ΑΒΕΒΑΙΗ Η ΕΠΑΡΚΕΙΑ ΤΟ ΦΕΤΙΝΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

Σε οριακή κατάσταση βρίσκεται η Κρήτη στο ζήτημα του νερού, με τα διαθέσιμα αποθέματα να κινούνται σε επίπεδα χαμηλότερα ακόμη και από την περσινή, ήδη προβληματική χρονιά. Δύο μόλις μήνες πριν από την έναρξη της τουριστικής περιόδου, η εικόνα που περιγράφει ο πρόεδρος του Οργανισμού Ανάπτυξης Κρήτης (ΟΑΚ) κ. Θοδωρής Νίνος για το Ρέθυμνο αλλά και συνολικά για το νησί, είναι οριακή και ανησυχητική. Οι βασικοί ταμιευτήρες έχουν φτάσει στα όρια λειτουργίας τους, τα φυσικά συστήματα δεν έχουν αναπληρωθεί λόγω έλλειψης βροχοπτώσεων και, όπως ο ίδιος τονίζει, «αν δεν αλλάξει κάτι με τα σημερινά δεδομένα δεν θα έχουμε να δώσουμε νερό το καλοκαίρι».

«Η φετινή χρονιά είναι δυσμενέστερη από την περσινή»

Ο κ. Νίνος ξεκαθαρίζει από την αρχή ότι η κατάσταση φέτος είναι χειρότερη από το 2025, που ήταν η πιο δύσκολη χρονιά των τελευταίων ετών. «Σε επίπεδο Κρήτης η κατάσταση σε σχέση με την περσινή χρονιά είναι δυσμενέστερη. Έχουμε πάει ακόμη πιο μέσα στον χειμώνα και δεν έχουμε ύψη βροχών τέτοια, που να δώσουν τη δυνατότητα στα φυσικά συστήματα να αναπληρώσουν τον φυσικό πόρο».

Η εικόνα αυτή, όπως εξηγεί, δημιουργεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σημείο εκκίνησης για την άνοιξη και το καλοκαίρι: «Αυτή την περίοδο που είμαστε στα μέσα Φεβρουαρίου, είμαστε ήδη στο βαθύ πορτοκαλί προς κόκκινο. Η κατάσταση είναι ήδη έκτακτη μέσα στην καρδιά του χειμώνα. Αν αναλογιστούμε ότι το καλοκαίρι τα πράγματα επιβαρύνονται υπέρμετρα και με την αύξηση στη ζήτηση αλλά και με άλλες ανάγκες λόγω των υψηλών θερμοκρασιών, είναι κατανοητό ότι η αφετηρία μας δεν είναι καθόλου καλή».

Στα όρια της άντλησης η λίμνη του Κουρνά

Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι η εικόνα στη λίμνη Κουρνά, που αποτελεί βασικό σημείο υδροδότησης για το Ρέθυμνο. «Στη λίμνη του Κουρνά η στάθμη στο φρεάτιο του ΟΑΚ είναι στο 3,40 μ. Φτάσαμε, στο 1,90 μ. και σημειώνω ότι νερό μπορούμε να παίρνουμε μέχρι το 1,85 μ. Άρα φτάσαμε στη χαμηλότερη δυνατή στάθμη που μπορούσε να λειτουργήσει η τροφοδότηση του Ρεθύμνου με νερό από τη λίμνη του Κουρνά». Ο ίδιος υπενθυμίζει ότι πέρυσι την ίδια περίοδο η εικόνα ήταν σαφώς καλύτερη: «Σε σχέση με την περσινή χρονιά, ίδια περίοδο, η στάθμη ήταν στο 3,75 μ. Τώρα είμαστε πιο κάτω ακόμη και από τη χειρότερη στατιστικά χρονιά των τελευταίων ετών».

Παρότι οι βροχοπτώσεις του προηγούμενου μήνα έδωσαν μια μικρή ανάσα, αυτή δεν επαρκεί «Με τις βροχοπτώσεις του προηγούμενου μήνα υπήρχε μια αναπλήρωση, αλλά υπολειπόμαστε ακόμα. Παρότι είμαστε πιο κάτω από πέρυσι, συνεχίζουμε να έχουμε μια συγκρατημένη αισιοδοξία, ότι το δίμηνο που έχουμε μπροστά μας θα δώσει κι άλλες βροχοπτώσεις».

