Της Βλασίας Μιχαηλίδου – Τριπολιτάκη
Φιλολόγου, Ιστορικού M.Sc.
Μετά τη λήξη της εβδομάδας των Παθών του Κυρίου μας, ξεκίνησε ο μήνας παθών των μαθητών και των οικογενειών τους (τα πάθη των φορολογούμενων πολιτών, όπως φαίνεται, είναι αορίστου χρόνου, δεν έχουν ημερομηνία λήξης). Εξετάσεις προ των πυλών και το άγχος συνοδεύει τους έφηβους μαθητές στον αγώνα, για να προαχθούν στην επόμενη τάξη ή να κερδίσουν μία θέση στις ανώτερες κι ανώτατες σχολές.
Οι προκλήσεις της άνοιξης κι οι ορμονικές εξάψεις της ηλικίας λειτουργούν ανασταλτικά στην επίπονη αυτή προσπάθεια. Κάποιοι καταφεύγουν στις παραλίες, μη δίνοντας πολύ σημασία στις σχολικές τους υποχρεώσεις. Κάποιοι ξεσπούν σε λυγμούς ή καταλήγουν ακόμα και σε νοσοκομεία από κρίσεις πανικού. Εφιάλτες, ξενύχτια, λιποθυμίες, εκνευρισμός είναι μερικά ακόμη χαρακτηριστικά αυτής της δύσκολης περιόδου, που αφήνει ανεξίτηλα σημάδια στην ψυχή των ευαίσθητων παιδιών, εκείνων που πασχίζουν με υπευθυνότητα να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις ενός τόσο ανταγωνιστικού σχολείου. Ευεργετική επίδραση ασκούν οι γονείς ως συμπαραστάτες στον αγώνα και στη διαχείριση του άγχους των παιδιών τους, καθώς κι η προσευχή για πνευματική ενίσχυση.
Η βαθμοθηρία ξεκινάει από μικρή ηλικία κι η ογκώδης σχολική ύλη επιβάλλει πολύωρη μελέτη και φροντιστηριακή υποστήριξη. Οι γονείς, παρά την οικονομική ασφυξία των αλλεπάλληλων μνημονίων, πληρώνουν όλο και πιο ακριβά τη δημόσια παιδεία, καθώς τα ιδιαίτερα μαθήματα έχουν καταστεί αναγκαία από το δημοτικό. Βέβαια, η κυβέρνηση της «πρώτη φορά αριστεράς» διατείνεται πως θα αλλάξει αυτό το βαρύ κλίμα, με τις νέες αλλαγές που προωθεί ο «προοδευτικός» υπουργός Παιδείας και (ουχί) Θρησκευμάτων.
Τα παιδιά του Δημοτικού θα σχολάνε 13.15, επιτυγχάνοντας τη μείωση διδακτικών ωρών και την εξοικονόμηση θέσεων εκπαιδευτικών. Υπόσχεται μείωση διδακτέας ύλης, «κόβοντας» ώρες γυμναστικής, μουσικής, θεατρικής αγωγής, ευέλικτης ζώνης, που απαιτούν τόσο διάβασμα! Μειώνονται κι οι ώρες της πληροφορικής, αφού οι περισσότεροι γονείς πηγαίνουν τα παιδιά τους σε κέντρα εκμάθησης Η/Υ. Προωθείται το κρατικό πιστοποιητικό ξένης γλώσσας, μειώνοντας τις ώρες των αγγλικών! Η μείωση των ωρών των Θρησκευτικών ήταν αναμενόμενη από τον υπουργό που υποστηρίζει με ζήλο πως «Το ελληνικό σχολείο δεν έχει τόνο ορθόδοξης παράδοσης. Έχει τόνο δημοκρατικού κοσμικού σχολείου. Δεν θα μετατρέψουμε το σχολείο σε κατηχητικό.»
Προκειμένου να αποφευχθούν οι αρνητικές επιπτώσεις της βαθμοθηρίας (ανταγωνιστικό κλίμα, υπερβολικό άγχος, φθόνος, υπεροψία), ο υπουργός εξαγγέλλει την προώθηση της περιγραφικής αξιολόγησης, η οποία έχει καθιερωθεί στο Δημοτικό Σχολείο από το 1995, παράλληλα με το σύστημα της βαθμολόγησης στις δύο τελευταίες τάξεις, αλλά ελάχιστοι δάσκαλοι την εφαρμόζουν, επειδή απαιτεί χρόνο, προκειμένου να καταστεί λειτουργική. Ο εκπαιδευτικός με περιγραφικές λέξεις αποκαλύπτει πόσο επιτεύχθηκαν οι εκπαιδευτικοί στόχοι, προβαίνοντας σε πολύπλευρη παρατήρηση του μαθητή, σε συστηματική καταγραφή της συμπεριφοράς του, αποφεύγοντας μειωτικούς χαρακτηρισμούς, προβάλλοντας θετικές αξιολογικές κρίσεις, που θα λειτουργήσουν ενθαρρυντικά προς τον μαθητή. Επίσης, η περιγραφική αξιολόγηση προϋποθέτει τη χρήση φύλλων αξιολόγησης, έντυπα εκθέσεων, καταλόγους παρατηρήσεων, τον ακριβή καθορισμό των κριτηρίων αξιολόγησης, τον έλεγχο ανάπτυξης μεταγνωστικών δεξιοτήτων, τις προτάσεις των εκπαιδευτικών για τη βελτίωση των αδυναμιών των μαθητών.
