παρουσία στις παραστάσεις, ενδιαφέρον για τις δράσεις, διάδοση της πληροφορίας, συμμετοχή και ενθάρρυνση. Χρειάζεται να δώσουμε στις τοπικές ομάδες την ευκαιρία να μας εκπλήξουν, να μας συγκινήσουν, να μας προβληματίσουν και να μας οδηγήσουν πέρα από όσα ήδη γνωρίζουμε.
Παράλληλα, η πολιτεία, ο Δήμος και οι αρμόδιοι θεσμικοί φορείς οφείλουν να αναγνωρίζουν έμπρακτα αυτή τη δημιουργική δυναμική. Με κατάλληλες υποδομές, με σταθερές δυνατότητες συνεργασίας, με ουσιαστική υποστήριξη και με έναν μακρόπνοο σχεδιασμό που θα επιτρέπει στις καλλιτεχνικές πρωτοβουλίες να αποκτούν συνέχεια και προοπτική. Η πολιτιστική ανάπτυξη δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στον ενθουσιασμό και στην προσωπική προσφορά των ανθρώπων της τέχνης. Χρειάζεται ένα περιβάλλον που να τους επιτρέπει να δημιουργούν με αξιοπρέπεια και να απευθύνονται σε ένα ολοένα ευρύτερο κοινό.
Το Ρέθυμνο διαθέτει ανθρώπους, ιδέες, καλλιτεχνική διάθεση και μια παράδοση που μπορεί να αποτελέσει γόνιμο έδαφος για ακόμη περισσότερα. Αυτό που χρειάζεται είναι να αναγνωρίσουμε την αξία αυτού που ήδη υπάρχει και να του δώσουμε τη δυνατότητα να ανθίσει.
Και επιμένω πως το Ρέθυμνο των γραμμάτων ήταν και παραμένει το Ρέθυμνο των τεχνών. Και αυτή η παράδοση δεν διατηρείται μόνο με την αναφορά στο παρελθόν, αλλά κυρίως με τη συμμετοχή μας στο παρόν και την επένδυσή μας στο μέλλον.
Γιατί, πολιτισμός δεν είναι μόνο αυτό που κληρονομούμε. Είναι και αυτό που επιλέγουμε να στηρίξουμε, ώστε να συνεχίσει να υπάρχει…
