Το Ινστιτούτο ΤΕΕ–ΤΜΕΔΕ, σε συνεργασία με τη Νομαρχιακή Επιτροπή Ρεθύμνου του ΤΕΕ ΤΔΚ, προγραμματίζει το επόμενο διάστημα τη διοργάνωση διαδικασίας εξετάσεων πιστοποίησης τεχνικών επαγγελμάτων στο Ρέθυμνο.
Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που τόνισε μιλώντας στην εφημερίδα μας η Πρόεδρος της Ν.Ε. Ρεθύμνου του ΤΕΕ κ. Γεωργία Μανωλίτση καθώς η ανησυχία για την ασφάλεια του κτιριακού αποθέματος ολοένα και εντείνεται.
Η πρόσφατη κατάρρευση πολυκατοικίας στα Πετράλωνα, ανεξάρτητα από τα αίτια που θα αναδείξει η επίσημη διερεύνηση, φέρνει ξανά στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ζήτημα για τον τεχνικό κόσμο και την κοινωνία: την ασφάλεια των κατασκευών. Σύμφωνα με τις έως τώρα δημοσιευμένες πληροφορίες, στο πλαίσιο της διερεύνησης εξετάζονται, μεταξύ άλλων, η κατάσταση του κτιρίου, οι εργασίες στο όμορο οικόπεδο, οι εκσκαφές και τα ζητήματα στατικότητας.
Αντίστοιχα προβλήματα έχουν κατά καιρούς απασχολήσει το Ρέθυμνο καθώς καταρρεύσεις μέρους ιδιωτικών κτηρίων, όπως είναι μπαλκόνια και σοβάδες μέσα σε πολυσύχναστα σημεία της πόλης, απασχολούν συχνά την τοπική επικαιρότητα.
Είναι ένα ζήτημα που προκαλεί σοβαρή ανησυχία καθώς το κόστος συντήρησης των κατασκευών είναι μεγάλο και όπως φαίνεται τα προβλήματα πολλά λόγω παλαιότητας των κτιριακών υποδομών.
Αναφορικά με το ζήτημα αυτό η Πρόεδρος της Ν.Ε. Ρεθύμνου του ΤΕΕ Γεωργία Μανωλίτση απαντώντας σε σχετική ερώτηση της εφημερίδας «Ρέθεμνος» προέβη στην εξής δήλωση:
«Δεν είναι δικός μας ρόλος να προδικάσουμε τεχνικά συμπεράσματα ή ευθύνες. Είναι όμως θεσμική μας υποχρέωση να αναδείξουμε την ουσία, κάθε τεχνική εργασία στο δομημένο περιβάλλον απαιτεί σοβαρότητα, επιστημονική τεκμηρίωση, συνεχή αξιολόγηση των πραγματικών συνθηκών και καθαρές αποφάσεις στο πεδίο.
Η ανέγερση ενός νέου κτιρίου, η επέμβαση σε υφιστάμενη κατασκευή, η εκσκαφή σε όμορο ακίνητο, η θεμελίωση, η αντιστήριξη, η καθαίρεση ή η οποιαδήποτε εργασία δεν είναι μια απλή τυπική εφαρμογή σχεδίων. Είναι μια δυναμική διαδικασία. Τα δεδομένα του έργου μπορεί να αλλάζουν καθημερινά και πρέπει να αξιολογούνται συνεχώς».
Η ίδια συνέχισε λέγοντας «Ο μηχανικός καλείται να συνεκτιμά την κατάσταση των γειτονικών κατασκευών, τη συμπεριφορά του εδάφους, το βάθος και τον τρόπο εκσκαφής, τις υπάρχουσες ρηγματώσεις, τη φέρουσα ικανότητα παλαιών στοιχείων, τις πιθανές πρόσθετες καταπονήσεις, την αλληλουχία των εργασιών, την επάρκεια των μέτρων προστασίας και την πραγματική εικόνα του πεδίου. Η μελέτη είναι η αφετηρία. Η ασφάλεια όμως κρίνεται στην πράξη, στην επίβλεψη, στην εφαρμογή, στην τεχνική κρίση και στην έγκαιρη αντίδραση όταν οι συνθήκες το απαιτούν.
