Το θέατρο ΟΜΜΑ ΣΤΟΥΝΤΙΟ (Ηράκλειο-Κρήτης) παρουσιάζει  τη  ΤΕΤΑΡΤΗ 29  ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ  στις  9.30 μ.μ

στα πλαίσια του ΑΝΑΓΕΝΝΗΣΙΑΚΟΥ ΦΕΣΤΙΒΑΛ  ΡΕΘΥΜΝΟΥ  στο θέατρο "Ερωφίλλη" ( Φορτέτζα)  τη νέα  του θεατρική παραγωγή, τη δραματο ποίηση  του ποιήματος

του :

ΒΙΤΣΕΝΤΖΟΥ ΚΟΡΝΑΡΟΥ:

"ΕΡΩΤΟΚΡΙΤΟΣ"

Πρόκειται για  μια παράσταση  όπου η ιστορία του ποιήματος  διαδραματίζετε  σήμερα .Μια παράσταση μέσα στο πνεύμα  των καιρών,όπου  διώκετε συστηματικά η ανθρώπινη  ύπαρξη και αξιοπρέπεια.Το θέατρο ΟΜΜΑ ΣΤΟΥΝΤΙΟ με  οδηγό την ιστορία  του "Ερωτόκριτου" προσπαθεί να  δώσει απάντηση στη συνεχιζόμενη βία της  εξουσίας  αλλά και στο δικαίωμα    των ανθρώπων για ισότητα και σεβασμό  της ανθρώπινης ελευθερίας.

    "Η Επανάσταση του  Ερωτα"

"Τι είναι  εκείνο που κάνει έναν άνθρωπο να  αντισταθεί στη βία  της  εξουσίας;"

Αυτό το ερώτημα  μου γεννήθηκε  όταν αποφάσισα  να  ασχοληθώ   με   αυτό το   δύσκολο  θεατρικό εγχείρημα,  δηλαδή τη σκηνική αναπαράσταση  ενός  επικού κλασικού ποιήματος.Το αμέσως  επόμενο ερώτημα  ήταν: "Είναι παγκόσμιος  ο "Ερωτόκριτος; Μπορεί  δηλ. η ιδιαιτερότητα  της  γλώσσας  του κειμένου αλλά  και της  κουλτούρας  που μεταφέρει να αφορά και άλλους  διαφορετικούς  πολιτισμούς  εκτός   της Κρήτης;"

Μελετώντας  το κείμενο έδωσα  βάρος  στην  έννοια  της  μετανάστευσης  μιας  και ο  Ερωτόκριτος  εξορίζετε βίαια απο τον Ρήγα, επειδή  η καταγωγή του  δε συμβαδίζει με  την καταγωγή  της  αγαπημένης  του Αρετούσας..Το  γεγονός αυτό ,  με  έκανε  να  δώ την ιστορία με μία σύγχρονη ματιά.Κοιτώντας  το σήμερα  είδα  ότι οι σημερινές "ανεπτυγμένες  κοινωνίες" πάσχουν από το  σύνδρομο  της  "καθαρότητας  του πολιτισμού  η της  αναζήτησης  της  ρίζας  ", αγνοώντας  ότι η  ιστορία  της  ανθρωπότητας   βασίζετε στις  μετακινήσεις  πληθυσμών  και στις  προσμίξεις πολιτισμών. Ο  όρος  "μετανάστευση" δημιουργήθηκε  για να  περιγράψει ένα  φυσικό  φαινόμενο, που βασίζετε στο  δικαίωμα  του ανθρώπου να ταξιδεύει  και να  αυτοπροσδιορίζετε  πολιτισμικά.Οταν  όμως   ο άνθρωπος  αναγκάζετε  βίαια λόγω οικονομικών συμφερόντων να  ξεριζωθεί ,τότε  μιλάμε  για  Εξορία.Αν κοιτάξουμε  σήμερα  γύρω μας  ,- μια  εποχή έντονων  οικονομικών προβλημάτων, λόγω  της  ασυδοσίας  του καταναλωτικού τρόπου ζωής,-θα  δούμε   οχι μετανάστες  αλλά  εξορισμένους  ανθρώπους που προσπαθούν να επιβιώσουν ,χωρίς  την δυνατότητα  να αλλάξουν δραστικά  τη μοίρα  τους..Δεν ε ίναι τυχαίο που ο "ανεπτυγμένος μας πολισμός" αναφέρεται σε αυτούς  όχι ως  ανθρώπους αλλά  ως  "μετανάστες" όρος που αντικατέστησε  την ίδια την  ύπαρξη.Είναι δύσκολο να καταλάβουμε το πόσο  ρατσιστές  γινόμαστε  σιγά-σιγά ,μια κοινωνία που ταυτίζετε  με  τον "φρόνιμο και ξετελιωμένο  Ρήγα, άξο σε  πάσα  τρόπο ", που δε διστάζει να  εξορίσει έναν άνθρωπο  επειδή απλά  .."αγάπησε.

