Προαγωγή γνώσης και πολιτισμού…
Γράφει ο Νίκος Πολιουδάκης
Κειμήλια, βιβλία, άμφια αρχιμανδριτών, σπάνιες εκδόσεις, αντικείμενα της τοπικής εκκλησιαστικής και όχι μόνο παράδοσης κα περιλαμβάνονται στο Εκκλησιαστικό Μουσείο Σπηλίου, που εδρεύει στο οίκημα πλάι στο τοπικό Κέντρο Υγείας. Επισκεφτήκαμε το Μουσείο, όπου μας υποδέχτηκε ο έχων την πρωτοβουλία και την επιμέλεια για τη δημιουργία του χώρου, ο Αρχιερατικός Επίτροπος της Ιεράς Μητρόπολης Λάμπης και Σφακίων, Πατέρας Ευάγγελος Κοπανάκης. «Για τα οικονομικά μιας Ενορίας σαν τη δική μας, η επισκευή τόσων Ναών, οικημάτων και η δημιουργία του παρόντος δεν μπορεί παρά να χαρακτηριστεί ως άθλος, ως θαύμα, ως αποτέλεσμα της Χάρης του Θεού» ήταν τα λόγια του π. Ευάγγελου στο χαιρετισμό του μπροστά στο σπηλιώτικο κοινό την ημέρα των εγκαινίων του Μουσείου, αναφερόμενος στα επιτεύγματα της ενορίας του (βλ. παρακάτω). Το Μουσείο, αναμφισβήτητα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα, καθώς σκοπός του πνευματικού αυτού ιδρύματος αποτελεί η προαγωγή της γνώσης, της ιστορίας, του πολιτισμού, της παράδοσης και της ανθρώπινης αλληλεγγύης, ενώ στόχος του η προσέλκυση των νεοτέρων για την περαιτέρω καλλιέργεια και ανάπτυξη του πνεύματός τους στους πραγματικά χαλεπούς καιρούς που βιώνουμε. Καιρούς, που επικρατούν η κοινωνική και ηθική κατάπτωση ως αποτελέσματα της αμάθειας και των οδυνηρών συνεπειών της...
Περιηγηθήκαμε στους χώρους του Μουσείου, όπου μας ξενάγησε ο π. Ευάγγελος, δείχνοντας μας σπάνιες διασωθείσες εκδόσεις συγγραμμάτων, καθώς και κειμήλια που είχαν αφεθεί στο έλεος του Θεού σε ενορίες της επαρχίας Αγίου Βασιλείου, όμως με τη μέριμνα του Ιερέα και την κατάλληλη συντήρηση, σήμερα κοσμούν το Μουσείο. Σειρά στην περιήγησή μας είχε η βιβλιοθήκη, με τα εκατοντάδες βιβλία, τα οποία έχουν τοποθετηθεί με βάση το είδος τους (Λαογραφικά, Ιστορικά, Εγκυκλοπαίδειες, Παιδικά κα).
Ένα πολύ μεγάλο μέρος των βιβλίων που περιλαμβάνονται στη βιβλιοθήκη προέρχονται από την προσωπική βιβλιοθήκη του π. Ευάγγελου, τα πιο σημαντικά από τα οποία είναι από την βιβλιοθήκη του Γεωργίου Παπαδάκη (ή Φαράντου), παππού της συζύγου του Ελένης και από την βιβλιοθήκη της πεθεράς του Ευαγγελίας Παπαδάκη – Παλιεράκη. Ο π. Ευάγγελος δεν ξεχνά και εκφράζει την ευγνωμοσύνη του σε εκείνους που πρόσφεραν και προσφέρουν βιβλία, μεταξύ των οποίων είναι ο π. Νικόλαος Κουτσαυτάκης, ο π. Γεώργιος Θραψανάκης, ο Γιώργος Ε. Κοπανάκης, οι αδελφοί Μπάμπης και Ηλίας Λουλούδης, από τη Βιβλιοθήκη του αδελφού τους Γιάννη. Εύλογο είναι το γεγονός ότι η συλλογή της βιβλιοθήκης του Μουσείου όλο και μεγαλώνει, πράγμα που οφείλεται στις συνεχιζόμενες δωρεές, ενώ υπάρχουν και άλλοι χώροι που μπορούν να φιλοξενήσουν μεγάλο αριθμό βιβλίων.
Ας δούμε όμως, στο απόσπασμα που ακολουθεί από το χαιρετισμό την ημέρα των εγκαινίων του Μουσείου του ίδιου του Πατέρα Ευάγγελου Κοπανάκη, τι τον οδήγησε στο να παλέψει για αυτό το Μουσείο και για το πώς ήρθαν τα πράγματα:
«Τούτη τη σημαντική για μένα ώρα θέλω να πω λίγα μόνο λόγια και κυρίως ποια είναι η γενεσιουργός αιτία και η μικρή ιστορία τούτου του Ιδρύματος. Μετά από πολύχρονη, δύσκολη, κουραστική και δαπανηρή προσπάθεια καταφέραμε με τους κατά καιρούς συνεργάτες μου, να επισκευάσομε ριζικά τους 16 Ναούς της Ενορίας μας, από το Μητροπολιτικό μας Ναό του Αποστόλου Παύλου και όχι Πέτρου και Παύλου, όπως από λάθος λέγεται και γράφεται, μέχρι και το τελευταίο εξωκλήσι, όπως επίσης το οίκημα του Αγίου Χαραλάμπους, δηλαδή την παλαιά οικοκυρική Σχολή, στο οποίο οίκημα, με τη σχετική διαρρύθμιση και επέκταση στεγάζονται το Φροντιστήριο Αγγλικών, τα Γραφεία της Μητροπόλεως μας, ως και ένα μικρό διαμέρισμα.
