Καθήκον ή φοροαντίσταση;
Πολλοί υποστηρίζουν ότι τα αίτια της οικονομικής κρίσης οφείλονται στην κατάρρευση των φορολογικών εσόδων. Οι ίδιοι πιστεύουν ότι παράλληλα και με τις σκληρές διώξεις φοροφυγάδων η πολιτεία θα πρέπει να φροντίσει για τη δημιουργία «φορολογικής συνείδησης» - ανάλογης με την οικολογική συνείδηση. Η καταβολή φόρων θεωρείται κάτι ανάλογο, για παράδειγμα, με τη διατήρηση των παραλιών καθαρών. Όλοι ωφελούμαστε από αυτό και είναι προφανές ότι αυτοί που δεν συμβάλλουν στην υλοποίηση αυτών των στόχων (καθαρές παραλίες, πληρωμή φόρων), ζημιώνουν το κοινωνικό σύνολο.
Όμως, δυστυχώς, η προσπάθεια δημιουργίας φορολογικής συνείδησης είναι πολύ πιο αμφιλεγόμενο θέμα σε σχέση με την καλλιέργεια οικολογικής συνείδησης. Διότι ενώ στη δεύτερη περίπτωση ο πολίτης ωφελείται αδιαμφισβήτητα από την καθαριότητα της παραλίας, στην πρώτη είναι πολύ αμφίβολο αν στη σημερινή Ελλάδα η καταβολή των φόρων θα του αποδώσει κανένα όφελος.
Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή. Ο βασικός ηθικός πυλώνας της φορολογίας είναι η ανταποδοτικότητα. Αν δεν υπάρχει ανταποδοτικότητα, τότε το σύστημα δεν ονομάζεται φορολογία αλλά ληστεία ή αρπαγή. Η ανταποδοτικότητα είναι αυτό που διακρίνει την «έννομη αρπαγή» που πραγματοποιεί ο εφοριακός, από τη ληστεία που πραγματοποιεί ο ένοπλος κουκουλοφόρος.
Η ανταποδοτικότητα αφορά ορισμένα αγαθά τα οποία για διάφορους λόγους η κοινωνία κρίνει ότι θα πρέπει να παρέχονται δωρεάν σε όλους και να χρηματοδοτούνται από τη γενική φορολογία. Το ποια είναι ακριβώς αυτά τα λεγόμενα δημόσια αγαθά, είναι κυρίως θέμα πολιτικών συσχετισμών και πολιτιστικής παράδοσης μιας χώρας. Στη χώρα μας, τέτοια τα αγαθά θεωρούνται κυρίως η ασφάλεια, η παιδεία το κράτος του παρέχει δωρεάν αυτές τις υπηρεσίες.
Όλα αυτά στη θεωρία. Διότι στην πραγματικότητα οι προαναφερθείσες υπηρεσίες έχουν «ιδιωτικοποιηθεί» εκ των έσω, από τις διάφορες ομάδες παραγωγών που δραστηριοποιούνται σε αυτές. Στον τομέα της υγείας, υπάρχει το γνωστό «φακελάκι» το οποίο είσαι υποχρεωμένος να καταβάλεις στον γιατρό, αν ελπίζεις να βγεις ζωντανός από μια εγχείρηση και να έχετε μια αξιοπρεπή μεταχείριση στο «δημόσιο» νοσοκομείο. Στον τομέα της εκπαίδευσης, υπάρχει σε όλες τις βαθμίδες η λεγόμενη παραπαιδεία στην οποία αναγκαστικά προσφεύγουν οι μαθητές, καθόσον τα «δημόσια» εκπαιδευτήρια δεν τους παρέχουν τις απαιτούμενες γνώσεις. Αν θέλεις μια άδεια πολεοδομίας, θα πρέπει να πληρώσεις αδρά. Το ίδιο και να επιθυμείς να εκτελωνίσεις σε λογικό χρόνο τις εισαγωγές σου. Τέλος, στον τομέα της ασφάλειας, προφανώς είναι αφελής όποιος πιστεύει ότι η κρατική αστυνομία παρέχει αποτελεσματική προστασία στην περιουσία και τη ζωή του πολίτη. Εδώ οι ιδιωτικές εταιρείες αποτελούν τη λύση.