Στη δική μας  λοιπόν παράσταση,  μια  χούφτα  τέτοιων  εξορισμένων μεταναστών, επιχειρούν  σε μία  τυχαία συνάντησή τους σε μια αυλή , να επικοινωνήσουν  μεταξύ τους,μέσα από το δικό του , ο καθένας, πολιτισμό .Μέσα  σε αυτή  την αυλή, μπλέκετε η προσωπική ιστορία  των μεταναστών με  την περιπέτεια  του "Ερωτόκριτου" ...Τραγουδούν , ονειρεύονται, νοσταλγούν το τόπο τους,  ενώ αναβιώνουν την  ιστορία του "Ερωτόκριτου" ..Προσπαθούν να καταλάβουν τι  έκανε αυτό  τον  νέο να  αντισταθεί με  πείσμα,στη βία  της  εξουσίας  και κέρδισε  την αγάπη και την  ελευθερία του.. Τι κάνει άραγε  έναν άνθρωπο να  δίνει έναν μοναχικό αγώνα  με  μόνο του όπλο τη πίστη  του στην  ανθρωπιά   , για  να σώσει  αυτό που  αγαπά  αλλά και να  σωθεί ο ίδιος, κόντρα  στα  εμπόδια που του βάζει η  εξουσία;

Ο "Ερωτόκριτος"  θα τους μάθει  την αξία  της  επανάστασης και της  αντίστασης ,μέσα  από τον  έρωτα  για  την ίδια  τη  ζωή..

Η παράσταση παρουσιάζετε  μέσα  απο το  τρόπο και τη ματιά  του Ανθρωπολογικού Θεάτρου,δηλαδή της σκηνικής  συνύπαρξης  διαφορετικών σκηνικών μορφών παραδοσιακού θεάτρου.

Αντώνης Διαμαντής

Σκηνοθέτης

Συντελεστές   της  παράστασης :

Δραματουργία  -Σκηνοθεσία: Αντώνης Διαμαντής

Διασκευή:  Γιώργος  Καλογεράκης

Χωρο-γραφία/Κουστούμια/Φωτισμοί : Αντώνης Διαμαντής

Βοηθός Σκηνοθέτη: Ελένη Στρατάκη

Φωτογραφίες Αφίσσας/Προγράμματος: Μάριος Λώλος

Ζωγραφική Σκηνικού : Αθηνά και Μαρία Κρανιωτάκη

Παραγωγή: Θέατρο ΟΜΜΑ ΣΤΟΥΝΤΙΟ

Παίζουν:

Ρωτόκριτος-(μετανάστης  από τ ην Αργεντινή)                                  : Πάνος Ιωαννίδης

Αρετούσα (μετανάστρια  από την  Ισπανία)                                        : Ροδάνθη Κρανιωτάκη

Ρήγισσα/Μάνα Ερωτόκριτου (μετανάστρια  από την Ρουμανία)       :Ειρήνη Κουτσάκη

Πολύδωρος/  Σπιδόλιοντας/Ρήγας (μετανάστης  από το Πακιστάν )  : Ηλίας Σταρράς

Φροσύνη ( Νένα ) / Κυπρίδημος  (μετανάστρια  από την  Αρμενία)  : Ελένη Στρατάκη

Χαρίδημος/ Μάγισσα (μετανάστρια  από την Σερβία) :                        Μίρα  Ποπτέσιν

Στο ρόλο του Ποιητή :Ολος ο  θίασος

ΓΕΝΙΚΗ ΕΙΣΟΔΟΣ :  8  ευρώ (εκτός ανέργων)

Ο Ερωτόκριτος … μετανάστης!

