Είναι θαρρώ ανάγκη στις μέρες που ζούμε να ιστορήσουμε τα γεγονότα του ‘πολυτεχνείου του 1973’ από την μακρινή αρχαιότητα έως το αυριανό μέλλον. Έχει η φύση, η χρήση και η μάθηση της ιστορίας μια διαχρονική, διεθνική και διεπιστημονική αξία. Αν δεν την είχε αυτή την αξία, η ιστορία δεν θα χρησίμευε για την αξιολόγηση του παρόντος και την λήψη των σωστών αποφάσεων και την θέσπιση της κοινωνικής συμπεριφοράς. Η Μνημοσύνη, η Μάνα των επιστημών και των τεχνών, αυτών των εννιά μουσών που πάντα χόρευαν όλες ΜΑΖΙ έκαμε μια κόρη, την Κλειώ, να μουσουργεί την ιστορία ποτέ όμως μόνη της. Τη λύρα του ο Απόλλωνας την έπαιζε για όλες τις εννιά αδερφές να χορεύουν μαζί. Άλλο η Μνημοσύνη που υφίσταται με τη γνώση την ικανότητα και τη θέληση να είσαι Μνήμων μιας ολοκληρωμένης λογικά συνεκτικής στάσης ζωής και άλλο η μνήμη, η αποθήκευση τεκμηρίων και πληροφοριών.
Αυτό που θέλω σήμερα να δείξω εδώ, μ’ αυτό το σύντομο σημείωμα, είναι η ενότητα των τριών υποστάσεων της ανθρωπιάς, της παιδείας που γίνεται με την ελεύθερη κοινωνία, επί την δίκαιη οικονομία. Αυτή η διαχρονική, διεθνική και διεπιστημονική δυνάμει σχέση παιδείας, οικονομίας και κοινωνίας μορφώνει την ανθρωπιά μας και εκφράστηκε με το σύνθημα: Ψωμί, παιδεία ελευθερία.
Η παιδεία των παιδιών που πήγαιναν, τα περισσότερα με πολλές θυσίες, να σπουδάσουν, απαιτούσε μια άλλη εκπαίδευση, διαφορετική από αυτή που η Χούντα των Αμερικανόδουλων παρείχε. Η παιδεία των παιδιών του Ελληνικού λαού τότε απαιτούσε μια εκπαίδευση γόνιμη (ψωμί), αποτελεσματική (παιδεία) και δίκαιη (ελευθερία). Το χάσμα μεταξύ δικαιοσύνης και επιστημοσύνης σε όλα τα επιστημονικά πεδία ξύπνησε τις συνειδήσεις των φοιτητών. Η μάνα Μνημοσύνη συσχέτισε με τις κόρες της την αξία του ψωμιού με την αγάπη για την παιδεία και τον αγώνα για την ελευθερίας.
Το Πλατωνικό ρητό: Πᾶσά τε ἐπιστήμη χωριζομένη δικαιοσύνης καὶ τῆς ἄλλης ἀρετῆς πανουργία, οὐ σοφία φαίνεται.» (Μενέξενος, 246e) αποδείχτηκε διαχρονικό. Ελάχιστοι γνώριζαν πως το έγραψε ο Πλάτωνας και οι περισσότεροι δεν το είχαν καν ακούσει όμως το νόημα του υπήρχε μέσα στις ψυχές όπως υπάρχει και τώρα.
Το φοιτητικό κίνημα ξεκίνησε με θέματα προγραμμάτων σπουδών από το 1970 και ωρίμασε σε κοινωνικό και πολιτειακό κίνημα μέσα στους φοιτητικούς συλλόγους. Τα θέματα των σπουδών ήταν η σπίθα, μετά συνδέθηκαν με τα οικονομικά θέματα, τις συνθήκες σπουδών και ξεσηκώθηκαν πολλοί φοιτητές στη Νομική, ακολούθησαν οι αγρότες και οι εργάτες και τα κοινωνικά και πολιτειακά ζητήματα ολοκλήρωσαν την σύνθεση του κεντρικού συνθήματος από το οποίο η ξενόδουλη δικτατορία τελικά γκρεμίστηκε. Ας μην ξεχνάμε λοιπόν πως οι φοιτητές ξεκίνησαν από τα προγράμματα σπουδών και μέσα από θέματα ύλης και οργάνωσης των σπουδών τους φάνηκαν οι στόχοι του αγώνα και εκφράστηκαν με τα δυο συνθήματα στην πόρτα του ΕΜΠ. Έξω αι ΗΠΑ έξω το ΝΑΤΟ. Μια πόρτα που πρώτοι την γκρέμισαν με ένα άρμα οι Βρετανοί το 1945 και δεύτεροι οι Αμερικάνοι με ένα όμοιο το1973.
