ΤΟΥ ΜΑΝΟΥΣΟΥ ΚΛΑΔΟΥ
Χωρίς ιδιαίτερες εκπλήξεις δόθηκε προς διαβούλευση το νομοσχέδιο «Κλεισθένης Ι» το οποίο ως νόμος θα αντικαταστήσει τον ισχύοντα «Καλλικράτης» που αφορά την λειτουργία της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Κύρια και βασική αλλαγή είναι το εκλογικό σύστημα, καθώς όπως είχε ανακοινωθεί, υιοθετείται η απλή αναλογική για την ανάδειξη των οργάνων διοίκησης των δήμων και των περιφερειών της χώρας.
Ωστόσο, πρόκειται για αλλαγή, που μπορεί να προκαλέσει διάφορες παρενέργειες. Η ύπαρξη δεύτερου εκλογικού γύρου για το πρόσωπο του δημάρχου, είναι δυνατόν να προκαλέσει πλειοψηφία μέσα στο δημοτικό συμβούλιο από ένα συνδυασμό αλλά εκλογή δημάρχου από άλλο συνδυασμό, με ό,τι αυτό συνεπάγεται και είναι δυνατόν να οδηγήσει σε ακυβερνησία τους ΟΤΑ.
Επίσης, προβλέπεται, ότι ο Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου θα πρέπει οπωσδήποτε να προέρχεται από την παράταξη του εκλεγμένου Δημάρχου ενώ Αντιδήμαρχος μπορεί να διορίζεται οποιοσδήποτε από οποιαδήποτε παράταξη. Ειδικά αυτή η διάταξη, είναι απολύτως φανερό, το τι περιθώρια ανοίγει για διαπροσωπικές συναλλαγές μεταξύ δημάρχων και συμβούλων «κάτω από το τραπέζι» και πόσο δέσμιος των συμφερόντων ενός εκάστου καθίσταται ένας δήμαρχος.
Αλλαγή που θα προκαλέσει παρενέργειες είναι και αυτή στις κοινότητες των δήμων με πληθυσμό άνω των 500 κατοίκων. Διατηρείται το ισχύον σύστημα αλλά με εκλογή προέδρου όχι με βάση τις ψήφους του πλειονοψηφήσαντος υποψηφίου του πρώτου σε ψήφους συνδυασμού της κοινότητας αλλά με εκλογή από εσωτερική διαδικασία μεταξύ των εκλεγμένων συμβούλων. Και αυτό, προφανώς θα οδηγήσει σε συναλλαγές και συμφέροντα, που κάθε άλλο παρά θα εκφράζουν την λαϊκή βούληση και θα ανταποκρίνονται στην αρχή της πλειοψηφίας.
Στις κοινότητες κάτω των 500 κατοίκων θα συγκροτείται κοινό ψηφοδέλτιο υποψηφίων και ο θα εκλέγεται εκείνος που θα συγκεντρώσεις τις πιο πολλές ψήφους. Να σημειωθεί, πως για την εκλογή των οργάνων των κοινοτήτων θα απαιτείται χωριστή κάλπη είτε άνω, είτε κάτω των 500 κατοίκων. Στην μία περίπτωση κατά συνδυασμό, στην δεύτερη με κοινό ψηφοδέλτιο.
Αλλαγές προβλέπονται και για τις θέσεις των αντιπεριφερειαρχών. Σύμφωνα με τον «Κλεισθένη» τόσο οι χωρικοί ως και οι θεματικοί αντιπεριφερειάρχες θα ορίζονται από τον Περιφερειάρχη. Δεν θα έχουμε δηλαδή επικεφαλής τοπικού ψηφοδελτίου, όπως γινόταν μέχρι σήμερα. Όλοι οι υποψήφιοι θα πρέπει να συγκεντρώσουν σταυρούς προτίμησης για να εκλεγούν.
ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΙ ΤΩΝ ΔΗΜΩΝ
Οι δήμοι, με βάση τον πληθυσμό τους, τα ιδιαίτερα γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά τους, τα βασικά χαρακτηριστικά της οικονομικής δραστηριότητας εντός των ορίων τους, το βαθμό αστικοποίησής τους, την ένταξή τους ή μη σε ευρύτερα πολεοδομικά συγκροτήματα μητροπολιτικού χαρακτήρα και τη θέση τους στη διοικητική διαίρεση της χώρας, διακρίνονται στις εξής κατηγορίες:
α) Δήμοι Μητροπολιτικών Κέντρων. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται όλοι οι δήμοι των Περιφερειακών Ενοτήτων Κεντρικού, Βόρειου, Νότιου και Δυτικού Τομέα Αθηνών και της Περιφερειακής Ενότητας Πειραιώς της Περιφέρειας Αττικής, καθώς και οι Δήμοι Θεσσαλονίκης, Αμπελοκήπων – Μενεμένης, Καλαμαριάς, Κορδελιού – Ευόσμου, Νεάπολης – Συκεών, Παύλου Μελά και Πυλαίας – Χορτιάτη της Περιφερειακής Ενότητας Θεσσαλονίκης.
Β) Μεγάλοι Ηπειρωτικοί Δήμοι & Πρωτεύουσες Νομών. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται όλοι οι ηπειρωτικοί δήμοι, καθώς και οι δήμοι της Περιφέρειας Κρήτης και της Περιφερειακής Ενότητας Ευβοίας, με πληθυσμό άνω των 25.000 κατοίκων, με βάση τα στοιχεία πραγματικού πληθυσμού της τελευταίας απογραφής της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής, καθώς και οι δήμοι που αποτελούν πρωτεύουσα νομού.
Γ) Μεσαίοι Ηπειρωτικοί Δήμοι. Στην κατηγορία αυτοί υπάγονται όλοι οι ηπειρωτικοί δήμοι, καθώς και οι δήμοι της Περιφέρειας Κρήτης και της Περιφερειακής Ενότητας Ευβοίας, με πληθυσμό άνω των 10.000 και έως 25.000 κατοίκων, με βάση τα στοιχεία πραγματικού πληθυσμού της τελευταίας απογραφής της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
Δ) Μικροί Ηπειρωτικοί και Μικροί Ορεινοί Δήμοι. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται όλοι οι ηπειρωτικοί δήμοι, καθώς και οι δήμοι της Περιφέρειας Κρήτης με πληθυσμό κάτω των 10.000 κατοίκων, με βάση τα στοιχεία πραγματικού πληθυσμού της τελευταίας απογραφής της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
Ε) Μεγάλοι και Μεσαίοι Νησιωτικοί Δήμοι. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται όλοι οι νησιωτικοί δήμοι με πληθυσμό άνω των 3.500 κατοίκων, με βάση τα στοιχεία πραγματικού πληθυσμού της τελευταίας απογραφής της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
Στ) Μικροί Νησιωτικοί Δήμοι. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται όλοι οι νησιωτικοί δήμοι, με πληθυσμό έως 3.500 κατοίκους, βάσει της τελευταίας απογραφής.
ΕΠΙΣΤΡΕΦΟΥΜΕ ΣΤΙΣ ΤΕΤΡΑΕΤΙΕΣ
Η θητεία των πέντε ετών που προέβλεπε ο «Καλλικράτης» καταργείται και η επιστροφή στις τετραετίες αποτελεί ένα γεγονός, που δεν περνά απαρατήρητο, καθώς ως αλλαγή συγκεντρώνει αρκετές αρνητικές γνώμες. Σίγουρα η πενταετία ήταν πιο δημιουργική και περισσότερο λειτουργική. Ο σύγχρονος «Κλεισθένης» όπως έχει άλλη άποψη και στο εξής ο δήμαρχος και οι δημοτικοί σύμβουλοι, οι σύμβουλοι κοινότητας και οι πρόεδροι κοινότητας των κοινοτήτων έως και πεντακοσίων κατοίκων, εκλέγονται κάθε τέσσερα χρόνια με άμεση, καθολική και μυστική ψηφοφορία. Αντίστοιχα και οι Περιφερειακές Αρχές.
Η εκλογή στα ανωτέρω αξιώματα γίνεται τη δεύτερη Κυριακή του μηνός Οκτωβρίου, κάθε τέταρτο έτος. Σε περίπτωση που δεν έχει αναδειχθεί επιτυχών συνδυασμός, η ψηφοφορία επαναλαμβάνεται την επόμενη Κυριακή, στα ίδια εκλογικά τμήματα, με τις ίδιες εφορευτικές επιτροπές, τους ίδιους αντιπροσώπους της δικαστικής αρχής και τους ίδιους εφόρους αντιπροσώπων (β’ γύρος).
