Η καθαριότητα μιας πόλης δεν είναι απλώς ζήτημα υπηρεσιών και προγραμμάτων αποκομιδής. Είναι, πάνω απ’ όλα, ζήτημα νοοτροπίας, συνεργασίας και σεβασμού προς τον δημόσιο χώρο. Στο Ρέθυμνο, μια πόλη που φιλοξενεί καθημερινά κατοίκους και επισκέπτες, η διατήρηση μιας καθαρής και λειτουργικής καθημερινότητας αποτελεί διαρκή πρόκληση, αλλά και κοινό στοίχημα.

Ο αντιδήμαρχος Περιβάλλοντος του Δήμου Ρεθύμνου, Στέλιος Σπανουδάκης, μιλώντας στην εφημερίδα «Ρέθεμνος», υπογραμμίζει ότι η καθαριότητα δεν είναι απλώς μια υπηρεσία που «μαζεύει σκουπίδια», αλλά μια καθημερινή μάχη που δίνεται με τη συνεργασία των πολιτών. Όπως σημειώνει, η ενημέρωση και η ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας αποτελούν βασικά εργαλεία για να αντιμετωπιστούν τόσο οι πρακτικές δυσκολίες όσο και παγιωμένες νοοτροπίες που δυσχεραίνουν το έργο της υπηρεσίας.

Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο κ. Σπανουδάκης αναφέρεται στα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Υπηρεσία Καθαριότητας, όπως η ανεξέλεγκτη απόρριψη ογκωδών αντικειμένων και η λανθασμένη χρήση των κάδων ανακύκλωσης. Παράλληλα, μιλά για τις πρωτοβουλίες ενημέρωσης των πολιτών, τη χρήση νέων ψηφιακών εργαλείων επικοινωνίας και την ανάγκη να αντιμετωπιστεί η καθαριότητα της πόλης ως μια συλλογική ευθύνη.

Γιατί, όπως επισημαίνει, μια καθαρή πόλη δεν είναι μόνο θέμα αισθητικής· είναι ένδειξη σεβασμού προς τον γείτονα, τον επισκέπτη και τελικά προς τον ίδιο μας τον τόπο.

Ποια είναι τα κυριότερα προβλήματα που αντιμετωπίζει η υπηρεσία καθαριότητας σήμερα και πώς τα αντιμετωπίζετε;

«Το μεγαλύτερο "αγκάθι" στην καθημερινότητά μας είναι η εικόνα των παρατημένων ογκωδών αντικειμένων και κλαδιών δίπλα στους κάδους. Είναι μια εικόνα που πληγώνει την αισθητική της πόλης μας και, το κυριότερο, δυσκολεύει αφάνταστα τους ανθρώπους της καθαριότητας. Όταν κάποιος αφήνει αυθαίρετα ένα στρώμα ή μια στοίβα κλαδιά, πέρα από την υγειονομική βόμβα που δημιουργεί και την πολύ κακή εικόνα,  αναγκάζει το συνεργείο να βγει εκτός προγραμματισμού. Αυτό σημαίνει ότι κάποιος άλλος συνδημότης μας, που ακολούθησε τη νόμιμη οδό και έκλεισε ραντεβού, θα καθυστερήσει να εξυπηρετηθεί.

Ένα δεύτερο, εξίσου σοβαρό πρόβλημα, είναι αυτοί που ενεργούν απερίσκεπτα και ρίχνουν κοινά σκουπίδια στους μπλε κάδους. Μια σακούλα οργανικά απορρίμματα αρκεί για να "μολύνει" όλο το περιεχόμενο του κάδου και να στείλει τον κόπο δεκάδων ευσυνείδητων πολιτών κατευθείαν στην ταφή αντί για την ανακύκλωση. Σήμερα, λόγω αυτού του φαινομένου, μόνο το 60% περίπου του υλικού των μπλε κάδων ανακυκλώνεται. Το υπόλοιπο 40% είναι υπόλειμμα και οδηγείτε στην ταφή. Είναι κρίμα.

Πώς το αντιμετωπίζουμε; Ποντάρουμε στην παιδεία και την ενημέρωση. Μπαίνουμε στα σχολεία, μιλάμε στα παιδιά, διοργανώνουμε δράσεις ενημέρωσης, χρησιμοποιούμε τα social media και τα τοπικά ΜΜΕ. Θέλουμε ο πολίτης να είναι σύμμαχος, όχι "πελάτης". Φυσικά, εκεί που η αδιαφορία γίνεται προκλητική, ο Κανονισμός Καθαριότητας προβλέπει και πρόστιμα, αν και στόχος μας δεν είναι η τιμωρία, αλλά η αλλαγή νοοτροπίας.»

Υπάρχουν δυσκολίες στην επικοινωνία – ενημέρωση των δημοτών όσον αφορά οδηγίες και απαγορεύσεις;

«Θα έλεγα ότι πλέον έχουμε γεφυρώσει αυτό το χάσμα. Παλαιότερα, η επικοινωνία περιοριζόταν σε ένα τηλέφωνο που μπορεί να ήταν κατειλημμένο ή σε ένα email. Σήμερα, έχουμε ανοίξει διάπλατα τις πόρτες μας ψηφιακά. Δημιουργήσαμε το rethymnogreen.gr και τη ζωντανή κοινότητα #REgreen στα social media. Εκεί δεν ανεβάζουμε απλώς ανακοινώσεις· απαντάμε σε απορίες, ακούμε παράπονα και δείχνουμε την πραγματικότητα με βίντεο, χιούμορ και animation, όπως οι "Οικογενειακές Περιβαλλοντικές Ιστορίες" που αγαπήθηκαν πολύ. Ακόμα και πάνω στους κάδους βάλαμε QR codes – με μια κίνηση στο κινητό, ο δημότης ξέρει τι πάει πού. Πλέον, "δεν ήξερα" δεν υπάρχει· υπάρχει μόνο το "ενδιαφέρομαι".»

