Tης Αναστασίας Μαλά
Ιατρού
Οι σπίλοι είναι καλοήθεις όγκοι, όμως χρειάζονται ιδιαίτερη προσοχή γιατί μπορούν να μετατραπούν σε ένα πολύ επιθετικό καρκίνο, το μελάνωμα.
Σήμερα λοιπόν θα προσπαθήσουμε να δώσουμε κάποιες βασικές πληροφορίες για το πώς μπορούμε να προφυλαχτούμε.
Ο ενήλικας της λευκής φυλής έχει κατά μέσο όρο 15-20 μελαχρωματικούς σπίλους. Η έκθεση στον ήλιο αυξάνει τον αριθμό τους. Το χρώμα τους κυμαίνεται από ανοικτό καφέ μέχρι σκούρο μαύρο. Κατά τη διάρκεια της ζωής μας κάποιοι σπίλοι μπορεί ν’ αλλάξουν χαρακτηριστικά με αργό ρυθμό, κάποιοι να μεγαλώσουν και άλλοι να εξαφανιστούν.
Η θέση τους παίζει σημαντικό ρόλο για την εξέλιξη, την πρόγνωση και τη θεραπεία.
Οι σπίλοι διακρίνονται σε ΣΥΓΓΕΝΕΙΣ και σε ΕΠΙΚΤΗΤΟΥΣ. Οι συγγενείς εμφανίζονται από τη γέννηση και αυξάνουν σε μέγεθος κατά τη διάρκεια της σωματικής ανάπτυξης. Χωρίζονται σε μικρούς, μεγάλους και γιγαντιαίους.
Οι μεγάλοι συγγενείς σπίλοι έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα μετατροπής σε μελάνωμα (5% έως 20%) σε σχέση με τους μικρότερους.
Πότε ένας σπίλος πρέπει να αφαιρείται?
1. Όταν βρίσκεται σε σημείο όπου υφίσταται χρόνιο ερεθισμό.
2. Όταν υπάρχουν κλινικά σημεία που δείχνουν ότι ένας σπίλος μπορεί να έχει δυσπλασία και επομένως να εξελιχθεί σε μελάνωμα, όπως ασυμμετρία, ανώμαλα όρια, αλλαγή στο χρώμα, διάμετρο μεγαλύτερη από 6 χιλιοστά, προεξοχή από το υπόλοιπο δέρμα.
3. Επίσης όταν υπάρχουν χαρακτηριστικά όπως πόνος, φαγούρα, πρήξιμο της βλάβης, εκροή υγρού από την ελιά ή αιμορραγία .
Μην ξεχνάτε ότι η ΧΕΙΡΟΥΡΓΙΚΗ ΑΦΑΙΡΕΣΗ ΤΟΥ ΣΠΙΛΟΥ πρέπει πάντα να συνοδεύεται από ΙΣΤΟΛΟΓΙΚΗ ΕΞΕΤΑΣΗ.
Δεδομένου ότι περίπου 80% των ασθενών με μελάνωμα αναφέρουν την ύπαρξη μελαχρωματικού σπίλου στο σημείο ανάπτυξης της κακοήθειας, συνιστάται:
1. Περιοδική αυτοεξέταση σε καλά φωτισμένο δωμάτιο. Χρησιμοποιώντας ένα μεγάλο ολόσωμο καθρέπτη εξετάζουμε όλο το μπροστινό μέρος του σώματος και με τη βοήθεια μικρού καθρέπτη το πίσω. Δεν παραλείπουμε το δέρμα πίσω απ’ τα αυτιά, το τριχωτό της κεφαλής, τις μασχάλες, τις παλάμες, τα πέλματα, ανάμεσα στα δάκτυλα, τους γλουτούς και τα γεννητικά όργανα.
2. Χαρτογράφηση και εξέταση δέρματος ανά 3-ετία σε άτομα υψηλού κινδύνου (α. Άτομα που έχουν πάνω από 50 σπίλους, β. που παρουσίασαν ύποπτες ή πρόσφατες αλλαγές στους σπίλους τους, γ. που έχουν ένα τουλάχιστον σπίλο διαμέτρου άνω των 5cm, δ. που έχουν δέρμα ευαίσθητο στον ήλιο, ε. που έπαθαν σοβαρά ηλιακά εγκαύματα κατά την παιδική ηλικία ή την εφηβεία, ζ. που έχουν οικογενειακό ή ατομικό ιστορικό καρκίνου του δέρματος ή μελανώματος). Με μια ειδική κάμερα (δερματοσκόπιο) φωτογραφίζονται οι σπίλοι του ασθενούς. Οι εικόνες αποθηκεύονται σε ηλεκτρονική μορφή οπότε σε επανέλεγχο οι αλλαγές φαίνονται με ακρίβεια. Η χαρτογράφηση των σπίλων είναι η πιο αξιόπιστη μέθοδος για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου του δέρματος.
3. Συμβουλευτείτε ειδικό γιατρό ογκολόγο, πλαστικό χειρουργό ή δερματολόγο όταν παρατηρήσετε οποιαδήποτε αλλαγή.
Τα όπλα λοιπόν που έχουμε για να προστατευτούμε απ’ την μετατροπή των σπίλων σε μελάνωμα είναι να λαμβάνουμε προστατευτικά μέτρα στον ήλιο, να γνωρίζουμε τα χαρακτηριστικά των σπίλων μας, ώστε να είμαστε σε εγρήγορση σε τυχόν μεταβολές τους, και να απευθυνθούμε σε ειδικό γιατρό για την αντιμετώπιση του προβλήματος.
