Το φαινόμενο 'μετανάστες' είναι γνωστό από την αρχαιότητα. Στην αρχαία Αθήνα, οι 'μέτοικοι' , όπως οι γυναίκες και οι δούλοι, δεν θεωρούνταν πολίτες. Σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, οι μέτοικοι μπορούσαν να γίνουν ισοτελείς. Ποτέ όμως πολίτες.
Όντας πολιτικά ανύπαρκτοι, οι μέτοικοι 'δεν μπορούσαν να διεκδικήσουν κανένα είδος πολιτικής εξουσίας, αλλά ούτε και είχαν πολιτικά δικαιώματα. Αυτός ήταν και ο τρόπος προστασίας του Αθηναϊκού πολιτικού συστήματος.
Ο μέτοικοι επίσης δεν δικαιούνταν οικονομική βοήθεια. Αντίθετα, ήταν υποχρεωμένοι να καταβάλλουν φόρο, το λεγόμενο 'μετοίκιο' που αντιστοιχούσε σε ένα ημερομίσθιο ενός εργάτη.
Όπως και οι Αθηναίοι πολίτες όμως, και κυρίως σε κρίσιμες καταστάσεις, οι εύποροι μέτοικοι κατέβαλλαν έναν επιπλέον φόρο, την 'εισφορά'.
Παρ' όλα αυτά, οι μέτοικοι της αρχαίας Αθήνας συνέβαλλαν σημαντικά στην οικονομική και πολιτιστική ζωή της πόλης-κράτους. Ένα μεγάλο ποσοστό των ξένων ήταν έμποροι, βιοτέχνες, επιστήμονες, φιλόσοφοι και ρήτορες.
Οι μέτοικοι ήταν οι 'άλλοι': οι μη ανήκοντες στο πρωτοποριακό Αθηναϊκό πολιτικό σύστημα . Η αρχαιότητα ήταν μέρος της διαχρονικής ανάγκης του ανθρώπου να διακρίνει μεταξύ ταυτότητας και ετερότητας σε όλους τους τομείς της ζωής, μιας τάσης να διακρίνει μεταξύ του 'κοινού' και του 'διαφορετικού'. Η τάση αυτή έχει βαθιές ρίζες μέσα στα βαλτώδη νερά του φόβου εκείνων που αρχικά υποδέχονται τον ξένο με φιλόξενη διάθεση, γιατί όταν δεν αποδεχόμαστε τον επισκέπτη, τον ονομάζουμε εισβολέα. Οι ξένοι της αρχαίας Αθήνας δεν ήταν άλλοι από Έλληνες που είχαν έρθει από πόλεις όπως την Σπάρτη, τα Μέγαρα ή την Ερέτρια.
Δυόμισι χιλιάδες χρόνια μετά, είμαστε ένα κράτος όλοι οι Έλληνες. Μπορεί να τρωγόμαστε, όμως είμαστε όλοι Έλληνες. Μπορεί να θεωρούμε ως 'άλλους' τους πολιτικούς αντιπάλους μας και να τα λέμε έξω από τα δόντια και τα τηλεοπτικά παράθυρα όταν έχουμε εκλογές, αλλά υπάρχει κάτι που μας ενώνει τελικά. Είμαι σίγουρη ότι αν χρειαστεί, όπως και στο παρελθόν, γινόμαστε μια γροθιά.
Ο Σωκράτης παρομοίασε τους Έλληνες σαν βατράχους γύρω από μια λίμνη. Το τοπίο άλλαξε όμως από τότε, και η Ελλάδα είναι απλά ένας βάτραχος στην Ευρωπαϊκή λίμνη. Οι τελευταίες εκλογές ανά την Ευρώπη έδειξαν ότι κάθε Ευρωπαίος βάτραχος έχει αρχίσει να σκέφτεται σοβαρά την επαναοριοθέτηση της λίμνης. Οι αντί-Ευρωπαϊκές φωνές ακούγονται όλο και δυνατότερα.
Ένα βότσαλο στην Ευρωπαϊκή λίμνη δηλαδή. Η τιμωρός ψήφος αναγκάζει τους Ευρωπαίους πολιτικούς να επαναπροσδιορίσουν την Ευρώπη, οι οποίοι όμως δεν τα βάζουν με το βότσαλο, τα βάζουν με τη λίμνη. Επειγόντως, μπαίνει στην πολιτική ατζέντα το μεταναστευτικό θέμα για να κατευνάσει τους ψηφοφόρους. Μεταξύ των πυρών, οι μοντέρνοι μέτοικοι αναζητούν καταφύγιο και ζουν βίους παράλληλους με αυτούς των αρχαίων.