Ο «υποβιβασμός» των αντλιών

Ο κ. Θοδωρής Νίνος, αναφερόμενος στο φρεάτιο του Κουρνά, υπενθύμισε ότι το 2018 οι αντλίες του ΟΑΚ που ήταν στο 2,05 μ. υποβιβάστηκαν (όσον αφορά τη στάθμη) προκειμένου να μπορούν να δίνουν νερό από το 1,85 μ. που ισχύει και σήμερα.

Ο κ. Νίνος ξεκαθαρίζει ότι δεν υπάρχει άλλο περιθώριο τεχνικών παρεμβάσεων στο φρεάτιο:

«Δεν υπάρχει περιθώριο να κατέβουν ακόμη περισσότερο οι αντλίες, τόσο για λόγους περιβαλλοντολογικούς όσο και για λόγους που αφορούν την άδεια χρήσης νερού που έχει ο ΟΑΚ από την Αποκεντρωμένη».

Ακόμη πιο δυσοίωνη είναι η εικόνα που περιγράφει στο φράγμα Αποσελέμη στο Ηράκλειο: «Στον Αποσελέμη η εικόνα είναι ακόμα χειρότερη. Φτάνουμε σε ιστορικά χαμηλά που τα προσεγγίσαμε το 2018, χρονιά όμως που δεν είχε ενεργοποιηθεί η σήραγγα που ενώνει το φράγμα με το Οροπέδιο Λασιθίου. Τώρα τα πράγματα είναι σε χειρότερη κατάσταση από τότε».

«Είμαστε πραγματικά στην κόψη του ξυραφιού»

«Η κατάσταση είναι ήδη έκτακτη μέσα στην καρδιά του χειμώνα», είπε ο ίδιος και πρόσθεσε: «Αν μιλούσαμε σήμερα για το κατά πόσον θα μπορούσαμε να έχουμε μια βεβαιότητα, ότι το καλοκαίρι θα μπορούσαμε να δίνουμε νερό, με τα σημερινά δεδομένα και με μαθηματική ακρίβεια δεν θα έχουμε να δώσουμε νερό», τόνισε ο πρόεδρος του ΟΑΚ.

Ο κ. Νίνος τονίζει ότι μόνο ένα σενάριο μπορεί να απομακρύνει τον άμεσο κίνδυνο: «Αν δούμε τη στάθμη στη λίμνη να προσεγγίζει τα 5 μέτρα και πάνω, τότε φεύγουμε από τον κόκκινο συναγερμό. Αν δεν φτάσουμε τα 5 μέτρα, η χρονιά δεν βγαίνει σίγουρα».

Μάλιστα όπως υπογράμμισε σημαντική είναι η αλλαγή της συμπεριφοράς μας όσον αφορά την κατανάλωση του νερού: «Καθ’ όλη τη διάρκεια του χειμώνα πρέπει να είμαστε σε κάθε μορφή κατανάλωσης νερού πάρα πολύ προσεκτικοί και να εφαρμόζουμε ορθές πρακτικές. Είμαστε πραγματικά στην κόψη του ξυραφιού».

Το Φράγμα ως εναλλακτική

Το Ρέθυμνο διαθέτει θεωρητικά εναλλακτική πηγή το φράγμα Ποταμών είπε: «Έχουμε ενημερώσει τη ΔΕΥΑΡ ότι μπορεί να πάρει νερό από το φράγμα των Ποταμών, που σημειώνω κι εκεί, έχει κατέβει η στάθμη. Το πρόβλημα είναι ότι η ΔΕΥΑΡ δεν μπορεί να δώσει νερό στο σύνολο της πόλης. Από τα ανατολικά μπορεί να καλύψει τα 4/5 της πόλης. Για να καλυφθεί το σύνολο, πρέπει το νερό να φτάνει μέχρι τη δεξαμενή του Γάλλου».