ΠΛΗΡΩΜΗ ΦΟΡΩΝ
Με άλλα λόγια, στην Ελλάδα ο πολίτης πληρώνει δύο φορές την ίδια υπηρεσία: τη πρώτη φορά μέσω των φόρων και τη δεύτερη μέσω των πληρωμών που καταβάλλει προκειμένου να έχει πράγματι τις υποτιθέμενες «δωρεάν» υπηρεσίες – τις οποίες έχει ήδη πληρώσει μέσω των φόρων. Αν, δηλαδή, κάποιος πολίτης θεωρήσει ότι πληρώνοντας τους φόρους του θα αποκτήσει πρόσβαση στις λεγόμενες δωρεάν κρατικές παροχές, κάνει τεράστιο λάθος. Όποιος Έλληνας πιστεύει ότι θα μπορέσει να επιζήσει χωρίς να καταβάλει «φακελάκι», ότι θα μπορέσει να μορφώσει τα παιδιά του χωρίς να καταφύγει στην παραπαιδεία ή ότι θα μπορέσει να είναι ασφαλής χωρίς την προσφυγή είτε στην αυτοάμυνα είτε σε διάφορες ιδιωτικές εταιρείες, είναι χαμένος από χέρι.
Με άλλα λόγια, ο βασικός λόγος για τον οποίο ο πολίτης θα πρέπει να πληρώνει φόρους –δηλαδή η ανταποδοτικότητα- δεν ισχύει στην Ελλάδα. Το κράτος έχει στην ουσία αποκηρύξει τις υποχρεώσεις του για την παροχή των υπηρεσιών για τις οποίες φορολογεί τον πολίτη. Οι υπηρεσίες αυτές σήμερα δεν εξυπηρετούν τον πολίτη αλλά τις διάφορες ομάδες συμφερόντων που δραστηριοποιούνται σε αυτές. Τα εκπαιδευτήρια δεν υπάρχουν προς όφελος των παιδιών, αλλά προς όφελος των εκπαιδευτικών. Τα νοσοκομεία δεν υπάρχουν προς όφελος των ασθενών, αλλά προς όφελος κυρίως των γιατρών, καθώς και του ευρύτερου συστήματος που έχει δημιουργηθεί γύρω από τα νοσοκομεία. Η αστυνομία δεν υπάρχει για να προστατεύει τον πολίτη, αλλά για να παρέχει δουλειές στην κομματική πελατεία.
Από την άλλη πλευρά, είναι ενδιαφέρον ότι δεν υπάρχει συνειδητή φοροαντίσταση στη χώρα. Δεν υπάρχει π.χ. ένα κίνημα «δεν πληρώνω φόρους» ανάλογο με το «δεν πληρώνω στα διόδια». Αυτό κατά την άποψή μου οφείλεται στο ότι η ιδεολογική ηγεμονία της Αριστεράς στην Ελλάδα είχε ως αποτέλεσμα ότι η ιδέα της ανταποδοτικότητας ως βάσης της φορολογίας έχει εξαφανιστεί και στη θέση της έχει επικρατήσει η «αναδιανομή» και η «τιμωρία» ως λόγος για την πληρωμή φόρων. Για την Αριστερά ο πολίτης πληρώνει φόρους είτε ως «τιμωρία» επειδή τυχαίνει να είναι εύπορος είτε ως τίμημα «κοινωνικής αλληλεγγύης», δηλαδή για να συντηρεί τους στρατούς των διορισμένων στο δημόσιο και στις ΔΕΚΟ.
