Πριν λίγες ημέρες, το πρώτο κουδούνι ήχησε, σηματοδοτώντας την έναρξη μιας, καινούργιάς, σχολικής χρονιάς. Οι σχολικές αυλές “γέμισαν” ξανά από παιδικές φωνές και τα θρανία “πλημύρισαν” από μαθητές και μαθήτριες - κάθε ηλικίας.
Μια καινούργια, σχολική, χρονιά είναι μπροστά μας .. μια πορεία με όνειρα, προσδοκίες, αγωνίες, φόβο, συνεχείς προκλήσεις .. αλλά, και ελπίδα, μόλις, ξεκίνησε. Ή, μήπως, όχι ;
Είναι κοινώς αποδεκτό ό,τι το εκπαιδευτικό σύστημα - μίας χώρας είναι αποτέλεσμα του ανθρώπινου δυναμικού που εργάζεται, σε αυτό, των Αναλυτικών Προγραμμάτων Σπουδών (λ.χ. σχολικά εγχειρίδια) που ακολουθούνται από τους εκπαιδευτικούς, καθώς, και από τις κτηριακές υποδομές, στις οποίες “στεγάζονται” καθημερινά, μαθητές και εκπαιδευτικοί.
Αρχικά, όσον αφορά το κομμάτι του ανθρώπινου δυναμικού δεν θα ήταν λάθος να ισχυριστούμε ό,τι ο εκπαιδευτικός είχε ιδιαίτερη αξία, τα παλαιότερα χρόνια. Αντιμετωπίζονταν με σεβασμό από το σύνολο, της κοινωνίας .. πόσο μάλλον από γονείς και μαθητές .. κάτι που σπανίζει, καλώς ή κακώς, στις μέρες - που διανύουμε. Και τούτο, γιατί, στις εποχές μας, παρατηρείται συνεχή υποβάθμιση του εκπαιδευτικού ρόλου και του επαγγέλματος, γενικότερα. Παράλληλα, με την συνεχή υποβάθμιση του εκπαιδευτικού ρόλου και του επαγγέλματος, παρατηρείται έντονη υποστελέχωση, σε πανελλαδικό επίπεδο και σε όλες, τις εκπαιδευτικές βαθμίδες - της χώρας. Τα κενά είναι σημαντικά και χιλιάδες θέσεις εργασίας μένουν ακάλυπτες. Χαρακτηριστικά, παρά τις 29.908 προσλήψεις αναπληρωτών - στην Α΄ φάση - παραμένουν 21.333 ακάλυπτες θέσεις, με αποτέλεσμα να καλυφθεί μονάχα το 58% των αρχικών αναγκών (Πηγή: politic.gr). Μεγαλύτερη πίεση και περισσότερα κενά, μάλιστα, εντοπίζονται στο κομμάτι της Ειδικής Αγωγής .. σε εκείνο, το πεδίο, δηλαδή, που έπρεπε να είχαμε δείξει ταχύτερα αντανακλαστικά ως Κράτος και ως κοινωνία, γενικότερα.
Συμπληρωματικά, χιλιάδες αναπληρωτές καλούνται να “ξεριζωθούν” από τον τόπο τους, προκειμένου να καλύψουν κενές θέσεις. Με άλλα λόγια, αναγκάζονται να μετακομίσουν εκατοντάδες χιλιόμετρα, μακριά, αντιμετωπίζοντας οξύ στεγαστικό πρόβλημα ή ακριβά ενοίκια και ένα ευρύτερο κόστος ζωής που τις περισσότερες φορές δεν συμβαδίζει με τον μέσο μισθό τους. Είναι, όμως, κάτι τέτοιο η εκπαίδευση που πραγματικά ονειρευόμαστε .. ;
Από την πλευρά τους, τα Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών (λ.χ. σχολικά εγχειρίδια) - τις περισσότερες φορές - δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες και στους βασικούς προβληματισμούς, ενός νέου. Μάλιστα, αναπαράγουν στερεοτυπικές αντιλήψεις, του παρελθόντος, με αποτέλεσμα να μη “καλλιεργούν” την ευρύτερη, κριτική σκέψη, του μαθητικού πληθυσμού. Συχνά, χαρακτηρίζονται “απαρχαιωμένα”, με στρεβλές απόψεις, του παρελθόντος, αναπαράγοντας την απόλυτη αποστήθιση και την συνεχή, ολοκληρωτική, βαθμοθηρία. Μέχρι πρότινος, μάλιστα, δεν υπήρχαν εξιδεικευμένα, σχολικά εγχειρίδια ή/και Αναλυτικά Προγράμματα Σπουδών που να ανταποκρίνονται στις ιδιαίτερες, εκπαιδευτικές ανάγκες των ατόμων με ειδικές (εκπαιδευτικές και μη) ιδιαιτερότητες. Και για να σας προλάβω .. νέα, σχολικά εγχειρίδια έχουν εγκριθεί για το Μητρώο Διδακτικών Βιβλίων, με προοπτική χρήσης από το 2027 – 2028, στα πλαίσια του προγράμματος “Πολλαπλό Βιβλίο”. Σε αυτά, λόγου χάρη η παρουσία οικογενειών με γονείς ίδιου φύλου έχει προκαλέσει, ήδη, ποικίλει πολιτικές και δημόσιες αντιδράσεις. Προσωπικά, όμως, ο προβληματισμός μου είναι άλλος. Είναι στο κατά πόσο, τα νέα, αυτά, εγχειρίδια θα αξιοποιηθούν σωστά και δεν θα αποτελέσουν νέο αντικείμενο τριβής και σύγκρουσης, πολιτικών και ιδεολογικών προσανατολισμών.