Μιλώντας για τις πηγές της Αργυρούπολης σημείωσε ότι κι εκεί το νερό μειώνεται δραματικά: «Οι πηγές πέφτουν στα 80–100 κυβικά την ώρα. Αυτό σημαίνει ότι δεν φτάνει νερό στη δεξαμενή του Γάλλου, καθώς καλύπτει μόνο τις ενδιάμεσες ανάγκες – Ατσιπόπουλο, Πετρές, τις περιοχές που παρεμβάλλονται. Άρα δεν φτάνει καθόλου νερό στο Ρέθυμνο. Δηλαδή, αν η λίμνη Κουρνά αδυνατεί να τροφοδοτήσει την πόλη, τότε πρέπει να βρούμε άλλες λύσεις».

Έχουμε μπροστά μας τρία καλοκαίρια χωρίς διυλιστήριο

Σε ερώτημα που αφορούσε στο αν προβλέπεται να υπάρξουν άμεσα ή οριζόντια μέτρα, ο κ. Νίνος σημειώνει: «Για να βγει ένα οριζόντιο μέτρο, ο μοναδικός αρμόδιος αυτή τη στιγμή είναι η Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Ο ΟΑΚ δεν έχει δικαιοδοσία και οι ΔΕΥΑ ίσως κατά τόπους».

Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, ακόμη και απλά ερωτήματα, όπως τι θα γίνει με τις πισίνες το καλοκαίρι, μένουν μετέωρα. «Αν υπήρχε ενιαίος φορέας, θα έπρεπε να εξετάσει και τέτοια μέτρα προκειμένου να εξασφαλιστούν ποσότητες για την ύδρευση» είπε.

Όπως ανέφερε στη συνέχεια, η ΔΕΥΑΡ έχει εγκαταστήσει τρία ταχυδιυλιστήρια στον Πλατανιά στην περιοχή Πηγάδια. «Η δυναμικότητά τους είναι 2.000 κυβικά το καθένα. Σε πλήρη λειτουργία, τα 6.000 κυβικά μπορούν να καλύψουν το έλλειμμα, αν φτάνει το νερό μέχρι τη δεξαμενή του Γάλλου».

Από την άλλη, το μεγάλο έργο του διυλιστηρίου στο Γιαννουδι βρίσκεται εντός χρονοδιαγράμματος, όμως δεν θα δώσει άμεση λύση: «Ο συμβατικός χρόνος είναι 36 μήνες και η πιλοτική λειτουργία 12. Το έργο ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2025 και αυτό σημαίνει ότι έχουμε μπροστά μας τρία καλοκαίρια χωρίς διυλιστήριο».

Η αφαλάτωση δεν είναι μια μαγική λύση

Για την αφαλάτωση, ο κ. Νίνος είναι ξεκάθαρος: «Η αφαλάτωση είναι μια λύση έκτακτης ανάγκης, προκειμένου σε παρατεταμένες περίοδος ξηρασίας και μειωμένων ποσοτήτων φυσικού πόρου να μπορούμε να συμπληρώνουμε τα ελλείμματα του υδατικού ισοζυγίου με ποσότητες που θα προέρχονται από την αφαλάτωση. Ωστόσο η αφαλάτωση δεν είναι μια μαγική λύση, δεδομένου ότι θέλει συγκεκριμένες προδιαγραφές για να λειτουργήσει, όπως και συγκεκριμένα δίκτυα. Είναι μια ολόκληρη διαδικασία που προφανώς δεν μπορεί να γίνει από τη μία μέρα στην άλλη».

Κλείνοντας, ο πρόεδρος του ΟΑΚ υπογραμμίζει ότι το πραγματικό πρόβλημα δεν είναι μόνο η ύδρευση αλλά κυρίως η άρδευση: «Το μεγάλο στοίχημα που παραμένει είναι η άρδευση. Έχουμε 500 εκατομμύρια κυβικά άρδευσης ετησίως στην Κρήτη και με μια εξοικονόμηση της τάξεως του 10% καλύπτονται οι ανάγκες ύδρευσης. Δηλαδή, με 10% οικονομία στο αρδευτικό νερό εξοικονομείται όλο το νερό της ύδρευσης». Και καταλήγει: «Ωστόσο, εμείς αντί να αρδεύουμε με έξυπνους τρόπους, επιλέγουμε να αναζητάμε περισσότερους πόρους, ενισχύοντας στην ουσία τη σπατάλη».