Γράφει: ο Γιώργος Φρυγανάκης
Νίκος Ι. Δερεδάκης, «Η κρητική φορεσιά στο πέρασμα του χρόνου»
Γραφικές τέχνες Καραγιαννάκη. Ρέθυμνο 2013. Σελίδες 63
Η παραδοσιακή ενδυμασία είναι αναμφίβολα μια από τις σημαντικότερες εκφράσεις της πλούσιας παράδοσης που διαθέτει η χώρα μας και ιδιαίτερα η Κρήτη.
Είναι αλήθεια ότι, όπως από την εξωτερική γενικά εμφάνιση μπορούμε να «διαβάσουμε» τον εσωτερικό κόσμο του ατόμου, έτσι και από την τοπική-παραδοσιακή φορεσιά (ανδρική ή γυναικεία, καθημερινή ή επίσημη/«σχολιανή» και λαϊκή ή αστική) μπορούμε να «διαβάσουμε» την ιστορία ενός τόπου ή να ιχνηλατήσουμε τις επιδράσεις του φυσικού περιβάλλοντος, των θεσμών, των ηθών και των εθίμων μιας περιοχής και ιδιαίτερα της Κρήτης.
Θέλοντας, λοιπόν, και ο δάσκαλος και συγγραφέας Νίκος Δερεδάκης να τονώσει την προσπάθεια για γνωριμία, μελέτη και προστασία της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, επιχείρησε να παρουσιάσει και να αναδείξει την ομορφιά της τοπικής μας ενδυμασίας.
Αναφέρομαι στο πρόσφατης κυκλοφορίας πόνημά του με τίτλο «Η κρητική ενδυμασία», που επικεντρώνεται στην ενδυμασία των Κρητικών την περίοδο της Βενετοκρατούμενης και τουρκοκρατούμενης Κρήτης, με βασικές πηγές τις περιγραφές των Περιηγητών που επισκέφτηκαν το νησί τις προαναφερόμενες εποχές.
Παρατηρώντας κανείς στο φωτογραφικό υποστηρικτικό υλικό τη λεπτοδουλειά και τις ποικιλίες της κρητικής ενδυμασίας -που δεν είναι πάντα εύκολη η ομαδοποίησή τους-, βλέπει να καθρεπτίζεται επάνω τους αδρά ο χαρακτήρας του Κρητικού. Ριζωμένη βαθιά, στο παρελθόν, η κρητική φορεσιά λειτουργεί γενικότερα ως εύγλωττος μάρτυρας της τοπικής ιστορίας.
Μπορεί η Κρήτη, όπως και όλες οι ελληνικές περιοχές να συντηρούν σήμερα την τοπική ενδυμασία όχι ως λειτουργικό στοιχείο της καθημερινής ζωής, αλλά ως μουσειακό, επετειακό-εορταστικό είδος και οικογενειακό κειμήλιο, δεν παύει όμως η στάση αυτή να αποτελεί μια μορφή αντίστασης στον πολιτιστικό ιμπεριαλισμό.
Με την ίδια λογική μπορεί τέτοιες εκδόσεις σαν του Νίκου Δερεδάκη να μην αποτελούν…ογκόλιθο, σίγουρα όμως αποτελούν ένα σημαντικό…λιθάρι στην αμυντική πολιτισμική μας θωράκιση απέναντι παγκοσμιοποημένη μαζοποίηση και οριζοντιοποίηση.
Μπορούμε, άλλωστε, και στα μικρά αθλήματα να θαυμάσουμε τον άθλο που έχει συντελεστεί και να αποδώσουμε ως έπαθλο τα συγχαρητήρια και την αναγνώρισή μας.
Βέβαια ο Νίκος Δερεδάκης δεν μας έχει συνηθίσει στο ογκώδες. (Ας θυμηθούμε τις προηγούμενες εκδόσεις του: Φορτέτζα, το ενετικό κάστρο του Ρεθύμνο, 2003. Η Ιστορία της Κρήτης για τη Ε΄ τάξη, 2004. Ένας περίπατος στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου 2005. Εμμανουήλ Παχλάς: ο Περβολιανός ήρωας του Αρκαδίου, 2005)
Πιστεύω, όμως, ότι το πόνημα αυτό αποτελεί απλώς τον προπομπό ενός εκδοτικού εγχειρήματος που θα συστεγάσει το πολύ πλουσιότερο σχετικό υλικό που διαθέτει.
Του εύχομαι καλή συνέχεια και με μικρότερες… διακοπές.