μια πρωτοποριακή σύγχρονη προσέγγιση στο αριστούργημα του Κορνάρου από το θέατρο ΟΜΜΑ ΣΤΟΥΝΤΙΟ

Έχουν περάσει περί τα 400 χρόνια από την ποιητική σύνθεση του «Ερωτόκριτου», μια και οι περισσότεροι ειδικοί τοποθετούν ως πιθανότερη χρονολογία συγγραφής του το έτος 1612/13. Για το ίδιο το έργο δεν θα ήθελα να προσθέσω τίποτα περισσότερο στο παρόν δημοσίευμα, απ’ όσα έχω γράψει και εγκωμιάσει στις κατά καιρούς αναβιώσεις που έχω συμβάλει. Από την εφηβεία μέχρι σήμερα δεν έπαψα να το διαβάζω και παράλληλα να μελετώ κάθε νέα και παλιά εικαστική και φιλολογική προσέγγιση που γίνεται με αφορμή αυτό.

Εδώ και εκατό χρόνια πάμπολλες οι θεατρικές παραστάσεις και επίσης πάμπολλα τα μουσικά ακούσματα του Ερωτόκριτου. Τα παραπάνω έχουν αποδείξει με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τον μεγάλο πλούτο που φέρει το έργο αυτό και τις πολλαπλές οπτικές γωνίες που μπορείς να το προσεγγίσεις. Όμως, ελάχιστες από τις προσεγγίσεις αυτές απόκλιναν αισθητά από την ακαδημαϊκή και πεπατημένη οδό της φιλολογικής έρευνας. Εδώ ακριβώς είναι και η τομή που επιχειρεί το θέατρο ΟΜΜΑ ΣΤΟΥΝΤΙΟ, στην εκδοχή που προτείνει.

Ένα από τα σύγχρονα προβλήματα που αντιμετωπίζουμε ως ελληνική κοινωνία, είναι και αυτό της μετανάστευσης, που περισσότερο από οποιοδήποτε άλλο μας έχει διχάσει στη σημερινή πραγματικότητα. Μόνο που το πρόβλημα της μετανάστευσης κάθε άλλο παρά σύγχρονο είναι. Τυχαίνει να είναι πανάρχαιο! Από τη βαθιά αρχαιότητα κι ως τις μέρες μας οι όποιες μετακινήσεις πληθυσμών, ανεξαρτήτως λόγου, είναι αυτές που αποτέλεσαν το βασικό κινητήριο μοχλό του άρματος της Ιστορίας. Γιατί φυσικά Ιστορία δεν έγραψαν οι στατικές καταστάσεις αλλά οι μετακινήσεις των λαών και η ανάμιξη των πολιτιστικών τους στοιχείων.

Κι αν σήμερα πολλοί θεωρούν τους μετανάστες πηγή προβλημάτων και πληγή της σύγχρονης Ελλάδας, ασφαλώς σβήνουν επιλεκτικά από την ιστορική μνήμη τους το πρόσφατο παρελθόν μας, αυτό του 20ου αιώνα για την ακρίβεια, για να μην πάμε μακρύτερα. Δε θέλουν να θυμούνται το κύμα προσφύγων που προκάλεσε η Μικρασιατική Καταστροφή ή το κύμα μετανάστευσης (εσωτερικό και εξωτερικό) που προκάλεσε η Κατοχή και ο Εμφύλιος. Σε τελευταία ανάλυση κρίνουν γεγονότα και καταστάσεις με το χέρι στην τσέπη κι όχι στην καρδιά, όπως οφείλει να ’χει κάθε ένας που διεκδικεί τον τίτλο του ανθρώπου.