Η εγκατάσταση των αρχών γίνεται την 1η Ιανουαρίου του επόμενου έτους από τη διεξαγωγή των εκλογών και η θητεία τους λήγει την 31η Δεκεμβρίου του τέταρτου έτους. Για την πρώτη εφαρμογή του νέου νόμου, ο πρώτος γύρος της εκλογικής διαδικασίας θα διεξαχθεί την 13η Οκτωβρίου 2019 και η εγκατάσταση των νέων αρχών θα γίνει την 1η Ιανουαρίου 2020.
Η τρέχουσα δημοτική περίοδος παρατείνεται μέχρι την 31η Δεκεμβρίου 2019 και η θητεία των δημοτικών αρχών λογίζεται πλήρης για όλες τις συνέπειες.
ΟΡΓΑΝΑ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ
Όργανα των κοινοτήτων με πληθυσμό άνω των πεντακοσίων κατοίκων είναι το συμβούλιο της κοινότητας και ο πρόεδρος του συμβουλίου της κοινότητας. Το συμβούλιο της κοινότητας αποτελείται από τρία (3) μέλη σε κοινότητες με πληθυσμό από πεντακόσιους έναν έως δύο χιλιάδες (501-2.000) κατοίκους, από πέντε μέλη σε κοινότητες με πληθυσμό από δύο χιλιάδες έναν έως δέκα χιλιάδες (2.001-10.000) κατοίκους, έντεκα μέλη σε κοινότητες με πληθυσμό από δέκα χιλιάδες έναν έως πενήντα χιλιάδες (10.001-50.000) κατοίκους και δεκαπέντε μέλη σε κοινότητες με πληθυσμό από πενήντα χιλιάδες έναν (50.001) και άνω κατοίκους.
Τακτικοί σύμβουλοι του συμβουλίου της κοινότητας εκλέγονται από τους υποψηφίους καθενός από τους συνδυασμούς, κατά σειρά, αυτοί που έλαβαν τους περισσότερους σταυρούς προτίμησης. Στις εκλογές των συμβουλίων κοινότητας η κατανομή των εδρών γίνεται αναλογικά, μεταξύ όλων των συνδυασμών που συμμετείχαν στις εκλογές για το συμβούλιο της κοινότητας. Οι λοιποί υποψήφιοι των συνδυασμών είναι αναπληρωματικοί των τακτικών συμβούλων του συμβουλίου της κοινότητας, με τη σειρά των σταυρών προτίμησης.
Ο πρόεδρος της κοινότητας άνω των πεντακοσίων κατοίκων εκλέγεται από το σύνολο των μελών του οικείου συμβουλίου, για το σύνολο της δημοτικής περιόδου, την πρώτη Κυριακή του Ιανουαρίου του έτους έναρξης της δημοτικής περιόδου, ημέρα που προβλέπεται ειδική συνεδρίαση του συμβουλίου κοινότητας για αυτό το σκοπό. Μέχρι σήμερα πρόεδρος εκλεγόταν αυτόματα ο πρώτος σε ψήφους του επιτυχόντος συνδυασμού εντός τοπικής κοινότητας.
Όργανο των κοινοτήτων με πληθυσμό έως και πεντακόσιους κατοίκους είναι ο πρόεδρος της κοινότητας. Στις κοινότητες έως και πεντακοσίων κατοίκων, η εκλογή του προέδρου διενεργείται με ενιαίο ψηφοδέλτιο. Πρόεδρος τους κοινότητας εκλέγεται εκείνος που θα συγκεντρώσει τη σχετική πλειοψηφία των σταυρών. Οι υπόλοιποι, κατά τη σειρά εκλογής τους, λογίζονται ως αναπληρωματικοί.
Η ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗ
Το νομοσχέδιο με τις παραπάνω και σειρά άλλων τυπικών αλλαγών, δόθηκε προς διαβούλευση. Μάλιστα τα όργανα της αυτοδιοίκησης θα έχουν καταλήξει σε γνώμη εντός του μήνα. Ήδη η ΚΕΔΕ και η ΕΝ.ΠΕ. προχωρούν σε έκτακτο συνέδριο στις 12 Μαΐου.
