Νέες προοπτικές στην επιστημονική έρευνα και την ψηφιοποίηση ανοίγει το Ολοκληρωμένο Σύστημα Πολυφασματικής Φωτογράφησης Phase One, το οποίο απέκτησε πρόσφατα η Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου Κρήτης, με χρηματοδότηση από το πρόγραμμα «Πανεπιστήμια Αριστείας». Το σύστημα δημιουργεί ψηφιακές εικόνες εξαιρετικά υψηλής ανάλυσης, αποκαλύπτοντας λεπτομέρειες που δεν μπορούν να εντοπιστούν με γυμνό μάτι ή με συμβατικά μέσα.
Η πρώτη επίδειξη του συστήματος πραγματοποιήθηκε την περ. Δευτέρα στις εγκαταστάσεις της Βιβλιοθήκης, όπου επιστήμονες παρουσίασαν τις καινοτόμες δυνατότητές του. Το Phase One μπορεί να «δει» κάτω από την επιφάνεια χειρογράφων και εγγράφων, αναδεικνύοντας στοιχεία για τη γραφή, το υλικό και τη φθορά τους στο πέρασμα των αιώνων. Παρόμοια συστήματα χρησιμοποιούνται ήδη σε μεγάλα ιδρύματα της Ευρώπης, δίνοντας στο Πανεπιστήμιο Κρήτης τη δυνατότητα να αναπτύξει νέες διεθνείς συνεργασίες.
Η χρήση του δεν περιορίζεται στις ανθρωπιστικές επιστήμες, αλλά επεκτείνεται στην εγκληματολογία, τη βιολογία, την ιατρική και την τέχνη. Το σύστημα προσφέρει νέα δεδομένα για την ανάλυση υλικών, επιφανειών και αλλοιώσεων, συμβάλλοντας στην επιστημονική τεκμηρίωση και τη διατήρηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.
ΤΙ ΛΕΝΕ ΟΙ ΕΙΔΙΚΟΙ
Η κα Ελένη Κωβαίου, Διευθύντρια της Πανεπιστημιακής Βιβλιοθήκης, υπογράμμισε ότι πρόκειται για μια επένδυση με μακροπρόθεσμο όφελος για το Πανεπιστήμιο:
«Το σύστημα, μας δίνει τη δυνατότητα, μέσω ειδικών φωτισμών, να εντοπίζουμε στοιχεία που δεν αποκαλύπτονται με άλλα μέσα ψηφιοποίησης. Μπορούμε να «διαβάζουμε» πίσω από τις επιφάνειες και να αποκαλύπτουμε πληροφορίες που ήταν αόρατες μέχρι σήμερα. Στις συλλογές μας υπάρχουν χειρόγραφα από τον 9ο έως τον 19ο αιώνα, συχνά δυσανάγνωστα ή φθαρμένα, αλλά και έργα τέχνης. Πλέον, μπορούμε να τα μελετήσουμε σε βάθος, χωρίς να τα καταπονούμε, και να τα διαθέτουμε ψηφιακά σε ερευνητές σε όλο τον κόσμο».
Παράλληλα, τόνισε ότι το σύστημα θα αξιοποιηθεί τόσο από τις ανθρωπιστικές όσο και από τις θετικές επιστήμες, ανοίγοντας νέα πεδία συνεργασίας εντός και εκτός Ελλάδας.
O κ. Νίκος Λίτινας, που ανήκει στο εργαστηριακό διδακτικό προσωπικό του Πανεπιστημίου Κρήτης, στο Εργαστήριο Παπυρολογίας και Επιγραφικής ανέφερε ότι «οι πάπυροι, τα όστρακα και οι γραπτές επιγραφές αποτελούν ιδιαίτερα απαιτητικές επιφάνειες. Η αποτύπωσή τους συχνά θέτει τεχνικές και πρακτικές προκλήσεις που υπερβαίνουν τη θεωρία και δοκιμάζουν τις δυνατότητες της εφαρμοσμένης φωτογράφησης. Το ολοκληρωμένο σύστημα φωτογράφισης που αποκτήθηκε από το Πανεπιστήμιο Κρήτης είναι ένα τεχνολογικό εργαλείο που να μπορεί να ανταποκριθεί σε δύο βασικές επιστημονικές απαιτήσεις: αφενός στη δυνατότητα εφαρμογής σύγχρονων μεθόδων φωτογράφησης, όπως η πολυφασματική και ειδικότερα η υπέρυθρη, και αφετέρου στην παραγωγή εικόνων εξαιρετικά υψηλής ανάλυσης, ικανών να υποστηρίξουν αξιόπιστα την ερμηνεία και την έκδοση των κειμένων. Με την απόφαση να αποκτηθεί το σύστημα αυτό το Πανεπιστήμιο Κρήτης εντάσσεται σε έναν περιορισμένο κύκλο πανεπιστημίων διεθνώς που διαθέτουν αντίστοιχες δυνατότητες και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ουσιαστικές συνεργασίες και νέες ερευνητικές προοπτικές».
Από την πλευρά του, ο κ. Eric Joakim, τεχνικός υπεύθυνος της εταιρείας Phase One, στάθηκε στη λειτουργικότητα και την ευελιξία του εξοπλισμού: «Πρόκειται για ένα εξαιρετικά πολυχρηστικό εργαλείο. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί για βιβλία, παπύρους, φιλμ, γυάλινες πλάκες, αλλά και για πολύ εξειδικευμένες εφαρμογές, όπως η ανάκτηση κειμένων που βρίσκονται κάτω από άλλες στρώσεις. Αποκαλύπτει πληροφορίες που δεν μπορεί να αντιληφθεί το ανθρώπινο μάτι».
Όπως πρόσθεσε, η εγκατάσταση και η εκπαίδευση του προσωπικού έγιναν σε ελάχιστο χρόνο, με άμεσα αποτελέσματα, σημειώνοντας ότι το Πανεπιστήμιο Κρήτης πλέον διαθέτει ένα από τα πιο σύγχρονα συστήματα παγκοσμίως, ισάξιο με εκείνα μεγάλων διεθνών ιδρυμάτων.
Η κα Ρεγγίνα Κούνιο, εκπρόσωπος της εταιρεία «Fotovision» που αντιπροσωπεύει από το 1994 την «PHASE ONE» υπογράμμισε: «Χάρη στο όραμα και στην επιμονή του κ. Νίκου Λίτινα στο τμήμα Αρχαιολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, καθώς και στην αρωγή του κ. Παυλίδη μέλος της Διοίκησης του Πανεπιστημίου Κρήτης και της κας Κωβαίου διευθύντρια της βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Κρήτης εγκαταστάθηκε το μοναδικό σύστημα στην Ελλάδα πολυφασματικής φωτογράφησης της Phase One που μπορεί και καταγράφει το αόρατο. Είναι μοναδικό γιατί μπορεί το ίδιο σύστημα να φωτογραφίζει και να αρχειοθετεί εικόνες με Υπέρυθρο, Υπεριώδες αλλά και RGB φωτισμό, χωρίς φθορές του αντικειμένου που φωτογραφίζεται, με την λιγότερη δυνατόν ανθρώπινη επαφή, με τον πιο αποδοτικό γρήγορο και αποτελεσματικό τρόπο. Και φυσικά στις πιο μεγάλες αναλύσεις (151 εκατομμύρια ιχνοστοιχεία) με τα καλύτερα οπτικά στην φωτογραφική βιομηχανία. Με το ίδιο στήσιμο φωτογράφισης μπορεί ο ερευνητής να έχει όλων των ειδών τα φάσματα φωτός προκειμένου να αποκαλύψει το αόρατο».