Η πρώτη έκφραση της αντίθεσης των φοιτητών με τις σπουδές τους φάνηκε το 1970 μεταξύ των σπουδαστών του ΕΜΠ και της τότε διοίκησής του ιδρύματος που άκουσε τα αιτήματά τους παρά την συντηρητική τους ιδεολογία. Δεν συνέβη το ίδιο με τους καθηγητές άλλων πανεπιστημίων. Ίσως ο λόγος που συγκεντρώθηκαν οι φοιτητές της Αθήνας στο ΕΜΠ να ήταν αυτή η ανοχή της πρυτανείας του Κονοφάγου, του Λαδόπουλου και πάνω απ΄ όλους του μηχανολόγου Νίκου Αθανασιάδη που ακολούθησε τους σπουδαστές του στη φυλακή και μοιράστηκε τα βασανιστήρια μαζί τους.
Σήμερα τα πανεπιστήμια διεθνώς, στον λεγόμενο Δυτικό κόσμο, αποδιοργανώνονται μέσα σε μια μηχανή κερδοφορίας που διασπά γνωστικά αντικείμενα σε ασύνδετα πακέτα plug and play ειδικοτήτων χωρίς λογική συνοχή και κοινωνική λειτουργία της παιδείας της γινόμενης με την κοινωνία επί την οικονομία. Στην Ανατολή και στο Νότο έχουμε μια αντανάκλαση της ‘πρωτοπόρας’ Δύσης. Δεν φαίνεται να συμβαίνει εκεί κάτι διαφορετικό στην παιδεία.
Τα συνθήματα του ΕΜΠ του 1973 είναι περισσότερο από επίκαιρα, είναι διαχρονικά, επειδή Ψωμί Παιδεία και Ελευθερία είναι οι υποστάσεις της ανθρωπιάς σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου.
- Το ψωμί εκφράζει την οικονομία, (το ψωμί έχει μέγεθος, χρόνο και μάζα, είναι η εκτατική υπόσταση των οικονομικά μετρήσιμων αγαθών, είναι η υπόσταση της ανθρωπιάς που ορίζει το τι είναι η οικονομία). Κυρίαρχη πράξη η προσθεσαφαίρεση και μέτρο το χρήμα.
- η παιδεία για την παιδεία (παιδεία είναι ροή γνώσης, ικανότητας και βούλησης, είναι η συστατική υπόσταση των πραγμάτων, έτσι ορίζεται η παιδεία, μετρήσιμο μέγεθος με την ιστοριομετρία) Κυρίαρχη πράξη ο πολλαπλασιασμός, αυτός που γεννά καινούριες οντότητες, αυτός που παράγει έγκριτα γινόμενα. Μέτρο της παιδείας η αλήθεια και μέτρο της αλήθειας η αγάπη.
- η ελευθερία για την κοινωνία, (Η ελευθερία είναι η ηδονή της έλευσης, της έλευσης του τοκετού του τέκνου και της έλευσης της τεύξης του τεχνήματος. Ελευθερία είναι το κίνητρο για τη ζωή, είναι η εντατική υπόσταση του γινομένου των τέκνων επί των πραγμάτων) Κυρίαρχη πράξη της ελευθερίας είναι η ύψωση σε δύναμη. Ελευθερία σημαίνει να υψώνεις την τέκνα και τεχνήματα στην δύναμη της κοινωνίας, αυτού του πηλίκου της παιδείας προς την οικονομία.
Αυτές οι τρεις υποστάσεις της ανθρωπιάς, δήλα δη της οικονομίας (ψωμί) της παιδείας και της ελευθερίας (κοινωνίας) βρίσκουν τα μέτρα τους τους στις υποστάσεις της μαθηματικής πράξης, μιας πράξης που υφίσταται ως πρόσθεση, πολλαπλασιασμός και ύψωση σε δύναμη. Με αυτά τα μαθηματικά και με αυτή την Πλατωνική ρήση που προαναφέρθηκε μπορούμε να βρούμε το δρόμο μας μαζί με τα παιδιά μας τους φοιτητές μας. Φτάνει να ‘ρθούμε κοντά και να μιλήσουμε χωρίς τηβέννους αυθεντίας ειδικών μεν επιστημόνων πλην όμως μεταξύ μας επιστημονικά και τεχνικά ξένων. Να βρεθούμε απλά, ως άνθρωποι που κληρονόμησαν κοινές αρχές και αξίες σαν τις τρεις πράξεις των μαθηματικών, τις τρεις υποστάσεις της μιας και ενιαίας πράξης της ψυχής μας που παρέχει παιδεία γινόμενη με την κοινωνία επί την οικονομία.
