Του Ηλία Ν. Λουλούδη
Μαθηματικού
Δημοσιεύω σήμερα μια άγνωστη και σπάνια φωτογραφία του Ρεθύμνου.
Η φωτογραφία αυτή περιέχεται σε ένα από τα αρχεία του Ελβετού φιλέλληνα Fred Boissonnas. Η λήψη έγινε το πιθανότατα το 1911 όταν πέρασε από την Κρήτη με το φίλο του Daniel Baud-Bovy. Αποφάσισα να ριψοκινδυνεύσω αυτή την δημοσίευση χωρίς να είμαι βέβαιος ποιο είναι το σημείο της πόλης που φωτογράφισε ο Fred εκείνη την εποχή.
Ίσως είναι η «Άμμος Πόρτα» (?)
Επειδή πρέπει να είμαστε όλοι προσεκτικοί σε ότι αφορά την ιστορία της πόλης , δημοσιοποιώ την φωτογραφία μήπως κάποιος άλλος μπορεί να την παρατηρήσει και να δώσει μια ασφαλέστερη προσέγγιση του σημείου.
Ελπίζω να υπάρξει ενδιαφέρον και ανταπόκριση ώστε ταυτοποιηθεί το σημείο που βρισκόταν η συγκεκριμένη πύλη, διότι είναι αρκετά σημαντική φωτογραφία για την ιστορία της πόλης σε κάθε περίπτωση.
Fred(eric) Boissonnas (1858-1946)
Η οικογένεια των Boissonnas κατάγεται από τη νότια Γαλλία, από το Livron. Όταν στη Γαλλία το κλίμα για τους προτεστάντες έγινε εχθρικό οι πρόγονοι του Fred μαζί με πολλές άλλες οικογένειες- αναγκάστηκαν να καταφύγουν στη Γενεύη. Η καταγωγή της οικογένειας έκανε τον Fred να πιστεύει πως ήταν απόγονος γενναίων Ελλήνων θαλασσοπόρων που είχαν εγκατασταθεί εκεί, κοντά στις εκβολές του Ροδανού. Ο Fred Boissonnas γεννήθηκε στις 18-6-1858. Πολύπλευρο ταλέντο, ο Fred κατάφερνε να συνδυάζει τα σπορ ( αλπινισμός) με τις σπουδές στη Σχολή Καλών Τεχνών και τη μουσική.Ο πατέρας του αποφάσισε να τον στείλει να βελτιώσει τις γνώσεις του, πρώτα στη Στουτγάρδη, στο στούντιο του Brandseph, και αργότερα στον Ούγγρο Kohler. Οι φωτογραφίες του χαρακτηρίζονταν για τη ζωντάνια τους και χάρισαν στον Fred διεθνή αναγνώριση. Από το 1896 και μετά κέρδισε πολλά βραβεία στη Γενεύη, το Παρίσι, τη Βέρνη, τη Βιέννη, το Σικάγο.
Τον ίδιο καιρό ο Fred φωτογράφησε από μακριά το Mont-Blanc, με τηλεφακό που κατασκευάστηκε στην Αγγλία. Για πρώτη φορά στην ιστορία της φωτογραφίας ξεχώρισε το μπλέ (ουρανός) από το άσπρο (χιόνι).
Το 1903 έπειτα από παρότρυνση του Σκωτσέζου λόρδου Nappier, που του παράγγειλε: «Πηγαίνετε να κάνετε για μένα στον Παρνασσό αυτό που κάνατε στο Mont-Blanc», πήρε μαζί του το φίλο του Daniel Baud-Bovy, πρύτανη της Σχολής Καλών Τεχνών και αναχώρησε για την Ελλάδα.