Ο σκηνοθέτης και ηθοποιός Αντώνης Διαμαντής και το θέατρο ΟΜΜΑ ΣΤΟΥΝΤΙΟ είναι γνωστοί σε όλους μας και δεν χρειάζονται ιδιαίτερες συστάσεις. Ο ίδιος ευτύχησα να συνεργαστώ ακόμα μια φορά μαζί τους στο πρόσφατο παρελθόν, με το ανέβασμα της «Λιογέννητής» μου το 2010. Σήμερα συνεργάζομαι ξανά με το σχήμα αυτό, υπογράφοντας απλά και μόνο την διασκευή του Ερωτόκριτου σε θεατρικό κείμενο. Την επιλογή ουσιαστικά 1000 αντιπροσωπευτικών στίχων (από τους 10.000 που περιέχει το ποίημα) και τη διαμόρφωσή τους σε θεατρική δομή.

Αυτό που χαρακτηρίζει γενικότερα το θέατρο ΟΜΜΑ ΣΤΟΥΝΤΙΟ, είναι ότι κάθε φορά επιλέγει πρωτοποριακούς τρόπους προσέγγισης των έργων που ανεβάζει. Τρόπους που έχουν να κάνουν με πολλαπλή έρευνα και ανάδειξη αφανών με την πρώτη ανάγνωση στοιχείων καθώς και την αξιοποίηση της κίνησης και της γλώσσας του σώματος στην τελική ερμηνευτική πρόταση. Οι παραπάνω τρόποι προσέγγισης δεν είναι ασφαλώς αυθαίρετες επινοήσεις του σχήματος, αλλά ουσιαστικά καλλιτεχνικά ρεύματα που κυριαρχούν στο παγκόσμιο θεατρικό στερέωμα στην ενεστώσα συγκυρία. Μια τέτοια δραματουργική προσέγγιση επιχειρείται και με τον «Ερωτόκριτο» του Κορνάρου στην φετινή παράσταση του θεάτρου ΟΜΜΑ  ΣΤΟΥΝΤΙΟ σε  δραματουργία  του Αντώνη Διαμαντή.

Αφορμή για την σκηνοθετική επιλογή γίνεται ένα γεγονός που υπάρχει αναμφισβήτητο μέσα στο μύθο του Ερωτόκριτου : ο ίδιος είναι μετανάστης! Για την ακρίβεια πολιτικός πρόσφυγας, μια και εξορίζεται από τον ασκών την εξουσία ρήγα της Αθήνας. Ποιο ήταν τελικά το σφάλμα του; Μα ότι ερωτεύτηκε! Ότι αγάπησε σαν άνθρωπος! Κι αυτό το αναφαίρετο δικαίωμά του εκλήφθηκε ως εξτρεμιστική πράξη κατά της εξουσίας, μια και ο ρήγας δηλώνει με την παρουσία του τη στιβαρότητα όσο και τη στατικότητα της εξουσίας. Κάθε σκέψη κοινωνικής κινητικότητας αποτελεί απειλή για την καθεστηκυία τάξη…

Ο Σκηνοθέτης  Αντώνης Διαμαντής βάζει μια ομάδα μεταναστών από διάφορα κράτη, έξι τον αριθμό, σε μια αυλή ενός ελληνικού οικισμού. Μια αυλή που θα μπορούσε να αποτελέσει απόηχο της περίφημης «Αυλής των Θαυμάτων» του Καμπανέλλη στη δεκαετία του 50, μια και μοιραία η ιστορία επαναλαμβάνεται συνεχώς! Αυτή η ομάδα μεταναστών, που αποτελείται από κυνηγημένα, τρομαγμένα και περιθωριακά άτομα, θα διηγηθεί στους θεατές την ιστορία του Ερωτόκριτου, όπως οι γιαγιάδες κάποτε στις αυλές την έλεγαν μαζί με άλλα παραμύθια.