Ευτύχησα λοιπόν, στην 50χρονη περίπου υπηρεσία μου στον ‘‘αμπελώνα του Κυρίου’’ να ανεγείρω ή να επισκευάσω χώρους-Ναούς για τη δόξα του Θεού και για να υμνείται σ' αυτούς το Άγιο Όνομα Του. Τελευταίος επισκευάσθηκε ο χώρος στον οποίο βρισκόμαστε (σ. το Μουσείο). Σκέψη και επιθυμία μου, αφού με τη δύναμη του Θεού αναγέρθηκαν ή συντηρήθηκαν Ιεροί Ναοί και Εκκλησιαστικά καταλύματα, να δημιουργήσω ένα άλλο είδος Ναού, στον οποίο να υπηρετείται η εικόνα του Θεού, ο άνθρωπος και μάλιστα ο νέος άνθρωπος και να προάγεται σ' αυτό το διαφορετικό Ναό, η γνώση, η ιστορία, ο πολιτισμός, η παράδοση, η ανθρώπινη αλληλεγγύη.
Σαν σε όνειρο, σαν σε μυστικό μήνυμα, μου ήρθε η ιδέα ενός πολύκεντρου, το οποίο να περιλαμβάνει στέγη αλλοδαπών και οικονομικών μεταναστών, θέμα για το οποίο θα ασχοληθούμε κάποια άλλη φορά, Ενοριακή Βιβλιοθήκη και Εκκλησιαστικό Κειμηλιαρχείο-Μουσείο. Σ' όλα αυτά γίνεται αναλυτική αναφορά στο ιδρυματικό καταστατικό, όπως δημοσιεύθηκε στο Φ.Ε.Κ (Αρ. Φύλλου 1835/22 Νοεμβρίου 2010).
Ξεκίνησε η νόμιμη διαδικασία και τότε με έκπληξη διαπίστωσα ότι ενώ άλλα παρόμοια ιδρύματα, με τις ίδιες ή παρόμοιες προδιαγραφές και κυρίως στηριζόμενα στους ίδιους Νόμους, τύχαιναν άμεσης εγκρίσεως και δημοσιεύονταν στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, τούτο κάθε φορά και με άλλη πρόφαση δεν δημοσιεύονταν. Ομολογώ ότι, παρά τα δυσάρεστα αισθήματα που με κατάλαβαν και παρά τις όποιες απορίες μου τι άραγε συμβαίνει, με έπιασε το πείσμα του πρωταθλητισμού. Είπα ότι θα επιμείνω και ό,τι γίνει ας γίνει. Την τέταρτη φορά και στέλνοντας στο Εθνικό Τυπογραφείο το αρχικό καταστατικό, χωρίς καμία διόρθωση δημοσιεύτηκε μέσα σε 5 μόνο μέρες από την αποστολή του. Σήμερα είναι γεγονός το Ίδρυμα αυτό, αυτός ο νέος διαφορετικός Ναός και είναι πλήρως Νομικά και καταστατικά εντάξει.
Μικρό ή μεγάλο το έργο, σημαντικό ή λιγότερο σημαντικό, χρήσιμο ή όχι, θα το κρίνετε εσείς, θα κριθεί με τον καιρό και από τις μέλλουσες γενεές. Προσωπικά ευγνωμονώ και δοξολογώ το όνομα του Θεού και των Αγίων Του, ειδικά του Αποστόλου Παύλου και του Αγίου Χαραλάμπους, που με αξίωσαν, που με βοήθησαν να φέρω σε πέρας και να υλοποιήσω και αυτή μου τη σκέψη».
Αντί επιλόγου
Αυτό που κρατήσαμε από τη σύντομη επίσκεψη μας στο εν λόγω Μουσείο και τη συνομιλία μα ς με τον π. Ευάγγελο Κοπανάκη είναι το πως όταν υπάρχει θέληση μπορείς να τα καταφέρεις, ακόμα και αν οι συνθήκες δεν είναι οι ευνοϊκότερες. Πίστη, πείσμα, επιμονή και θέληση χρειάζονται κι όλα παίρνουν το δρόμο τους. Ας ευχηθούμε οι σκοποί για τους οποίους δημιουργήθηκε και λειτουργεί το Εκκλησιαστικό Μουσείο Σπηλίου να ευοδωθούν στο έπακρο, καταλαμβάνοντας μετά από πολλά χρόνια επάξια μια θέση ανάμεσα στις σελίδες της πολιτιστικής και πνευματικής κληρονομιάς του τόπου μας…