Το περιστατικό των Πετραλώνων δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως ένα μεμονωμένο γεγονός αποκομμένο από τη γενικότερη πραγματικότητα των πόλεών μας. Η χώρα διαθέτει μεγάλο και γηρασμένο κτιριακό απόθεμα. Παλαιές πολυκατοικίες, κτίρια χωρίς συστηματική συντήρηση, όψεις με φθορές, εξώστες με αποσαθρώσεις, στέγες και τοιχοποιίες που έχουν υποστεί την επίδραση του χρόνου, της υγρασίας, των σεισμών, των επεμβάσεων και της χρήσης, αποτελούν πλέον ένα πεδίο που απαιτεί οργανωμένη τεχνική αντιμετώπιση».
ΤΙ ΚΑΝΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΟ ΡΕΘΥΜΝΟ;
Βάζοντας στο επίκεντρο το Ρέθυμνο και τα θέματα ασφάλειας του κτιριακού αποθέματος, η κ. Μανωλίτση δήλωσε: «Στο Ρέθυμνο γνωρίζουμε πολύ καλά αυτή την πραγματικότητα. Έχουμε αντιμετωπίσει και συνεχίζουμε να αντιμετωπίζουμε περιστατικά φθορών, αποκολλήσεων ή τοπικών αστοχιών δομικών στοιχείων σε παλαιές κατασκευές. Σε αρκετές περιπτώσεις τα προβλήματα γίνονται ορατά μόνο όταν η φθορά έχει ήδη προχωρήσει. Αυτό ακριβώς δείχνει γιατί η πρόληψη δεν μπορεί να παραμένει ευχή ή γενική σύσταση. Πρέπει να γίνει οργανωμένη πρακτική.
Η ασφάλεια των κατασκευών δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην εκ των υστέρων αντίδραση, όταν εμφανιστεί ένα σοβαρό πρόβλημα. Χρειάζονται προληπτικοί τεχνικοί έλεγχοι, καταγραφή της κατάστασης των υφιστάμενων κτιρίων, περιοδική αξιολόγηση κρίσιμων δομικών στοιχείων και έγκαιρες παρεμβάσεις συντήρησης και επισκευής.
Για να γίνει όμως αυτό πράξη, χρειάζονται και τα κατάλληλα εργαλεία. Η ενεργειακή αναβάθμιση των κτιρίων είναι αναμφίβολα σημαντική, όμως από μόνη της δεν αρκεί. Δεν μπορούμε να μιλάμε μόνο για ενεργειακή απόδοση, θερμομόνωση και κουφώματα, χωρίς να συζητάμε ταυτόχρονα για τη στατική επάρκεια, τη συντήρηση, την ανθεκτικότητα και τον εναπομείναντα χρόνο ζωης των υφιστάμενων κατασκευών.
Με μέριμνα της πολιτείας απαιτούνται ειδικά χρηματοδοτικά εργαλεία και οικονομικά κίνητρα για τον στατικό έλεγχο, τη συντήρηση και την επισκευή του γηρασμένου κτιριακού αποθέματος. Χρειάζονται προγράμματα που να δίνουν τη δυνατότητα στους ιδιοκτήτες, να απευθυνθούν εγκαίρως σε μηχανικό, να ελέγξουν υπεύθυνα το ακίνητό τους και να προχωρήσουν στις αναγκαίες παρεμβάσεις πριν η φθορά μετατραπεί σε κίνδυνο.
Ταυτόχρονα, απαιτείται πιο καθαρό θεσμικό πλαίσιο στην οικοδομή. Οι ευθύνες πρέπει να είναι σαφείς. Ο κύριος του έργου, ο ανάδοχος, ο εργολάβος, τα συνεργεία, ο επιβλέπων μηχανικός, ο τεχνικός ασφαλείας, οι υπηρεσίες και οι εμπλεκόμενοι φορείς δεν μπορούν να λειτουργούν μέσα σε γκρίζες ζώνες. Η ασάφεια δεν προστατεύει κανέναν. Αντίθετα, αυξάνει τον κίνδυνο, δυσχεραίνει την πρόληψη και εκθέτει περισσότερο τον μηχανικό.
