Την Θεία Λειτουργία τέλεσε ο Πρωτοσύγκελος της Ι.Μ. Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων, Αρχιμανδρίτης π. Αθανάσιος Καραχάλιος και άλλοι ιερείς της περιοχής.
Ο ερειπωμένος ναός της Παναγίας στο χωριό Πατσός Αμαρίου είναι αφιερωμένος στη Γέννηση της Παναγίας. Η μεγαλοπρεπής αρχιτεκτονική του, σε συνδυασμό με την υψηλή ποιότητα των υλικών κατασκευής και των σωζόμενων τοιχογραφιών του, τον κατατάσσει μεταξύ των σημαντικότερων ναών της Κρήτης. Υπάρχει η άποψη ότι ο ναός αποτέλεσε επισκοπική έδρα κατά την περίοδο της Ενετοκρατίας, καθώς διασώζεται μαρτυρία του 1357 σχετικά με την εγκατάσταση ορθόδοξου επισκόπου.
Από αρχιτεκτονικής άποψης, ο ναός ανήκει στον τύπο του τετράστυλου σταυροειδούς εγγεγραμμένου σε τρούλο, με ευρύ τριμερή νάρθηκα. Η αψίδα του ιερού ήταν ορθογωνική, ενώ οι αψίδες των δύο παραβημάτων ήταν ημικυκλικές. Η στέγη του ναού έχει δυστυχώς καταρρεύσει εδώ και αιώνες, ενώ σημαντικά τμήματα των τοίχων έχουν επίσης καταστραφεί, αν και διατηρούνται ακόμη σε αρκετό ύψος. Αντίθετα, το δάπεδο, το οποίο αποκαταστάθηκε κατά τον 16ο αιώνα, σώζεται σχεδόν ακέραιο.
Η ανέγερση του ναού χρονολογείται στις αρχές του 14ου αιώνα, ενώ κατά τους μεταγενέστερους χρόνους πραγματοποιήθηκαν διάφορες επεμβάσεις. Η εκκλησία έχει συνδεθεί με την ισχυρότερη ορθόδοξη χριστιανική οικογένεια της Κρήτης κατά την Ενετοκρατία, την οικογένεια του Αλεξίου Καλλέργη. Οι Καλλέργηδες αποτελούσαν τους ουσιαστικούς κυρίαρχους της περιοχής και χρηματοδότησαν τόσο την κατασκευή όσο και την αγιογράφηση ορθόδοξων ναών. Η Παναγία ενδέχεται, επίσης, να λειτούργησε ως μοναστήρι, καθώς υπάρχει μαρτυρία του 17ου αιώνα που κάνει λόγο για τη Μονή Παναγίας της Πατσιανής.
Στο εσωτερικό του ναού διατηρούνταν εξαιρετικής ποιότητας τοιχογραφίες, οι οποίες χρονολογούνται στα μέσα του 14ου αιώνα. Πιθανώς φιλοτεχνήθηκαν από κάποιο εργαστήριο της Κωνσταντινούπολης, το οποίο η οικογένεια Καλλέργη έφερε στην Κρήτη. Ωστόσο, η κατάρρευση της στέγης και η μακροχρόνια έκθεση των τοιχογραφιών στις καιρικές συνθήκες προκάλεσαν σε αυτές εκτεταμένες φθορές. Το 1973 αποτοιχίστηκαν αρκετές από τις τοιχογραφίες και μεταφέρθηκαν στο Εκκλησιαστικό Μουσείο της Αγίας Αικατερίνης των Σιναϊτών. Αργότερα, το 2011, επεστράφησαν στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ρεθύμνου.
Το εικονογραφικό πρόγραμμα του ναού περιλαμβάνει θέματα τόσο από τον χριστολογικό όσο και από τον μαριολογικό κύκλο. Στην αψίδα του ιερού απεικονίζεται η Παναγία Βρεφοκρατούσα, ενώ στον τρούλο πιθανώς υπήρχε παράσταση του Χριστού Παντοκράτορα. Στο εικονογραφικό πρόγραμμα περιλαμβάνονταν ακόμη η Ανάληψη, η Κοινωνία των Αποστόλων και παραστάσεις συλλειτουργούντων ιεραρχών στον χώρο του ιερού. Επιπλέον, υπήρχαν περίπου δέκα σκηνές από τον βίο του Αγίου Νικολάου, ενός από τους ιδιαίτερα αγαπητούς αγίους της επαρχίας Αμαρίου. Ιδιαίτερα σπάνια για τα δεδομένα της Κρήτης θεωρείται η απεικόνιση της Απογραφής του Κυρηνίου.
Σύμφωνα με την τοπική παράδοση, ο ναός διέθετε εννέα τρούλους, στοιχείο το οποίο, ωστόσο, δεν επιβεβαιώνεται από το αρχιτεκτονικό του σχέδιο. Η ίδια παράδοση αναφέρει ακόμη ότι το οικοδόμημα διέθετε 101 πόρτες και παράθυρα, αριθμός που θεωρείται αρκετά υπερβολικός ώστε να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΠΡΟΕΡΧΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΤΗΝ ΣΕΛΙΔΑ ΤΗΣ ΕΝΟΡΙΑΣ ΠΑΤΣΟΥ ΣΤΟ FB.