Γι’ αυτό σήμερα ο Έλληνας πολίτης φοροδιαφεύγει αντί να φοροαντισκέκεται. Βομβαρδιζόμενος καθημερινά σχετικά με τους λόγους για τους οποίους πληρώνει κανείς φόρους και έχοντας ουσιαστικά λησμονήσει τον βασικό λόγο για τον οποίο υπάρχει φορολογία σε μια φιλελεύθερη δημοκρατία (ανταποδοτικότητα), καταφεύγει στη φοροδιαφυγή, που μπορεί να θεωρηθεί μια ακατέργαστη, ενστικτώδης μορφή φοροαντίστασης. Φυσικά, στον βαθμό που δεν έχουν όλοι τις ίδιες δυνατότητες να ασκήσουν τη φοροδιαφυγή , το αποτέλεσμα δημιουργεί τρομερές αδικίες. Όμως η λύση δεν είναι η πάταξη της φοροδιαφυγής, αλλά η μετατροπή της σε συνειδητή φοροαντίσταση.
Ποιος τα «έφαγε» λοιπόν;
Ένα από τα πλέον δημοφιλή αίτια που αναφέρονται στην δημόσια συζήτηση για την οικονομική κρίση στη Ελλάδα είναι ότι «τα έφαγαν οι πολιτικοί». Αυτό το επιχείρημα επιτρέπει σε έκαστον από εμάς να αρνείται να κάνει οποιαδήποτε προσπάθεια προσαρμογής στην σημερινή κατάσταση (είτε πληρώνοντας μεγαλύτερους φόρους είτε δεχόμενος μείωση μισθών/συντάξεων) με το δικαιολογητικό ότι στο βαθμό που τα «έφαγαν» άλλοι, δηλαδή οι πολιτικοί, αυτοί και μόνο αυτοί θα πρέπει να πληρώσουν το τεράστιο χρέος και τα ελλείμματα που έχουν συσσωρευτεί. Αυτή η άποψη πλέον σήμερα θεωρείται τόσο αυτονόητη, ώστε, αν τολμήσει κανείς να την αμφισβητήσει, θα θεωρηθεί αυτόματα αν όχι παράφρων, τότε τουλάχιστον πράκτορας της τρόικας, τη Μέρκελ, των Εβραίων και γενικώς όλων όσοι έχουν συσσωρεύσει τόσα δεινά για τον ελληνισμό – από τις Θερμοπύλες μέχρι σήμερα.
Φυσικά, το ότι κάτι θεωρείται «αυτονόητο» δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη ότι είναι και αληθές. Η άποψη ότι ένας κύριος με μακριά γενειάδα έφτιαξε τον κόσμο σε επτά ημέρες θεωρείτο κάποτε από πολλούς ανθρώπους αυτονόητο, αλλά αυτή άποψη – αν εξαιρέσουμε τις ΗΠΑ και την Ελλάδα- έχει μάλλον αρχίσει να υποχωρεί.
Υπάρχουν δύο κυρίως αντεπιχειρήματα που καταδεικνύουν πως ο ισχυρισμός ότι τα «έφαγαν» μόνο οι πολιτικοί είναι αναληθής.
Να υπενθυμίσουμε εδώ ότι τα δύο κυριότερα παδία στα οποία μπορούν να «φάνε» οι πολιτικοί είναι τα δημόσια έργα και (σε μικρότερο βαθμό) οι καταναλωτικές δαπάνες του δημοσίου.
Αντεπιχείρημα 1: Τα συνολικά έξοδα για μεγάλα έργα στην Ελλάδα τα τελευταία 15 έτη δεν στοίχισαν μαζί με τις υπερτιμολογήσεις τους πάνω από 10 δισ. ευρώ (ΜΕΤΡΟ, Αττική Οδός, γέφυρα Ρίου-Αντιρρίου, αεροδρόμιο Ελ. Βενιζέλος, Εγνατία κ.λπ.). Σ’ αυτά πρέπει να προσθέσουμε και τα έργα της Ολυμπιάδας, που στοίχισαν κατά την πιο απαισιόδοξη εκτίμηση 13 δισ. ευρώ. Τέλος, ας προσθέσουμε και τις εξοπλιστικές δαπάνες που στοίχισαν στην πιο ακραία περίπτωση 35 δισ. ευρώ. Το σύνολο λοιπόν όλων των δραστηριοτήτων που προσφέρουν ευκαιρίες πλουτισμού για τους πολιτικούς ανέρχεται σε 58 δισεκατομμύρια ευρώ.
