Το 1892, η Αμερικανή φεμινίστρια, συγγραφέας και δημοσιογράφος, Charlotte Perkins Gilman, δημοσίευσε μια μυθιστορηματική ιστορία με τίτλο ‘The Yellow Wallpaper’ (Η Κίτρινη Ταπετσαρία’. Η ιστορία αυτή κατακρίθηκε έντονα, καθώς θεωρήθηκε ‘μη τυπώσιμη’ και σοκαριστική για την εποχή.
Η νεαρή μητέρα της ιστορίας ξεκινά την αφήγηση της θαυμάζοντας το μεγαλείο του σπιτιού που φιλοξενεί εκείνη και το γιατρό σύζυγο της για τις καλοκαιρινές τους διακοπές. Σύντομα όμως, αναφέρεται στο λόγο για τον οποίο βρίσκεται εκεί. Πάσχει από ‘νευρική κατάθλιψη’. Παραπονιέται γιατί ο ‘πρακτικός’ και ‘ορθολογιστής’ σύζυγος της, ακολουθεί τις συμβουλές του ψυχίατρου. Της απαγορεύει κάθε είδους εργασία και δημιουργία.
Κλειδωμένη στο δωμάτιο με την κίτρινη ταπετσαρία, υπομένοντας την ‘αναγκαστική ξεκούραση’, η νεαρή μητέρα χάνει σιγά-σιγά τα λογικά της. Αυτόπτης μάρτυρας των βασανισμένων εσώψυχων της, είναι το κρυμμένο ημερολόγιο της. Μέσα στη ‘φριχτή’ κίτρινη ταπετσαρία, τώρα βλέπει μια γυναίκα φυλακισμένη, την οποία και προσπαθεί να ελευθερώσει κάθε βράδυ, σχίζοντας λίγη-λίγη τη ταπετσαρία και τρώγοντας την. Όταν μετά από ημέρες ο σύζυγος της μπαίνει στο κλειδωμένο δωμάτιο, η νεαρή μητέρα, η οποία προφανώς πάσχει από σοβαρότατη επιλόχεια κατάθλιψη, έχει χάσει τελείως τα λογικά της.
Η ιστορία αυτή είναι φυσικά αυτοβιογραφική. To 1886, η Gilman χτυπήθηκε από σοβαρότατη επιλόχεια κατάθλιψη η ίδια. Ο πρωτοπόρος ψυχίατρος της εποχής, Dr S Weir Mitchell, επέβαλλε ‘αδράνεια’. Όπως όλοι οι ειδικοί της εποχής, πίστευε ότι η γυναικεία κατάθλιψη είναι αποτέλεσμα υπερβολικής διανοητικής δραστηριότητας, καθώς και ελλιπούς προσοχής στις οικιακές υποχρεώσεις. Χωρίς δουλειά η Gilman, όπως και η ηρωίδα της, κατέρρευσε ψυχολογικά. Μόνο όταν εγκατέλειψε τις ιατρικές οδηγίες του Dr Mitchell, η κατάσταση της βελτιώθηκε. Φυσικά, η εκστρατεία της Gilman για την αφύπνιση του κοινού όσον αφορά τα οφέλη της δημιουργικής γραφής στην ψυχική υγεία, αντιμετώπισε ισχυρότατη κριτική από τους εμπειρογνώμονες της εποχής.
Περισσότερο από ένα αιώνα αργότερα όμως, οι εμπειρογνώμονες παίρνουν θέση διαμετρικά αντίθετη. Η τέχνη σχεδόν συνταγογραφείται στα Βρετανικά ιατρεία. Είναι πλέον αποδεδειγμένο ότι οι ψυχολογικές ασθένειες καθώς και τα συμπτώματα της Διαταραχής μετατραυματικού στρες και πένθους, βελτιώνονται με τη λογοτεχνία και τη δημιουργική γραφή.
Ο Dr Schuman μιλάει για το σύνδρομο ‘ραγισμένης καρδιάς’, ή αλλιώς Takotsubo, στη Dr Byrne του πανεπιστημίου του Warwick. Το ακραίο αυτό συναισθηματικό στρες, κατόπιν χωρισμού ή απώλειας προσώπου για παράδειγμα, δεν είναι κάτι το αόριστο. Είναι μια πραγματική πάθηση, η οποία μιμείται το έμφραγμα και έχει κλινικά γνωρίσματα. Δεν είναι απλά μια ‘απογοήτευση’ και ο Dr Schuman συστήνει τη δημιουργική γραφή για την βελτίωση των συμπτωμάτων.
Έστω και αργά, η δικαίωση έρχεται πάντα.
Για την Charlotte Perkins Gilman, άργησε 120 χρόνια.
