ΨΑΧΝΟΝΤΑΣ ΘΕΟΛΟΓΙΚΕΣ ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΣΕ ΕΝΑ ΟΞΥ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ
Η υπογεννητικότητα, μία από τις σημαντικότερες δημογραφικές και κοινωνικές προκλήσεις της σύγχρονης εποχής, βρίσκεται στο επίκεντρο του Δ΄ Συνεδρίου Βιοηθικής του Οικουμενικού Πατριαρχείου, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στο Ρέθυμνο, από τις 2 έως τις 4 Οκτωβρίου 2026, στο Κέντρο Κοινωνικής και Πολιτισμικής Διακονίας «Θεομήτωρ» της Ιεράς Μητροπόλεως Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου.
Το Συνέδριο θα τελέσει υπό την προεδρία του Σεβασμιωτάτου Αρχιεπισκόπου Αυστραλίας κ.κ. Μακαρίου, Προέδρου της Συνοδικής Επιτροπής επί της Βιοηθικής του Οικουμενικού Πατριαρχείου, και φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν χώρο ουσιαστικού θεολογικού, επιστημονικού και κοινωνικού διαλόγου για ένα σύνθετο ζήτημα, με σημαντικές και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις για την ελληνική κοινωνία.
Η διαρκής μείωση των γεννήσεων, η δημογραφική γήρανση, η αύξηση της ηλικίας κατά την οποία δημιουργείται οικογένεια, οι κοινωνικοοικονομικές συνθήκες που επηρεάζουν την απόφαση για τεκνοποίηση, καθώς και οι νέες δυνατότητες που προσφέρει η σύγχρονη ιατρική επιστήμη συνθέτουν ένα πολύπλευρο και σύνθετο τοπίο. Η αντιμετώπιση της υπογεννητικότητας, επομένως, απαιτεί μια διεπιστημονική προσέγγιση που θα λαμβάνει υπόψη τόσο τις κοινωνικές και οικονομικές παραμέτρους όσο και τις βιοηθικές και θεολογικές διαστάσεις του ζητήματος.
Στο πλαίσιο των εργασιών του Συνεδρίου, διακεκριμένοι Ιεράρχες, πανεπιστημιακοί καθηγητές, ιατροί και ειδικοί επιστήμονες θα προσεγγίσουν το φαινόμενο της υπογεννητικότητας από διαφορετικές, αλλά αλληλοσυμπληρούμενες, οπτικές.
Το Δ΄ Συνέδριο Βιοηθικής του Οικουμενικού Πατριαρχείου επιδιώκει να υπερβεί την απλή καταγραφή του δημογραφικού προβλήματος και να ανοίξει έναν ευρύτερο διάλογο σχετικά με τα αίτια που το προκαλούν, τις επιπτώσεις του, τις δυνατότητες αντιμετώπισής του, αλλά και τον ρόλο και τις δυνατότητες ποιμαντικής παρέμβασης της Εκκλησίας.
Κεντρική επιδίωξη αποτελεί η δημιουργική συνάντηση της επιστημονικής γνώσης με τη βιοηθική και θεολογική σκέψη, μέσα από την ανάδειξη προβληματισμών, ερωτημάτων και προτάσεων που συνδέονται άμεσα με το δημογραφικό μέλλον της ελληνικής κοινωνίας.
ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΡΕΘΥΜΝΗΣ: «Η ΥΠΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ ΕΙΝΑΙ ΕΝΑ ΜΕΙΖΟΝ ΖΗΤΗΜΑ ΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΚΑΝΟΥΜΕ ΠΩΣ ΔΕΝ ΒΛΕΠΟΥΜΕ»
Στον ρόλο που επιτελούν τα Συνέδρια Βιοηθικής του Οικουμενικού Πατριαρχείου, αλλά και στην ανάγκη να αναδειχθεί με σαφήνεια το δημογραφικό πρόβλημα και να αναζητηθούν λύσεις, αναφέρθηκε μιλώντας στην εφημερίδα «Ρέθεμνος», ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ. Πρόδρομος.