Ας υποθέσουμε τώρα ότι οι πολιτικοί είχαν τη δυνατότητα να εισπράξουν ως μίζες το (εξωπραγματικό) ποσοστό του 15%. Αυτό μας δίνει σύνολο 8,7 δισ. ευρώ. Πρόκειται πράγματι για ένα πολύ σοβαρό ποσό, όμως είναι σταγόνα στον ωκεανό του δημόσιου χρέους των 350 δισ. που χρωστάει το ελληνικό κράτος! Τα άλλα 341,3 δισ. ποιος τα «έφαγε»;
Αντεπιχείρημα 2: Το 2011 ο προϋπολογισμός των δημοσίων δαπανών ανήλθε σε 8,5 δισ. ευρώ. Οι καταναλωτικές δαπάνες του δημοσίου (προμήθειες) ανήλθαν σε 2,29 δισ. ευρώ. Το σύνολο λοιπόν αυτών των δύο δυνητικών πηγών αθέμιτου πλουτισμού ανήλθε σε 10,79 δισ. Αν υποθέσουμε πάλι (εξωπραγματικές) μίζες της τάξης του 15%, τότε «φαγώθηκαν» συνολικά 1,615 δισ., ποσό που αντιστοιχεί μετά βίας στο 0,7% του ΑΕΠ! Αλλά το έλλειμμα, αν δεν κάνω λάθος, ήταν 13% του ΑΕΠ. Το υπόλοιπο 12,3% του ΑΕΠ ποιος το «έφαγε»;
Προφανώς οι πολιτικοί έχουν τεράστια ευθύνη για την οικονομική κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε. Όχι όμως επειδή «τα έφαγαν», όπως επιμένουν να διατείνονται πολλοί συμπολίτες και διαιώνιση του πελατειακού κράτους. Και στο πελατειακό κράτος, όπως το λέει και ο όρος, ωφελούνται κυρίως οι «πελάτες». Οι οποίοι σε ένα δημοκρατικό και «φιλολαϊκό» σύστημα όπως το ελληνικό, αποτελούν διόλου ευκαταφρόνητο μέγεθος – πιθανότατα να είναι άνω του 50% των ψηφοφόρων των δύο μεγάλων κομμάτων. Ας δούμε λοιπόν πώς πραγματικά «φαγώθηκαν» τα χρήματα.
Ας υποθέσουμε ότι το δημόσιο από τη δεκαετία του 1980 είχε κατά μέσο όρο 300.000 υπεράριθμους δημοσίους υπαλλήλους. Αν βάλουμε τις μέσες (σημερινές ονομαστικές, για την προσαρμογή στο ονομαστικό επίπεδο αναλαμβάνουν οι διαχρονικοί τόκοι στο χρέος) απολαβές του μέσου υπεράριθμου που δουλεύει κατά μέσο όρο 25 έτη και έχει πάρει σύνταξη 5 χρόνια μαζί με το εφάπαξ, μπορούμε να δούμε τι κόστισαν οι υπεράριθμοι αυτά τα τελευταία 30 χρόνια. Αν προσθέσουμε και κατά μέσο όρο 50.000 προνομιούχους υπεράριθμους σε ΔΕΚΟ, με πιο ψηλές αμοιβές, εφάπαξ κ.λπ. προκύπτει ένα νούμερο άνω των 230 δισ. ευρώ.
Προσθέστε και 300.000 ελεύθερους επαγγελματίες- συστηματικούς μεγαλοφοροφυγάδες ΦΜΥ και ΦΠΑ, προσθέστε και τις «μίζες» των πολιτικών, και να πώς έκλεισε το νούμερο του χρέους.
Με άλλα λόγια, ο κ. Πάγκαλος είχε δίκιο. Όχι, δεν τα «έφαγαν» όλοι. Όπως δεν έχουν δίκιο και όσοι υποστηρίζουν ότι τα «έφαγαν» μόνο οι πολιτικοί. Τα «έφαγε» πολύ απλά ένα 7%-10% των πολιτών της χώρας.