Η ευθύνη του μηχανικού είναι μεγάλη και διαρκής. Δεν εξαντλείται στην εκπόνηση μιας μελέτης ή στην έκδοση μιας άδειας. Απαιτεί παρουσία, τεχνική κρίση, τεκμηριωμένες αποφάσεις και δυνατότητα ουσιαστικής παρέμβασης όταν οι συνθήκες του έργου το απαιτούν. Για να μπορεί όμως ο μηχανικός να ασκήσει σωστά αυτή την ευθύνη, χρειάζεται ένα περιβάλλον που να τον στηρίζει: σαφείς ρόλους, επαρκείς πόρους, αξιόπιστα συνεργεία, θεσμική καθαρότητα και πραγματικά εργαλεία πρόληψης.
Σε αυτό το πλαίσιο, η συνεχής επιμόρφωση των μηχανικών και των τεχνικών επαγγελμάτων είναι απαραίτητη. Η τεχνική γνώση εξελίσσεται, τα έργα γίνονται πιο απαιτητικά, οι ευθύνες αυξάνονται και η αγορά χρειάζεται επαγγελματίες με αποδεδειγμένη επάρκεια.
Γι’ αυτό θεωρούμε κρίσιμη και τη θεσμοθέτηση της πιστοποίησης των τεχνικών επαγγελμάτων. Η ποιότητα και η ασφάλεια ενός έργου δεν εξαρτώνται μόνο από τη μελέτη και την επίβλεψη. Εξαρτώνται και από όσους εκτελούν καθημερινά τις εργασίες στο πεδίο: εργολάβους, τεχνίτες, συνεργεία και επαγγελματίες της οικοδομής.
Η πιστοποίηση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τυπική διαδικασία. Πρέπει να αποτελέσει εργαλείο επαγγελματικής επάρκειας, αξιοπιστίας και αναβάθμισης της αγοράς. Να βοηθά τον μηχανικό και τον ιδιοκτήτη να επιλέγουν συνεργεία με αντικειμενικά κριτήρια. Να ενισχύει την ποιότητα των κατασκευών. Να μειώνει τις αστοχίες. Να συμβάλλει στην πρόληψη κινδύνων. Να δημιουργεί σαφέστερη κατανομή ευθυνών. Να αναβαθμίζει τον ίδιο τον επαγγελματία που εργάζεται στο πεδίο».
ΝΕΑ ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ
Για το πλαίσιο πρωτοβουλιών του τοπικού τεχνικού επιμελητηρίου, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα που υπάρχει, η κ. Μανωλίτση δήλωσε:
«Η πρόσφατη ημερίδα της Νομαρχιακής Επιτροπής Ρεθύμνου του ΤΕΕ ΤΔΚ, "Εργοτάξιο 2026 – Θωρακίζοντας τον Μηχανικό και το Έργο", ανέδειξε ακριβώς αυτή την ανάγκη: πρόληψη, επιμόρφωση, πιστοποίηση, σαφείς ευθύνες και πραγματικά εργαλεία στήριξης του τεχνικού κόσμου.
Σε συνέχεια αυτής της προσπάθειας, το Ινστιτούτο ΤΕΕ–ΤΜΕΔΕ, σε συνεργασία με τη Νομαρχιακή Επιτροπή Ρεθύμνου του ΤΕΕ ΤΔΚ, προγραμματίζει το επόμενο διάστημα τη διοργάνωση διαδικασίας εξετάσεων πιστοποίησης τεχνικών επαγγελμάτων στο Ρέθυμνο. Πρόκειται για ένα πρώτο, ουσιαστικό βήμα ώστε η συζήτηση για την ασφάλεια, την ποιότητα, την επαγγελματική επάρκεια και τη σαφή κατανομή ευθυνών να περάσει από τη θεωρία στην πράξη.
Καλούμε όλους τους εμπλεκόμενους — μηχανικούς, εργολάβους, τεχνίτες, επαγγελματικούς φορείς, θεσμικούς φορείς, αυτοδιοίκηση και πολιτεία — να στηρίξουν αυτή την προσπάθεια. Η ασφάλεια των έργων και των κατασκευών δεν είναι αποτέλεσμα τύχης. Είναι αποτέλεσμα γνώσης, πρόληψης, ελέγχου, σωστής οργάνωσης, καθαρών ευθυνών, επαρκών πόρων, συνεχούς επιμόρφωσης και πιστοποιημένης επαγγελματικής επάρκειας.
Αυτός είναι ο δρόμος που οφείλουμε να ακολουθήσουμε αν θέλουμε ασφαλέστερες κατασκευές, πιο αξιόπιστη οικοδομική δραστηριότητα και ουσιαστική προστασία του πολίτη, του έργου και του μηχανικού».