Με αφορμή το Δ΄ Συνέδριο Βιοηθικής του Οικουμενικού Πατριαρχείου, που θα πραγματοποιηθεί στο Ρέθυμνο από τις 2 έως τις 4 Οκτωβρίου, ο Σεβασμιώτατος υπογραμμίζει τη σημασία του θεολογικού και επιστημονικού διαλόγου πάνω σε ζητήματα που αφορούν άμεσα τον άνθρωπο και τη σύγχρονη κοινωνία.
Η ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΩΝ ΣΥΝΕΔΡΙΩΝ ΒΙΟΗΘΙΚΗΣ
Όπως επισημαίνει ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης, τα Συνέδρια Βιοηθικής του Οικουμενικού Πατριαρχείου έχουν καθοριστική συμβολή, καθώς καταπιάνονται με σημαντικά και επίκαιρα ζητήματα για τα οποία η Εκκλησία και ιδιαίτερα το Οικουμενικό Πατριαρχείο καλείται να διατυπώνει λόγο.
Στόχος, όπως εξηγεί, είναι να δίδεται μια κατεύθυνση και να τίθενται τα απαραίτητα όρια, με σταθερό σημείο αναφοράς την προστασία της αξιοπρέπειας και της ιερότητας του ανθρώπινου προσώπου.
«Η Εκκλησία και μάλιστα η Μητέρα Εκκλησία, το Οικουμενικό Πατριαρχείο, πρέπει να έχει και να αρθρώνει λόγο», σημειώνει χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι μέσα από τον λόγο της Εκκλησίας ανοίγεται ένας δρόμος στον οποίο μπορούν να εμπνευστούν όλοι όσοι έχουν την ευθύνη να καθορίζουν την πορεία του σύγχρονου κόσμου.
Στο πλαίσιο αυτό, ιδιαίτερη σημασία αποδίδει ο κ. Πρόδρομος στη διάδοση των πορισμάτων των συνεδρίων. Όπως αναφέρει, τα συμπεράσματα μεταφράζονται σε διάφορες γλώσσες και διαδίδονται σε ολόκληρο τον κόσμο, ώστε να μπορούν να αξιοποιηθούν από όσους ενδιαφέρονται και να αποτελέσουν σημείο αναφοράς για τη λήψη αποφάσεων.
Ο ΔΙΑΛΟΓΟΣ ΟΔΗΓΕΙ ΣΤΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης υπογραμμίζει παράλληλα ότι τα Συνέδρια δεν περιορίζονται στις εισηγήσεις των ειδικών επιστημόνων. Καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει, όπως σημειώνει, ο διάλογος που αναπτύσσεται κατά τη διάρκεια των εργασιών.
«Δίδονται θεολογικές απαντήσεις σε πολλούς προβληματισμούς της σύγχρονης πραγματικότητας», αναφέρει, επισημαίνοντας ότι αυτές προκύπτουν όχι μόνο από τις εισηγήσεις των ομιλητών, αλλά και από τον διάλογο που ακολουθεί.
Η συμμετοχή όσων παρακολουθούν τις εργασίες, μέσα από τις σκέψεις και τα ερωτήματά τους, συμβάλλει στη διαδικασία διαμόρφωσης των τελικών συμπερασμάτων. Με τον τρόπο αυτό, το Συνέδριο μετατρέπεται σε έναν χώρο ουσιαστικού προβληματισμού, όπου η επιστημονική γνώση, η θεολογική σκέψη και η εμπειρία συναντώνται.
ΑΠΟ ΤΑ ΠΟΡΙΣΜΑΤΑ ΣΤΗΝ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΤΗΤΑ
Ιδιαίτερη έμφαση δίνει ο κ. Πρόδρομος στην αξιοποίηση των συμπερασμάτων των συνεδρίων από την Εκκλησία. Όπως υπογραμμίζει, η αξία μιας τέτοιας διοργάνωσης κρίνεται και από το κατά πόσο τα πορίσματά της μπορούν να περάσουν στην πράξη και να αξιοποιηθούν στην καθημερινή ζωή.
Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, σύμφωνα με τον Μητροπολίτη, αποστέλλει τα πορίσματα και τα συμπεράσματα των συνεδρίων στις κατά τόπους Ορθόδοξες Εκκλησίες και στις Ιερές Συνόδους. Στη συνέχεια, αυτά μπορούν να μεταφερθούν στις κατά τόπους Μητροπόλεις και Επισκοπές και να αποτελέσουν αντικείμενο συζήτησης και περαιτέρω προβληματισμού σε ιερατικές συνάξεις, εκπαιδευτικές διοργανώσεις και άλλες συναντήσεις.