Όλη αυτή η διαδικασία είναι πολύπλοκη για τα δεδομένα του ελληνικού σχολείου με τους εξουθενωμένους εκπαιδευτικούς, με βασικές ελλείψεις σε υλικοτεχνικές υποδομές. Άλλωστε, το θέμα της αξιολόγησης είναι μία πονεμένη ιστορία για την κυβέρνηση, τόσο για τη διαχείριση των οικονομικών θεμάτων σε σχέση με τους ευρωπαϊκούς θεσμούς, όσο και για τον έλεγχο των δομών του Δημοσίου.
Πάντως, οι μεταρρυθμίσεις του υπουργού Παιδείας αποκαλύπτουν την επιθυμία του να καινοτομήσει, νομοθετώντας με περισσή φιλοδοξία και χωρίς να λαμβάνει υπόψη ούτε τις πραγματικές ανάγκες της κοινωνίας, ούτε τα αιτήματα των εμπλεκομένων, ούτε τις δυνατότητες εφαρμογής των αποφάσεων, ούτε τα πραγματικά αίτια που καθιστούν το εκπαιδευτικό σύστημα δυσλειτουργικό. Ήδη την περασμένη Κυριακή προβαίνοντας στην ψήφιση νομοσχεδίου για την Έρευνα «πέρασε» 80 άρθρα για αλλαγές, που θα ισχύσουν την επόμενη σχολική χρονιά, χωρίς να έχει ολοκληρωθεί ο εθνικός διάλογος για την Παιδεία. Επειδή απουσιάζει ο μακροπρόθεσμος σχεδιασμός, όλες οι μεταρρυθμίσεις λειτουργούν ως σπασμωδικές κινήσεις, που τελικά υπονομεύουν το εκπαιδευτικό σύστημα. Προτείνονται μέτρα που υπάρχουν σε εκπαιδευτικά συστήματα άλλων χωρών, χωρίς να έχει υιοθετηθεί η αντίστοιχη κουλτούρα που υποστηρίζει αυτά τα μέτρα, χωρίς να έχουν δημιουργηθεί οι κατάλληλες προϋποθέσεις λειτουργικής ενσωμάτωσής τους στο εκπαιδευτικό πλαίσιο.
Πολλοί μαθητές έχουν ξεσηκωθεί με την προοπτική κατάργησης των προαγωγικών εξετάσεων στο γυμνάσιο. Η αλήθεια είναι πως η μετατροπή του ελληνικού σχολείου σε διαρκές εξεταστικό κέντρο, έχει περιορίσει τους ευρύτερους παιδευτικούς του στόχους. Η κρίση που βιώνουμε σήμερα οφείλεται στην έλλειψη παιδείας και στις δραματικές επιπτώσεις της στην κοινωνική συνοχή, στην οικονομία, στην πολιτιστική ταυτότητα, στην ιστορική μνήμη και κυρίως στην ποιότητα της ζωής μας.
Αν δεν ανατεθεί η χάραξη της εκπαιδευτικής πολιτικής σε μία υπερκομματική Επιτροπή Εθνικής Παιδείας, που να περιλαμβάνει καταξιωμένους επιστήμονες και παιδαγωγούς, ώστε να υπάρξει υπάρχει συνέπεια και όραμα, δεν θα μπορέσει ποτέ το ελληνικό σχολείο να απαλλαγεί από κακοδαιμονίες και λειτουργικά προβλήματα, που ταλανίζουν μαθητές κι εκπαιδευτικούς, κι αναστέλλουν τη συμβολή του στην ατομική και κοινωνική ανάπτυξη. Η προχειρότητα που χαρακτηρίζει τις επιλογές του υπουργείου Παιδείας αποδεικνύει πως η κυβέρνηση και σ΄ αυτόν τον τομέα δεν «περνά τις εξετάσεις» για προαγωγή της κοινωνικής ευημερίας.
