Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος βρίσκεται το θέμα της διάσωσης του ενδημικού φυτού Horstrissea dolinicola, το οποίο φύεται μόνο στην περιοχή Πετραδολάκια της οροσειράς του Ψηλορείτη στην περιοχή του Δήμου Ανωγείων. Η προσπάθεια ξεκίνησε το 2018 και σύμφωνα με τον Δήμαρχο κ. Σωκράτη Κεφαλογιάννη διερευνώνται τρόποι για την διατήρηση του φυτού σε συνεργασία με την Περιφέρεια Κρήτης, τον ΜΑΙΧ και την Διεύθυνση Δασών Ρεθύμνου.
Κυρίως ερευνάται τρόπος εξοικονόμησης κονδυλίων για την εφαρμογή προγράμματος που θα λειτουργήσει προς την κατεύθυνση διατήρησης του μοναδικού φυτού με τα ροζ άνθη. Ωστόσο, μέχρι στιγμής δεν υπάρχει κάτι συγκεκριμένο ως προς τις δράσεις που θα αναπτυχθούν εκτός από τον ορισμό της περιοχής μικροαποθέματος στην βάση του προγράμματος CARE-MEDIFLORA.
Η Horstrissea dolinicola φύεται μόνο στις δολίνες του Ψηλορείτη σε περίπου 1.500 μέτρα υψόμετρο και πουθενά αλλού στον κόσμο. Εξαιτίας της περιορισμένης εξάπλωσης και των απειλών που δέχεται, το είδος έχει χαρακτηριστεί ως CR (Κρισίμως Κινδυνεύον) σύμφωνα με τα κριτήρια της Διεθνούς Ένωσης για την Προστασία της Φύσης (IUCN) και περιλαμβάνεται στο Βιβλίο Ερυθρών Δεδομένων των Σπάνιων και Απειλούμενων Φυτών της Ελλάδας. Επιπλέον, συμπεριλαμβάνεται στα 50 Κορυφαία (TOP 50) Φυτά των Νησιών της Μεσογείου σύμφωνα με ομάδα ειδικών (IUCN/SCC). Το φυτό περιγράφηκε για πρώτη φορά το 1990 και είναι το μοναδικό είδος του γένους Horstrissea. Αυτό σημαίνει ότι εάν εξαφανιστεί αυτό το είδος, θα εξαφανιστεί ταυτόχρονα και ολόκληρο το γένος. Το σπάνιο αυτό φυτό όπως και ένας μεγάλος αριθμός ενδημικών ειδών στα βουνά της Κρήτης αναπτύσσονται σε αυτές τις ασβεστολιθικές δολίνες και έχουν αναπτύξει στρατηγικές που τους επιτρέπουν να αντέξουν την πίεση από τη βόσκηση.
Η Horstrissea dolinicola είναι πολυετές φυτό που το μεγαλύτερο μέρος του αναπτύσσεται υπόγεια. Η κυλινδρική ρίζα του σε σχήμα καρότου μπορεί να φτάσει έως 10 cm μήκος, ενώ το ύψος του, φύλλα και άνθη, μόλις και μετά βίας υπερβαίνει τα 2-5 cm. Αμέσως μόλις λιώσουν τα χιόνια (Απρίλιο έως Μάιο), εμφανίζονται πρώτα τα έλλοβα φύλλα, τα οποία ξεραίνονται πριν εμφανιστούν τα άνθη (Αύγουστο έως Σεπτέμβριο). Τα άνθη είναι πολυάριθμα με λευκορόδινα πέταλα και σχηματίζουν μια μικρή ταξιανθία σε σχήμα ομπρέλας.
Ο συνολικός πληθυσμός του αριθμεί λιγότερα από 300 άτομα σε μια έκταση περίπου 25 στρεμμάτων.
Ήδη, από το 2018, ο Δήμος Ανωγείων σε συνεργασία με την Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης – Διεύθυνση Δασών Ρεθύμνης και το Μεσογειακό Αγρονομικό Ινστιτούτο Χανίων (ΜΑΙΧ) αποφάσισαν να δημιουργήσουν ένα Μικρο-Απόθεμα για την προστασία της Horstrissea dolinicola στη θέση “Πετραδολάκια”. Η περιοχή του Μικρο-Aποθέματος ορίστηκε σε έκταση 89 στρεμμάτων και είναι προτεινόμενη για Καταφύγιο Άγριας Ζωής (ΚΑΖ) σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία. Πρόκειται για το 8ο Μικρο-Απόθεμα του Δικτύου Μικρο-Αποθεμάτων σπάνιων και απειλούμενων φυτών της Κρήτης που ξεκίνησε με το έργο ”CRETAPLANT” (cretaplant.biol.uoa.gr) του προγράμματος LIFE.
Το έργο CARE-MEDIFLORA, “Δράσεις Διατήρησης Απειλούμενων Φυτικών Ειδών των Νησιών της Μεσογείου: κοινές δράσεις για «εντός τόπου» και «εκτός τόπου» διατήρηση”, στοχεύει στη βελτίωση της κατάστασης διατήρησης απειλούμενων φυτών της Μεσογείου (www.care-mediflora.eu). Χρηματοδοτείται κατά 80 % από το MAVA Foundation και υλοποιείται από 7 φορείς σε 6 νησιά της Μεσογείου (Βαλεαρίδες Νήσοι, Κορσική, Σαρδηνία, Σικελία, Κρήτη και Κύπρος) και από την Ομάδα Ειδικών για τα Φυτά των Νησιών της Μεσογείου της Διεθνούς Ένωσης για την Προστασία της Φύσης (IUCN). Στην Κρήτη υλοποιείται από τη Μονάδα Διατήρησης Μεσογειακών Φυτών ΜΑΙΧ.
Μ.Κ.
