Σε μείζον πολιτικό και οικονομικό ζήτημα εξελίχθηκε η επιχείρηση εκχώρησης υπηρεσιών των εμβληματικότερων μνημείων της χώρας σε ιδιώτες, με την Κρήτη να βρίσκεται στην πρώτη γραμμή , καθώς ανάμεσα στα 27 εμβληματικά μνημεία περιλαμβάνονταν ο αρχαιολογικός χώρος της Κνωσού, ένα από τα κορυφαία μνημεία παγκοσμίως με εκατομμύρια επισκέπτες και τεράστια δημόσια έσοδα, η Λότζια (Loggia) Ρεθύμνου, ένα ιστορικό ενετικό μνημείο, του οποίου το πωλητήριο παραχωρούνταν με ένα εξευτελιστικό, αναλογικά, αντίτιμο, το Αρχαιολογικό Μουσείο και η Παλιά Πόλη των Χανίων, κομβικά σημεία της πολιτιστικής κληρονομιάς της δυτικής Κρήτης, αλλά και η Ακρόπολη, τα μνημεία των Δελφών, των Μυκηνών, της Αρχαίας Ολυμπίας και τα μνημεία της Ρόδου.
Η Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΔΗΣΥ) επέφερε βαρύ πλήγμα στους σχεδιασμούς του Υπουργείου Πολιτισμού και του ΟΔΑΠ, βάζοντας οριστικό «φρένο» στην παραχώρηση των πωλητηρίων και των χώρων υγιεινής. Η εξέλιξη αυτή ήρθε ως αποτέλεσμα νομικών προσφυγών από ιδιωτικές εταιρείες που στράφηκαν κατά των διαγωνισμών, δικαιώνοντας παράλληλα τις σφοδρές αντιδράσεις των αρχαιολόγων και των τοπικών κοινωνιών. Η εξέλιξη προκάλεσε την ικανοποίηση της επιστημονικής κοινότητας. Μιλώντας στο Ράδιο Κρήτη και την εκπομπή του Λευτέρη Βαρδάκη , η εκπρόσωπος των αρχαιολόγων Μαρία Μαρή, αποτύπωσε το κλίμα δικαίωσης, τονίζοντας ότι οι εργαζόμενοι μιλούσαν εξαρχής για «φωτογραφικές διατάξεις» και μεθοδεύσεις. Η ακύρωση των διαγωνισμών φέρνει στην επιφάνεια τη γενικότερη ανησυχία της τοπικής κοινωνίας της Κρήτης. Οι αρχαιολόγοι συνδέουν την υπόθεση με μια ευρύτερη πολιτική απαξίωσης του δημόσιου χαρακτήρα των μνημείων, η οποία εκφράζεται με απολύσεις προσωπικού, δυσβάσταχτες αυξήσεις στα εισιτήρια, πριβέ ξεναγήσεις και VIP γεύματα μέσα στους αρχαιολογικούς χώρους.
Η απόφαση της ΕΑΔΗΣΥ έβαλε προσωρινό «φρένο» στα σχέδια αυτά, ωστόσο ο αγώνας για το αν τα μνημεία της Κρήτης θα αντιμετωπίζονται ως δημόσιο κοινωνικό αγαθό ή ως εμπορεύματα, παραμένει ανοιχτός, με τον ΟΔΑΠ να εξετάζει ήδη τις επόμενες νομικές του κινήσεις.
Η κ. Μαρή εξήγησε ότι το σχέδιο του Οργανισμού Διαχείρισης και Ανάπτυξης Πολιτιστικών Πόρων (ΟΔΑΠ) προέβλεπε μια ενιαία, μαζική εκμίσθωση 27 κορυφαίων πωλητηρίων μουσείων και αρχαιολογικών χώρων της Ελλάδας. Στο επίκεντρο αυτής της «εμπορευματοποίησης» βρέθηκαν τα πολυτιμότερα ιστορικά τοπόσημα της Κρήτης. Η απόφαση να εκχωρηθεί η διαχείριση αυτών των χώρων, μαζί με τις βασικές υπηρεσίες υγιεινής και τα lockers, προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων. Οι επικριτές έκαναν λόγο για προσπάθεια μετατροπής της πολιτιστικής κληρονομιάς του νησιού σε μια «μονοπωλιακή αγορά για το συμφέρον ολίγων». Αν και οι αρχαιολόγοι έδιναν τη μάχη στο πεδίο της ενημέρωσης και των κινητοποιήσεων, το νομικό «γκρέμισμα» των διαγωνισμών ήρθε εκ των έσω, από την ίδια την αγορά. Κατά των όρων της διακήρυξης προσέφυγαν στην ΕΑΔΗΣΥ δύο ιδιωτικές εταιρείες, η «ΟΡΜΗΝΙΑ ΙΚΕ» και η «3C+P Τεχνική ΙΚΕ», οι οποίες αμφισβήτησαν ευθέως τη νομιμότητα των διαδικασιών που επέλεξε ο ΟΔΑΠ.
Η ΕΑΔΗΣΥ εξέτασε τις προσφυγές και εξέδωσε τις αποφάσεις 1828 και 1831, με τις οποίες ακύρωσε πλήρως τους διαγωνισμούς. Το σκεπτικό της Αρχής ήταν καταπέλτης:
- Παράκαμψη Ευρωπαϊκών Κανόνων: Λόγω της τεράστιας οικονομικής αξίας της σύμβασης για τα 27 πωλητήρια, ο ΟΔΑΠ ήταν υποχρεωμένος να δημοσιεύσει την προκήρυξη σε ευρωπαϊκό επίπεδο, κάτι που απέφυγε να πράξει.
- Λανθασμένο Νομικό Πλαίσιο: Οι αναθέσεις έπρεπε να αντιμετωπιστούν εξαρχής ως συμβάσεις παραχώρησης υπηρεσιών με τις ανάλογες αυστηρές δικλίδες ασφαλείας, και όχι ως απλές εκμισθώσεις.
Μετά το «μπλόκο» της ΕΑΔΗΣΥ, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) θέτει αμείλικτα ερωτήματα που εκθέτουν τη διοίκηση του Οργανισμού:
- Γιατί προκρίθηκε η εκχώρηση των πωλητηρίων και των υποδομών σε ιδιώτες, αντί της πάγιας ελληνικής πρακτικής για δημόσια διαχείριση;
- Γιατί αγνοήθηκε η σχετική νομοθεσία, την οποία εφαρμόζουν απαρέγκλιτα όλες οι υπόλοιπες υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού;
- Το φαινόμενο του «ενός υποψηφίου»: Πώς εξηγείται το γεγονός ότι σε μια σειρά μεγάλων διαγωνισμών του ΟΔΑΠ εμφανίζεται τελικά μόνο ένας ενδιαφερόμενος ανάδοχος;
- Υπάρχει σκιώδης σύνδεση με εταιρείες που αρχικά ανέλαβαν τις σχετικές μελέτες μέσω απευθείας αναθέσεων και στη συνέχεια είδαν τους όρους των διαγωνισμών να «φωτογραφίζονται» στα μέτρα τους;
ekriti.gr
