Της Ευγενίας Ζαμπετάκη

Συν/χου δασκάλας

O κύριος επιθεωρητής

-Μάνα, μάνα, σήμερα ήρθενε ο επιθεωρητής στο σκολειό όφου μάνα μου να σου τα λέω, εμουρμούριζενε το Σηφαλιώ και ασφαντούριξενε(1)  τη σάκκα στη μέση του σπιτιού.

-Είντα λες αντράκι μου, γι αυτό αργήσετε να σκολάσετε. Πε μου κοπέλι μου εκάτεχες πράμα; αναρώτανε η μάνα ν-του η Πελαγιώ.

-Αυτός, μάνα, επειδή το χωριό μας είναι στο βουνό και δεν έχομενε δρόμο να περνά αυτοκίνητο, εκαβλήκεψενε ένα γάϊδαρο και τον έφερενε ένα κοπέλι από το διπλανό κεφαλοχώρι. Ηγούγια! Και κουρέματά τζη, τση κακομοίρας τση δασκάλας μας, αυτή εφούρνιζενε το ψωμί στο σπίτι και έπεψενε τον άντρα τζη στο σκολειό. Μπαίνει ο επιθεωρητής, θωρεί το Μίχαλο με τα στιβάνια, το κρουσάτο μαντήλι τσι μουστάκιες κι αποσβολώνεται.

-Εσύ ‘σαι ο δάσκαλος; του λέει.

-Όϊ, εγώ ‘μια τση δασκάλας ο άντρας, γιατί αυτή εσηκώθηκενε τη νύχτα και ζύμωσενε  και δα φουρνίζει, απής ξεφουρνίσει θα κοπιάσει.

-Δε μου λες, τι κάνεις εσύ εδώ; ρωτά ο επιθεωρητής.

-Εγώ ζάβαλε(2) στέκω ορθός αγριοξανοίγω τα κοπέλια και τονε λέω «σουτ, σιωπή» και αυτά φοβούνται και δε βγάνουνε άχνα!

-Έπεψέ με, μάνα μου ο επιθεωρητής να πάω να τση φωνάξω και μόλις τ’ άκουσενε έπεσενε κάτω ξερή. Σε μια ουλιά ώρα ανασηκώθηκενε, επέταξενε μια ουλιά νερό στη μούρη τζη και γλάκανε στο σκολειό με τη ρόμπα και τσι παντόφλες.

-Εσύ ‘σαι η δασκάλα; Με τη ρόμπα έρχεσαι στο σχολείο; Πήγαινε ν’ αλλάξεις αμέσως, τση λέει ο επιθεωρητής φουρκισμένος(3).

Έβαλενε τα κλάματα η κακομοίρα, όφου μάνα μου, πως τη λυπήθηκα!

Εμείς επεριμέναμε στο σχολειό και ο Μίχαλος μας αγριοξάνοιγε, έβανε τη δαχτύλα ν-του κάτω από τη μουστάκα ν-του και μας έκανε νόημα να μη μιλούμε.

Απής ήρθενε η κακομοίρα η δασκάλα μας ξετρουμισμένη, άρχιξενε ο επιθεωρητής να μας ερωτά, ανάγνωση, αριθμητική, ιστορία, θρησκευτικά και σηκώναμενε τα χέρια και τα κατέχαμενε ούλα, κι η δασκάλα μας αναντράνισενε.

-Εμένα μάνα, με ρώτηξενε πότε κάνομε πρόσθεση;

-Κι είντα του πες αντράκι μου;

-Αυτό μάνα που μου ‘μαθες, «όντε μονομερούμενε(4)» και τον είδα και τσιμογέλασενε.

-Άντε μάνα μου βάλε μου να φάω γιατί βουρβουλίζουνε τ’ άντερά μου…

Η Πελαγιώ, έβαλε ν-του κοπελιού το φαητό και πρόβαλενε στην πλατεία να δει τον επιθεωρητή και να μάθει τα νέα…

Εκειά είχενε πρεμαζωχτεί ούλο το χωριό, ο ένας έλεγε ν-το μακρύ ν-του και ο άλλος το κοντό ντου. Ο επιθεωρητής ήταν ακόμη κλεισμένος μέσα στο σκολειό με τη δασκάλα.

-Θεέ μου πως τη λυπούμαι, έλεγενε η κερά Γιωργάκενα, να μη τη συντράμει σε τουτεσάς τσι βαριές δουλειές, στο ζύμωμα, στη μπουγάδα, η μακρέ Μαρία, η πεθερά τζη, μα νέα είναι ακόμη και στημονερή.