Το βασικό, μαζί με τον Έρωτα, στοιχείο του πολέμου, που εμπεριέχεται στο έργο, θα αξιοποιηθεί στο έπακρο. Οι σκηνές έντασης μέσα από θόρυβο σύγχρονης μάχης και δίωξης συγκλονίζουν. Πανέμορφες και οι σκηνές του Έρωτα, του κυρίαρχου συναισθήματος στον «Ερωτόκριτο», όπου οι μετανάστες τραγουδούν τα ερωτικά πάθη στις διάφορες γλώσσες τους, επισημαίνοντας τελικά την καθολικότητα όσο και την διαχρονικότητα έργων όπως ο «Ερωτόκριτος.»

Κανένας δεν διαφωνεί για την ελληνικότητα που αποπνέει το έργο, όπως και για τον τέλειο λόγο του στο κρητικό ιδίωμα. Ωστόσο, τα ανθρωπιστικά του μηνύματα είναι διεθνή και δεν περιορίζονται ασφαλώς στα όρια ούτε της Χώρας μας, ούτε πολύ περισσότερο του νησιού μας. Και το μεγάλο ερώτημα που τίθεται από τον Αντώνη Διαμαντή είναι αν τελικά το ποίημα αυτό είναι αποκλειστικά ελληνικό και δη κρητικό ή αν έχει παγκόσμιες διαστάσεις.

Από μεριάς μου θα κάνω δυο σημαντικές επισημάνσεις : Κατ’ αρχήν το ίδιο το έργο βασίζεται σε δυτικά πρότυπα (κυρίως γαλλικά και ιταλικά έργα) και το γεγονός αυτό-καθαυτό από μόνο του το καθιστά παγκόσμιο. Η σκηνοθετική επιλογή από την άλλη, βάζει μια ομάδα μεταναστών να αφηγηθεί τον «Ερωτόκριτο». Αυτό όμως καθιστά αυτόματα τους μετανάστες «μέτοχους της ελληνικής παιδείας», που κατά τον Ισοκράτη είναι προσδιορισμός του Έλληνα! Τελικό συμπέρασμα των παραπάνω είναι ότι τα σύνορα δεν σταματούν τον ανθρωπισμό, καθώς τα ευγενικά αισθήματα είναι τελικά αυτά που μας καθιστούν ανθρώπους και όχι οι όποιοι διαχωρισμοί.

Παρακολουθώντας δε την ίδια την παράσταση, θα σταθώ στα πιο δυνατά της σημεία, κατά την ταπεινή μου πάντα γνώμη. Συγκλονιστική η στιγμή της μεταμφίεσης του «Ερωτόκριτου» από τη μάγισσα! Άραγε πόσες φορές αναγκάζεται κάθε μετανάστης να μεταμφιεστεί για να επιβιώσει και τι ρόλους καλείται κάθε φορά να παίξει; Το ίδιο συγκλονιστική και η στιγμή που ο εξόριστος απ’ την εξουσία μετανάστης-ήρωας μαζεύει στο δισάκι του τα λιγοστά μπογαλάκια του, για να εγκαταλείψει την αυλή, την προσωρινή έστω ευτυχία του! Ακόμα δυνατότερη η στιγμή που η Αρετούσα φυλακισμένη κοιτάζεται μέσα σ’ ένα καθρέφτη. Άραγε ο μετανάστης έχει πρόσωπο; Λογαριάζεται ως άνθρωπος; Αναγνωρίζεται ως ύπαρξη; Τι αυτοεκτίμηση έχει; Τι αισθάνεται μπροστά σ’ ένα καθρέφτη;

Όλα τα παραπάνω ερωτήματα τίθενται στην κρίση του θεατή της παράστασης και με έμμεσο αλλά σαφή τρόπο του ζητιέται ν’ απαντήσει και να πάρει θέση. Γιατί κακά τα ψέματα, όταν μιλάμε για την από σκηνής μέθεξη και διδαχή, αυτό σημαίνει ότι ο θεατής δεν μπορεί να είναι αμέτοχος. Πρέπει να υποχρεωθεί στην κάθαρση που μοιραία φέρνει μαζί της η θέαση της τραγωδίας. Και η μετανάστευση, απ’ όποια οπτική γωνία κι αν τη δούμε σήμερα, με ανθρωπιστικό ασφαλώς μάτι, είναι μια απ’ τις σύγχρονες τραγωδίες.