Κλείνοντας, ας πούμε δύο λόγια και για τις κτηριακές υποδομές. Σε αυτό, το πεδίο, στην πλειονότητά τους, τα κτίρια που “φιλοξενούν” εκπαιδευτικούς, γονείς και μαθητές είναι παλαιά και κακώς συντηρημένα. Είναι χώροι “φυλακές” .. όπως, τις περισσότερες φορές, περιγράφονται από τους ίδιους, τους μαθητές. Χώροι “φυλακές” για τα μικρά παιδιά και ιδιαίτερα για τις ανάγκες, αυτών τόσο για μάθηση όσο για κίνηση και παιχνίδι. Ο ελλιπής, υλικοτεχνικός εξοπλισμός, σε αντιδιαστολή με την συνεχή ψηφιακή εποχή που ζούμε είναι χαρακτηριστικό των κτηριακών υποδομών - της χώρας μας. Καλώς ή κακώς, στηριζόμαστε τόσο στις δωρεές όσο και στις χορηγίες ιδιωτών, προκειμένου να εξοπλίσουμε τα σχολεία μας με κάτι ψηφιακό. Το σημαντικότερο πρόβλημα, όμως, είναι το γεγονός ό,τι ως χώρα έχουμε ανεπάρκεια σε κτηριακές υποδομές, οι οποίες διευκολύνουν την άμεση και εύκολη πρόσβαση των ατόμων με κινητικές ιδιαιτερότητες .. πόσο μάλλον στους χώρους υγιεινής και στις σχολικές αίθουσες διδασκαλίας.
Πραγματικά, πόσα από τα σχολεία μας διαθέτουν όλους, εκείνους, τους χώρους που εξυπηρετούν τις ιδιαίτερες ανάγκες, των ατόμων, αυτών ; Ένας δημόσιος χώρος και, ακόμη, περισσότερο ένα δημόσιο σχολείο είναι απαραίτητο να είναι ασφαλές .. πόσο μάλλον να εξασφαλίζει ένα συνολικό περιβάλλον ευημερίας - για το σύνολο, του σχολικού πληθυσμού. Τόσο, απλά και ξεκάθαρα.
Ας αναρωτηθεί, λοιπόν, ο καθένας από εμάς και από το δικό του μετερίζι αν έχουμε την εκπαίδευση που μας αξίζει και μας αρμόζει ..
αν διαθέτουμε την εκπαίδευση που αρμόζει στις επόμενες γενιές και προπαντός αν η εκπαίδευσή μας ανταποκρίνεται στις ανάγκες και στις ιδιαίτερες προκλήσεις, της σύγχρονης κοινωνίας .. στις ιδιαιτερότητες, του σύγχρονου κόσμου και στις απαιτήσεις, του μέλλοντος.
______________________________
Το 2023, οι δημόσιες δαπάνες για την εκπαίδευση (από την προσχολική έως την τριτοβάθμια εκπαίδευση) στην Ευρωπαϊκή Ένωση αντιπροσώπευαν το 4,7% του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος της. Μεταξύ των χωρών, της ΕΕ, το υψηλότερο επίπεδο δημόσιων δαπανών για την εκπαίδευση - σε σχέση με το ΑΕΠ - παρατηρήθηκε στη Σουηδία (6,8%), από τη Φινλανδία (6,3%) και το Βέλγιο (6,2%). Τα χαμηλότερα επίπεδα καταγράφηκαν στη Ρουμανία (3,0%), την Ελλάδα (3,3%) και τη Μάλτα (3,4%).
Πηγή: https://ec.europa.eu/eurostat/en/web/products-eurostat-news/w/ddn-20260818-1
Τα συμπεράσματα, δικά σας ..