-Μεσάνυχτα εηκώθηκενε η άζουδη(5) και ζύμωσενε, αλλά μέχρι ν’ ανέβει η ζύμη να φουρνίσει θέλει ώρα… έλεγενε η Βλαβεία η γειτόνισσά τζη που τσι χώριζενε ένας τοίχος.

-Μα μια κακή τύχη! Να ξεκουμπιστεί να ‘ρθει σήμερο κι ο επιθεωρητής; Πενηνταρίζω, έλεγενε κι η Ζαμπιά, και δε θυμούμαι άλλη φορά τέτοια επίσκεψη. Εμάς το χωριό έχει δέκα σπίθια, στην κορφή του βουνού, δρόμο δεν έχει, τα κοπέλια λίγα, ποιος εγνοιάστηκενε ποτέ αν κατένε γράμματα ή όχι. Η δασκάλα μας όμως είναι πραγιά και γνωστική, τα ξετρέχει τα κοπέλια!

-Είπε μου το Σηφαλιώ μου, πως ό,τι κι αν τα ρώτηξενε ο επιθεωρητής, το κατέχανε, είπε κι η Πελαγιώ.

-Δεν την αφήνει η πεθερά τζη, μόνο πάει στο σκολειό και τση φωνιάζει: «Έλα μπρε να βυζάξεις το κοπέλι, τσοι βοσκούς θα κάμεις ανθρώπους; με τ’ αυτιά μου την άκουσα εμουρμούρισενε κι γραι Ροδάνθη.

Τη μ-πρώτη φορά που έβαλενε μπροστά τζη να κάνει μπουγάδα, επαρακάλεσενε την πεθερά τζη να τα’ ορμηνέψει και κείνη τση ζήτηση να φέρει από τα προυκιά τζη μια «αθωπετσέτα»(6).

Η δασκάλα τη ρώτηξενε είναι ‘ναι αυτό; Ήβρικενε αφορμή η πεθερά και έφυγενε οργισμένη και βαταλάλιενε πως ο γιος τση ο Μίχαλος δε νε πήρενε προυκιά. Δεν άντεξα όντε την άκουσα, είπενε η κερά Κατερίνη η γειτόνισσά τζη, και τση μόνταρα. «Δε σε φτάνει μπρε το μηνιάτικο; Ο γιος σου ο βοσκός την έκλεψενε, την εβωλόσερνε(7) τσι σπήλιους στα βουνά, τόσες μέρες, ορφανή κοπελιά, ξενομπάτισσα, είντα θελα κάμει, τονε παντρεύτηκενε με το ζόρι, κακά σας επήγαινε πούρι.

-Χαράς την παντρειά χρυσή, άσχημη, λίγη και μιαουλιάς κούντουρη, ενώ ο Μίχαλος είναι αντρούκλακας, γερός και καλόσειρος, ας είχα πάρει μια στημονερή όμορφη γυναίκα από παδά ποθές απού τα γυροχόργιουλα να τη χαίρεται και να γεννοκοπήσει θεοτικά κοπέλια, όϊ νιάνιαρα…

Τ’ απομεσήμερο θωρούνε οι γυναίκες τον επιθεωρητή, δεν είχανε ξαναθωρώντας, κιανείς δε ν-πήγε στο χωριό ντωνε ποτές αφού δεν είχανε δρόμο, ένα λιμοκοντόρο με χοντρά γυαλιά και δίπλα τη δασκάλα να το νε παρακαλεί:

-«Ελάτε από το σπίτι, ελάτε να φάμε, μη φύγετε νηστικός».

Εκείνος εκοντοσίμωσενε στο καφενεδάκι της πλατείας και παρακαλούσε να του βρουν ένα γάϊδαρο να φύγει το γρηγορότερο από το χωριό.

Τις εντυπώσεις για τους μαθητές και το σχολειό ξέρει μόνο η «τυχερή δασκάλα».

Ερμηνεία λέξεων

(1) ασφεντούριξενε: εκσφενδόνισε

(2) ζάβαλε (τούρκικη λέξη): κακορίζικα

(3) φουρκισμένος: αγριεμένος, αγανακτισμένος

(4) μονομεριούμενε: βάζω πράγματα σ’ ένα μέρος

(5) άζουδη: κακότυχη

(6) αθωπετσέτα: χοντρή πετσέτα από λινάρι που τοποθετούσαν τη στάχτη

(7) βωλοσέρνω: κουβαλώ κάτι σέρνοντάς το