Ο δημότης του Ρεθύμνου γενικά «βοηθάει» ώστε η πόλη μας να παραμείνει καθαρή, ή κάνει ακόμα δυσκολότερη την δουλειά της υπηρεσίας καθαριότητας;

«Η πλειοψηφία των Ρεθεμνιωτών αγαπά το Δήμο του και το αποδεικνύει. Βλέπουμε ανθρώπους που πλένουν τις συσκευασίες τους πριν τις ρίξουν στην ανακύκλωση ή που μας παίρνουν τηλέφωνο για να μας υποδείξουν ένα πρόβλημα πριν αυτό γιγαντωθεί. Είναι και αυτοί αφανείς ήρωες της καθαριότητας. Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά. Είναι ο επαγγελματίας που θα αδειάσει την ανακαίνιση του μαγαζιού του στο πεζοδρόμιο μέσα στη νύχτα, ή ο πολίτης που θεωρεί ότι ο κάδος είναι "μαύρη τρύπα" που καταπίνει τα πάντα, από λάστιχα αυτοκινήτου μέχρι μπάζα. Αυτές οι συμπεριφορές είναι που κάνουν τη δουλειά των εργαζομένων μας διπλάσια και το Δήμο μας λιγότερο όμορφο. Το στοίχημα είναι να απομονώσουμε αυτές τις πρακτικές.»

Ποιες γειτονιές παρουσιάζουν τα μεγαλύτερα προβλήματα και ποιες ακολουθούν περισσότερο τις οδηγίες της υπηρεσίας;

«Δυστυχώς, παρατηρούμε ότι σε περιφερειακά σημεία και σε ορισμένους οικισμούς δημιουργούνται "εστίες" αυθαιρεσίας, μικρές παράνομες χωματερές. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το Ατσιπόπουλο. Εκεί υπάρχουν συγκεκριμένα σημεία όπου ορισμένοι πετούν συνεχώς ογκώδη αντικείμενα. Το οξύμωρο είναι ότι οι ίδιοι άνθρωποι συχνά διαμαρτύρονται για την εικόνα της περιοχής, ενώ οι ίδιοι την υποβαθμίζουν. Αντίθετα, στο κέντρο και στις νέες γειτονιές της πόλης, η συμμόρφωση είναι πολύ υψηλή. Οι κάτοικοι εκεί φαίνεται να έχουν εγκολπωθεί τις οδηγίες και η συνεργασία μας είναι υποδειγματική. Παρ, όλα αυτά πιστεύω ότι έχουμε ακόμα δρόμο να διανύσουμε.»

Πώς αντιμετωπίζει η υπηρεσία την αδιαφορία για την ορθή διαλογή στην πηγή, ειδικά σε περιπτώσεις όπου τα ανακυκλώσιμα υλικά καταστρέφονται από κοινά σκουπίδια;

«Είναι μια καθημερινή μάχη. Όταν βλέπουμε την ανακύκλωση να καταστρέφεται από αδιαφορία, η πρώτη μας κίνηση είναι η ενημέρωση. Πηγαίνουμε στοχευμένα εκεί που εντοπίζεται το πρόβλημα. Αν δούμε ότι σε μια γειτονιά οι μπλε κάδοι είναι συνεχώς "λερωμένοι", θα εντείνουμε την παρουσία μας με ενημερωτικό υλικό. Όμως, δεν θα κρυφτώ: όταν η αδιαφορία επαναλαμβάνεται και γίνεται συνειδητή περιφρόνηση προς το κοινωνικό σύνολο, ενεργοποιούμε τον Κανονισμό. Τα πρόστιμα είναι το έσχατο μέσο, αλλά μερικές φορές είναι απαραίτητο για να προστατεύσουμε τον κόπο όλων των υπολοίπων.»

Πού πρέπει να απευθύνονται οι δημότες για τη νόμιμη απόρριψη ογκωδών αντικειμένων, μπαζών από ανακαινίσεις ή κλαδεμάτων; Και πόσο γρήγορα ανταποκρίνεται η υπηρεσία στα αιτήματα των δημοτών;

«Εδώ πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι για να μην μπερδεύεται ο κόσμος. Για μεγάλες ανακαινίσεις (σπίτια, ξενοδοχεία) ή τεράστιες ποσότητες κλαδιών, ο νόμος είναι σαφής: ο ιδιώτης πρέπει να απευθυνθεί σε αδειοδοτημένες εταιρείες διαχείρισης. Ο Δήμος δεν μπορεί να παραλάβει μπάζα γιατί δεν έχει τρόπο να τα διαχειριστεί. Η Υπηρεσία μας είναι εδώ για τις μικρές ποσότητες του νοικοκυριού. Ένα τηλεφώνημα ή ένα κλικ στο site μας αρκεί για να κλειστεί ένα ραντεβού. Προσπαθούμε να είμαστε ταχύτατοι και συνήθως τα αιτήματα ικανοποιούνται με σειρά προτεραιότητας σε πολύ σύντομο χρόνο. Όμως, ο χρόνος ανταπόκρισης εξαρτάται από εμάς τους ίδιους. Αν τα συνεργεία μας «τρέχουν» όλη μέρα να μαζεύουν τα παράνομα παρατημένα ογκώδη από τους δρόμους, μοιραία καθυστερούν τα προγραμματισμένα ραντεβού των συνεπών πολιτών. Η τάξη φέρνει ταχύτητα.»