Στο μεταξύ το ΔΣ της ΚΕΔΕ αποφάσισε «να απορρίψει στο σύνολό του το συγκεκριμένο σχέδιο Νόμου και να το επιστρέψει στον Υπουργό ως απαράδεκτο, γιατί δεν προωθεί καμία αλλαγή στο μοντέλο λειτουργίας του Κράτους, δεν λαμβάνει υπόψη τις θέσεις που έχει εκφράσει και καταθέσει επίσημα η Κ.Ε.Δ.Ε, αλλά και δεν ανταποκρίνεται στις μεγάλες ανάγκες που έχει σήμερα ο θεσμός της Αυτοδιοίκησης, για να επιτελέσει το έργο του, προς όφελος των τοπικών μας κοινωνιών. Ταυτόχρονα καλεί τα Δημοτικά Συμβούλια και τις Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων να συνεδριάσουν άμεσα και να λάβουν αποφάσεις, στη βάση του σχετικού ψηφίσματος αλλά και να ξεκινήσει η διαδικασία συλλογής υπογραφών από πολίτες και αιρετούς κατά της ψήφισης και εφαρμογής του σχεδίου νόμου του υπουργείου Εσωτερικών.
Παράλληλα καλεί όλους τους Δήμους και απευθύνει ανοικτή πρόσκληση και προς τους βουλευτές όλων των κομμάτων να προσέλθουν στην Έκτακτη Γενική Συνέλευση και σε κοινό συνέδριο των Δ.Σ. των ΚΕΔΕ-ΕΝΠΕ που θα πραγματοποιηθούν στις 11 και 12 Μαΐου.
«Οι οξείς χαρακτηρισμοί και οι αφορισμοί, από τις ηγεσίες των ΕΝΠΕ και ΚΕΔΕ, αναφορικά με το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου για την μεταρρύθμιση του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης ("Κλεισθένης 1"), προωθούν την πόλωση». Στην ανακοίνωση αυτή προέβη η πολιτική ηγεσία του υπουργείου εσωτερικών για να σημειώσει τα εξής: «Η επιλογή υπονομεύει τον διάλογο. Είναι ξένη προς την κουλτούρα της Αυτοδιοίκησης, δεν υπηρετεί τα συμφέροντά της και δεν συνάδει με το επίπεδο συνεργασίας που έχει επιτευχθεί ανάμεσα στους αιρετούς και το Υπουργείο Εσωτερικών.
Ελπίζουμε σύντομα, ΕΝΠΕ και ΚΕΔΕ να μορφοποιήσουν τις απόψεις τους και να τις καταθέσουν, προκειμένου να ολοκληρωθεί μια πολύ σημαντική φάση εξέλιξης του θεσμικού πλαισίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.»
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΕΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΕΣ ΑΛΛΑΓΕΣ
«Περιορισμένες χωροταξικές αλλαγές το ερχόμενο φθινόπωρο σε 10 -το πολύ- δήμους σε όλη χώρα, κυρίως νησιωτικούς, όπου κρίνεται η ανάγκη να μην ισχύει ο κανόνας ένας δήμος ένα νησί» ανακοίνωσε σήμερα αργά το απόγευμα ο υπουργός Εσωτερικών, Πάνος Σκουρλέτης μιλώντας στο 14ο Περιφερειακό Συνέδριο Βορείου Αιγαίου.
Ένας από αυτούς θα είναι «οπωσδήποτε ο δήμος Λέσβου» εξήγησε ο υπουργός Εσωτερικών. Ο κ. Σκουρλέτης ανέφερε επίσης τα ονόματα «των δήμων Κέρκυρας, Κεφαλονιάς και ίσως Χίου» ως τους δήμους που θα συζητηθεί η προοπτική της διάσπασης τους.
Ο κ. Σκουρλέτης ανέφερε ότι «στο παρόν νομοσχέδιο για την τοπική αυτοδιοίκηση, δεν μπορεί να συμπεριληφθεί μια τέτοια ρύθμιση διάσπασης νησιωτικών δήμων. Η συζήτηση για τον αριθμό των δήμων που θα πρέπει να διασπαστεί το νησί της Λέσβου, δεν μπορεί να γίνει στο πόδι. Απαιτείται η εκπόνηση εμπεριστατωμένης μελέτης και βιώσιμης πρότασης για μια σειρά θεμάτων εκτός από τον αριθμό των δήμων, για το προσωπικό, τα μηχανήματα, πιθανά χρέη κτλ.»