Οι συντελεστές της παράστασης είναι :

Δραματουργία  -Σκηνοθεσία: Αντώνης Διαμαντής

Διασκευή:  Γιώργης  Καλογεράκης

Σκηνογραφία /Κουστούμια/Φωτισμοί : Αντώνης Διαμαντής

Βοηθός Σκηνοθέτη: Ελένη Στρατάκη

Φωτογραφίες Αφίσας/Προγράμματος: Μάριος Λώλος

Ζωγραφική Σκηνικού : Αθηνά και Μαρία Κρανιωτάκη

Παραγωγή: Θέατρο ΟΜΜΑ ΣΤΟΥΝΤΙΟ

Παίζουν:

Ρωτόκριτος-(μετανάστης  από την Αργεντινή) : Πάνος Ιωαννίδης

Αρετούσα (μετανάστρια  από την  Ισπανία) : Ροδάνθη Κρανιωτάκη

Ρήγισσα/Μάνα Ερωτόκριτου (μετανάστρια  από την Ρουμανία) :Ειρήνη Κουτσάκη

Πολύδωρος/  Σπιδόλιοντας/Ρήγας (μετανάστης από το Πακιστάν )  : Ηλίας Σταρράς

Φροσύνη ( Νένα ) / Κυπρίδημος  (μετανάστρια από την  Αρμενία)  : Ελένη Στρατάκη

Χαρίδημος/ Μάγισσα (μετανάστρια  από την Σερβία) :  Μίρα  Ποπτέσιν

Στο ρόλο του Ποιητή : Ολος ο  θίασος

Κλείνοντας θα ήθελα να τονίσω κάτι. Οι όποιες πειραματικές προσεγγίσεις κλασικών έργων δεν θα πρέπει να ειδωθούν ως «πράξεις ασέβειας» σε συγγραφέα και έργο. Αν η πεπατημένη οδό χρόνων έχει σχηματίσει μια Χ αντίληψη για ένα έργο, δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχει και η Ψ αντίληψη από μια άλλη οπτική γωνία. Αν ένα έργο δεν αντέχει σε πολλαπλές ερμηνείες και προσεγγίσεις, τότε είναι θέμα χρόνου για να τεθεί στο αρχείο. Αλλά έργα όπως ο «Ερωτόκριτος», έχουν χαρακτηριστεί από ειδικού ή μη ως αθάνατα ποιήματα!

Δεν είναι ο μύθος ενός έργου αυτό που πάμε να δούμε σε μια παράσταση. Οι μύθοι είναι γνωστοί και κοινοί στους πάντες. Το ενδιαφέρον πέφτει στην ερμηνευτική προσέγγιση και το κατά πόσο αυτή συνάδει με την σύγχρονη πραγματικότητα.

Αυτό είναι και το μεγάλο στοίχημα που πρέπει να κερδίσουμε, απαντώντας έντιμα στο ερώτημα γιατί τελικά κάνουμε θέατρο. Όπως τόνισα στην αρχή του δημοσιεύματος, δεν είναι η στατικότητα αυτή που παράγει Ιστορία. Κατά τον ίδιο τρόπο δεν είναι η στατικότητα αυτή που παράγει τέχνη. Γιατί καμιά τέχνη δεν μπορεί να είναι αποκομμένη απ’ την πραγματική ζωή. Αξίζει για τους παραπάνω λόγους η παράσταση αυτή να γίνει κοινό κτήμα. Από μεριάς μου προσκαλώ συγγενείς, φίλους και γνωστούς να δώσουν δυναμικό παρόν.

Γιώργης Καλογεράκης

Συγγραφέας

Δάσκαλος Ειδικής Αγωγής