Με αυτόν τον τρόπο, όπως σημειώνει, τα συμπεράσματα δεν παραμένουν σε θεωρητικό επίπεδο, αλλά μπορούν να συνδεθούν με την καθημερινότητα και τη ζωή των ανθρώπων και να συμβάλουν στη διαδικασία λήψης αποφάσεων.
ΣΤΟ ΕΠΙΚΕΝΤΡΟ Η ΥΠΟΓΕΝΝΗΤΙΚΟΤΗΤΑ
Η φετινή διοργάνωση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς είναι αφιερωμένη στην υπογεννητικότητα, ένα ζήτημα που, όπως επισημαίνει ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης, πρέπει πρώτα να κατανοηθεί σε βάθος, προκειμένου στη συνέχεια να αναζητηθούν αποτελεσματικές προτάσεις αντιμετώπισης.
«Ψάχνουμε να διαπιστώσουμε το πρόβλημα. Γιατί προκειμένου να προσδιορίσουμε προτάσεις λύσεων για ένα πρόβλημα θα πρέπει πρωτίστως να το συγκεκριμενοποιήσουμε», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Ο ίδιος περιγράφει την υπογεννητικότητα ως ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αντιμετωπίζει σήμερα η Ελλάδα, επισημαίνοντας τις επιπτώσεις που ήδη γίνονται ορατές στην κοινωνική και οικονομική ζωή.
Όπως σημειώνει, η συρρίκνωση του πληθυσμού αποτυπώνεται πλέον και στην καθημερινότητα των τοπικών κοινωνιών, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τη μείωση του πληθυσμού των χωριών και το κλείσιμο σχολικών μονάδων.
Ιδιαίτερη αναφορά κάνει ο Μητροπολίτης στην κατάσταση που διαμορφώνεται τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Κρήτη, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ένα ζήτημα που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
«Δυστυχώς βλέπουμε πια σε όλη την Ελλάδα αλλά και εδώ στην Κρήτη, τα χωριά μας να συρρικνώνονται, τα σχολεία μας να κλείνουν και αυτό είναι ένα μείζον θέμα, το οποίο δεν μπορούμε να κάνουμε πως δεν το βλέπουμε», τονίζει.
Παράλληλα, αναφέρεται στον Μυλοπόταμο ως μια ιδιαίτερη περίπτωση, σημειώνοντας ότι αποτελεί, όπως χαρακτηριστικά λέει, «τη μόνη λαμπρή εξαίρεση», καθώς στην περιοχή οι γεννήσεις υπερβαίνουν τους θανάτους.
ΠΡΟΣΔΟΚΙΕΣ ΓΙΑ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Το ζήτημα της υπογεννητικότητας θα εξεταστεί στο Συνέδριο μέσα από τις εισηγήσεις διακεκριμένων επιστημόνων, οι οποίοι θα προσεγγίσουν το φαινόμενο από διαφορετικές επιστημονικές και θεολογικές οπτικές.
Ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης εκφράζει την προσδοκία ότι οι εργασίες του Συνεδρίου θα οδηγήσουν σε σημαντικά και χρήσιμα συμπεράσματα, τα οποία θα μπορούν να αξιοποιηθούν στην αναζήτηση λύσεων.
Η ανάγκη, όπως τονίζει, είναι να υπάρξει έγκαιρη κινητοποίηση και ουσιαστικός προβληματισμός, ώστε να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες του δημογραφικού ζητήματος και να μην οδηγηθεί η κοινωνία σε ένα σημείο όπου οι δυνατότητες παρέμβασης θα έχουν περιοριστεί σημαντικά.
Το Δ΄ Συνέδριο Βιοηθικής του Οικουμενικού Πατριαρχείου στο Ρέθυμνο επιχειρεί, με αυτόν τον τρόπο, να συμβάλει όχι μόνο στην επιστημονική και θεολογική συζήτηση για την υπογεννητικότητα, αλλά και στη διαμόρφωση ενός ευρύτερου δημόσιου διαλόγου γύρω από ένα ζήτημα που συνδέεται άμεσα με το μέλλον της ελληνικής κοινωνίας.
