Εορτή του Αγίου Πνεύματος και το μεγάλο προσκύνημα του Ρεθύμνου στην ομώνυμη Ιερά Μονή του Κισσού θα δεχθεί χιλιάδες προσκυνητές όπως κάθε χρόνο.
Έχουν περάσει περισσότερα από 15 χρόνια από τότε που ξεκίνησε η νέα περίοδος της Μονής, η οποία έχει ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον και πλούσιο ιστορικό παρελθόν.
Για το λόγο αυτό η Ιστορική Λαογραφική Εταιρεία Ρεθύμνης σε συνεργασία με την Ιερά Μητρόπολη Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων και σε συνδιοργάνωση με την Αντιπεριφέρεια Ρεθύμνου και τον Δήμο Αγίου Βασιλείου, οργανώνουν φέτος Επιστημονικό Συνέδριο, με στόχο να γίνουν ακόμα περισσότερες λεπτομέρειες γνωστές, γύρω από την ιδιαίτερο αυτό τόπο.
Το κάποτε και το σήμερα του Μοναστηριού, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα που φιλοξένησε, η περίοδος που ήταν έδρα Επισκόπου, το μαρτύριο των Αγίων Πέντε Μαρτύρων αλλά και σειρά άλλων ιστορικών γεγονότων που σχετίζονται με την Μονή, θα τεθούν στο «μικροσκόπιο» των ιστορικών επιστημόνων και ερευνητών, με στόχο να φωτιστεί κάθε πτυχή της θρησκευτικής και εκπαιδευτικής ιστορίας της Μονής και της Σχολής του Κισσού.
ΠΑΡΑΤΑΣΗ ΣΤΙΣ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ
Το συνέδριο θα διεξαχθεί από την Παρασκευή 30 Οκτωβρίου, έως και την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026 στο Σπήλι και την Ι.Μ. Αγίου Πνεύματος Κισσού Δήμου Αγίου Βασιλείου.
Η Ι. Μ. Αγίου Πνεύματος, ανατολικά του χωριού Κισσός, βρίσκεται σε μία καταπράσινη περιοχή που αναφέρεται ήδη από το 1577 από τον Franzesco Barozzi να φιλοξενεί τις αγροτικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες των κατοίκων της.
Η ιστορία της είναι συνυφασμένη με τους αγώνες κατά του οθωμανικού ζυγού, καθώς έχουν γραφτεί δραματικές και ηρωικές σελίδες το 1821 και το 1866, αλλά και με την εκπαίδευση, καθώς δημιούργησε τη Σχολή, ένα από τα σημαντικότερα πνευματικά κέντρα της Κρήτης του 19ου αιώνα.
Στόχος του Συνεδρίου είναι η ανάδειξη της ιστορίας της Ιεράς Μονής και της Σχολής του Αγίου Πνεύματος Κισσού, η παρουσίαση της πνευματικής, πολιτιστικής και αρχαιολογικής φυσιογνωμίας της περιοχής, στην οποία εντάσσεται η Ιερά Μονή Αγίου Πνεύματος, καθώς και ο φωτισμός των ιστορικών γεγονότων του 19ου αιώνα και η σημασία της Σχολής, στο πλαίσιο της Ιστορίας της Εκπαίδευσης της Κρήτης.
Απευθύνεται ανοιχτή πρόσκληση συμμετοχής προς την αντίστοιχη της θεματικής του συνεδρίου επιστημονική κοινότητα και τους ερευνητές/τριες της τοπικής ιστορίας, που επιθυμούν να συμμετάσχουν με ανακοίνωση τους στις εργασίες του συνεδρίου να υποβάλουν το θέμα της εισήγησης γραπτώς στην ηλεκτρονική διεύθυνση: [email protected] το αργότερο έως τις 15 Ιουνίου 2026, καθώς δόθηκε παράταση από την ΙΛΕΡ λόγω ιδιαίτερου ενδιαφέροντος που έχει εκδηλωθεί από τον επιστημονικό και ερευνητικό κόσμο.
Υπενθυμίζεται, ότι οι υποψήφιοι/ες ομιλητές/τριες παρακαλούνται να υποβάλουν, περίληψη έως 200 λέξεων, καθώς και σύντομο βιογραφικό τους. Τα θέματα θα προωθηθούν στην Επιστημονική Επιτροπή του Συνεδρίου, προκειμένου να καθοριστεί ο τελικός κατάλογος των ανακοινώσεων και το πρόγραμμα των εργασιών.