Φυσικά η ευθύνη των πολιτικών ήταν τεράστια. Αυτό που έκαναν ήταν ότι μοίραζαν «δώρα» για λογαριασμό του φορολογούμενου και των Ευρωπαϊκών πιστωτών αξίας είτε ενός εκατομμυρίου και άνω (τόσο αξίζει η πρόσληψη στο δημόσιο στη ζωή ενός ατόμου) είτε δύο εκατομμυρίων και άνω (τόσο αξίζει η πρόσληψη στις ΔΕΚΟ). Με αυτά τα «δώρα» διασφάλιζαν την επανεκλογή τους για δεκαετίες και όλα τα οφέλη που τη συνόδευε. Πρώτο και πάνω απ’ όλα τη μεγιστοποίηση της εξουσίας τους και δεύτερον τα όχι ευκαταφρόνητα υλικά οφέλη που συνοδεύουν την άσκηση του βουλευτικού επαγγέλματος (μισθός, αυτοκίνητο, δυνατότητα να προσλάβουν μέλη της οικογένειας τους στο γραφείο, κ.λπ.). Τα οφέλη αυτά υπολογίζονται ότι αξίζουν για τον κάθε πολιτικό τουλάχιστον 5 εκατ. ευρώ κατά τη διάρκεια της ζωής του (200.000 απολαβές ετησίως επί 20 χρόνια πολιτικής μας κάνουν 4 εκατομμύρια, χωρίς να υπολογίζονται αυτοκίνητα, συντάξεις, τηλέφωνα, κ.λπ.).
Όμως το μεγαλύτερο οικονομικό κακό δεν το έκαναν οι υπεράριθμοι μόνο επειδή κατανάλωναν πόρους που ασφαλώς θα μπορούσαν να είχαν χρησιμοποιηθεί αλλού. Το μεγαλύτερο κακό οφείλεται στο ότι η απασχόλησή τους έδινε λάθος σήματα στην αγορά σχετικά με τις επαγγελματικές επιλογές που θα έπρεπε να ακολουθήσουν οι επόμενες γενιές. Όπως έχει δείξει στις αναλύσεις του ο (αριστερός) κοινωνιολόγος Κώστας Τσουκαλάς, ολόκληρο το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα στην Ελλάδα οικοδομήθηκε πάνω σε μια και μόνο αρχή: όχι πώς να προσφέρει τα απαραίτητα εφόδια που απαιτούνται σε μια δυναμική και συνεχώς μεταβαλλόμενη κοινωνία, αλλά πώς να προετοιμάσει τους απόφοιτους να διεκδικήσουν μια θέση στο δημόσιο – σε ένα δημόσιο που φαινόταν να έχει άπειρες δυνατότητες απορρόφησης.
Το αποτέλεσμα είναι ότι σήμερα η Ελλάδα βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις μεταξύ των χωρών της ΕΕ των 27 στην παραγωγή επιχειρηματικών και τεχνολογικών καινοτομιών καθώς και διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Και ας αφήσουμε επιτέλους τα αστεία περί «νεοφιλελευθερισμού» στην Ελλάδα: «μετασοβιετικό» ήταν και είναι απ’ άκρη σε άκρη το σύστημα, με τις περισσότερες ρυθμίσεις στην ΕΕ-27 στις αγορές προϊόντων και εργασίας, με το μεγαλύτερο κόστος κρατικής γραφειοκρατίας στις επιχειρήσεις, με τη δίωξη κάθε ανεξάρτητης επιχειρηματικής δραστηριότητας, με τη δημιουργία κρατικά ευνοούμενων «ολιγαρχών», με το χαμηλότερο ποσοστό ξένων επενδύσεων στην ΕΕ-27, κ.λπ.
Η μόνη διαφορά της Ελλάδας από το σύστημα Πούτιν είναι, όπως έχει υποστηρίξει ο αφρικανολόγος καθηγητής Α. Χουλιάρας, ότι ενώ το σύστημα Πούτιν τρέφεται από την εξαγωγή πρώτων υλών, το ελληνικό μετασοβιετικό σύστημα τρεφόταν για την αναπαραγωγή του από τον συνεχή εξωτερικό δανεισμό.
Πηγή: «Μαύρη Βίβλος» Τάκη Μίχα