Η ΜΕΓΑΛΗ ΑΛΛΑΓΗ ΤΩΝ ΤΕΛΕΥΤΑΙΩΝ ΕΤΩΝ
Αφήνοντας το πεδίο ανοιχτό για τους ιστορικούς που θα ασχοληθούν με το παρελθόν της, σημαντικό είναι να δούμε πως σήμερα λειτουργεί το μοναστήρι με τον Ηγούμενο του, Αρχιμανδρίτη π. Βαρθολομαίο Ξερουδάκη, ο οποίος ενθρονίστηκε επίσημα στις 17 Αυγούστου 2013.
Η ανοικοδόμηση της Μονής ξεκίνησε το 1997, όταν ύστερα από πολυετείς εράνους, με τη μορφή «αναγκαστικής απαλλοτρίωσης έναντι 13.000.000 δραχμών, ανακτήθηκαν τα ερειπωμένα κτίρια και η γη γύρω από αυτά.
Σε αυτή την προσπάθεια σημαντικό ρόλο έπαιξε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Κισσού, με την αμέριστη στήριξη και συμπαράσταση της Μητρόπολης Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων που είχε την πρωτοβουλία για την επαναλειτουργία της Μονής. Στη συνέχεια, ενεργό ρόλο ανέλαβε η Εφορία Αρχαιοτήτων, η οποία με κονδύλια από το ΕΣΠΑ, αναστήλωσε το ναό και το κτίριο, όπου σήμερα στεγάζεται το ηγουμενείο.
Ο Ιερομόναχος Βαρθολομαίος Ξερουδάκης ανέλαβε την εποπτεία της μονής από το 2008 και για πρώτη φορά έμεινε στο ανακαινισμένο κτίριο στις 30 Ιανουαρίου 2011. Ο ίδιος στην σελίδα του πολιτιστικού συλλόγου του Κισσού και στον Νίκο Παπαδάκη έχει πει κατά το παρελθόν: «στις 12 Δεκεμβρίου 2010 έμεινα για πρώτη φορά στο ηγουμενείο. Το πρωί που ξύπνησα ο Κισσός και ο προαύλιος χώρος της Μονής ήταν χιονισμένος. Παρόλο το κρύο, την έλλειψη θέρμανσης και τις γενικότερες αντίξοες συνθήκες, η ημέρα αυτή θα παραμένει χαραγμένη στη μνήμη μου ως μία από τις ομορφότερες της ζωής μου».
Μεγάλης σημασίας γεγονός είναι η ανακομιδή των λειψάνων των Αγίων Μαρτύρων Αδελφών του Μοναστηριού, οι οποίοι σφαγιάστηκαν στις 15 Ιουνίου 1821 από τους Τούρκους.
Ο τάφος των Μαρτύρων βρέθηκε την Τετάρτη 14 Ιουνίου 2015 πίσω από την κόγχη του Ιερού Βήματος του Καθολικού της Μονής, όπως άλλωστε ήθελε η προφορική παράδοση των κατοίκων της περιοχής.
Αν και όλοι όσοι έχουν ερευνήσει την ιστορία της Μονής, μιλούσαν για ταφή των Μαρτύρων πίσω από το Ιερό, μέχρι τότε δεν είχε εντοπιστεί ο τάφος τους, καθώς δεν υπήρχαν ενδείξεις για το ακριβές σημείο, ώστε να πραγματοποιηθούν έρευνες.
Ωστόσο, αντίγραφο ενός παλιού χειρόγραφου, το οποίο είχε βρεθεί τότε, υπεδείκνυε το σημείο ταφής των Μαρτύρων, εκεί βρέθηκε στις 14 Ιουνίου 2015 και την επόμενη ημέρα, ο τότε Μητροπολίτης Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων κ. Ειρηναίος, προχώρησε στην ανακομιδή των λειψάνων τους.
Οι κάρες και τα λείψανα τους φυλάσσονται σήμερα στο καθολικό της Μονής.
Σήμερα η Μονή δέχεται χιλιάδες επισκέπτες ολόκληρο το χρόνο, λειτουργεί κανονικά και έχει μετατραπεί σε μια όαση πνευματική μέσα σε μια μοναδική φύση.
Από το χθες στο σήμερα και με ανοιχτούς ορίζοντες για το μέλλον, η Μονή Αγίου Πνεύματος Κισσού τίθενται στο επίκεντρο της επιστημονικής έρευνας με την ελπίδα να έρθουν στο φως όλες οι πτυχές της μακραίωνης ιστορικής διαδρομής της.