Πρώτος σταθμός τους στην Ελλάδα η Κέρκυρα και στη συνέχεια έφτασαν τελικά στην Αθήνα και από εκεί στον Παρνασσό. Από το πρώτο κιόλας ταξίδι του στην Ελλάδα, ο Fred σκέφτηκε να συνδέσει τη δουλειά του με την τουριστική προβολή της χώρας. Με διαδοχικά υπομνήματά του πρότεινε στην ελληνική κυβέρνηση τη χρηματοδότησή του για τη φωτογράφηση της Ελλάδας, αλλά και των περιοχών που επρόκειτο να ενσωματωθούν σ‘ αυτήν (Κρήτη, Μικρασιατικά παράλια, Ήπειρος, Μακεδονία).
Έθεσε τις υπηρεσίες του στην προβολή των ελληνικών θέσεων στο εξωτερικό με τη δύναμη της φωτογραφικής εικόνας
Το 1908 ο Fred ταξίδεψε και πάλι στην Ελλάδα όπου από την Αίγινα πέρασαν στην Επίδαυρο, στην Αττική και κατέληξαν στα Μετέωρα
Τον Οκτώβριο του 1911 ο Fred και ο Daniel ξανάρθαν στην Ελλάδα. Αυτή τη φορά προορισμός τους ήταν τα νησιά του Αιγαίου. Περιόδευσαν στη Σκύρο, την Τήνο, τη Μύκονο, τη Δήλο, τη Νάξο, την Αμοργό, τη Σαντορίνη, τη Σίκινο, τη Σίφνο, την Πάρο και την Ίο και κατέληξαν στην Κρήτη.
Ο Βενιζέλος τους άνοιξε όλες τις πόρτες.
Το 1912 ο Fred συνόδεψε στο σκάφος «Καληδονία» τον ελληνιστή Victor Berard στο ταξίδι αναζήτησης της πορείας του ομηρικού Οδυσσέα σ’ όλη τη Μεσόγειο. Τον Ιούνιο του 1913 επέστρεψε στην Ελλάδα με τον Daniel αφού η ελληνική κυβέρνηση είχε ανταποκριθεί στο αίτημα του Fred να χρηματοδοτήσει τη φωτογραφική αποτύπωση των περιοχών της Ηπείρου και της Μακεδονίας, που είχαν περιέλθει στο ελληνικό κράτος.
Στις 2 Αυγούστου 1913, με οδηγό το Χρήστο Κάκκαλο, κατέκτησαν την ψηλότερη κορυφή του Ολύμπου το Μύτικα (2918μ.), που μέχρι τότε παρέμενε απάτητη
Στις 14 Δεκεμβρίου 1918 υπογράφτηκε συμφωνία μεταξύ του Fred και του υπουργού των Εξωτερικών Νικολάου Πολίτη για τη διοργάνωση μιας έκθεσης στο Παρίσι με θέμα την Ελλάδα.
Με την αμέριστη αρωγή του Ελευθέριου Βενιζέλου, ο οποίος γνώριζε και θαύμαζε το έργο του Fred Boissonnas, ο «προπαγανδιστικός μηχανισμός της εικόνας» έφθασε στο απόγειο του μέσα από εκδόσεις και εκθέσεις.
Η Μικρασιατική Καταστροφή σηματοδότησε την οικονομική κατάρρευση των εκδόσεων Boissonnas. Ο ακούραστος Fred όμως, συνέχισε τα ταξίδια με τον ενθουσιασμό ενός εφήβου. Μαζί με τον μηχανικό Paul Trembley επισκέφτηκε την Αίγυπτο (1929) και τον επόμενο χρόνο το Φθινόπωρο φωτογράφισε το Άγιο Όρος. Τα οικονομικά του προβλήματα τον οδήγησαν στην πώληση, ανάμεσα στα άλλα, του ιστορικού ατελιέ της Γενεύης καθώς και του σπιτιού του. Από δω και στο εξής ο Fred ζούσε με τις οικογένειες των παιδιών του. Η Augusta, η γυναίκα του Fred, δεν άντεξε τον ανεξήγητο θάνατο της κόρης τους Lilette. Έπαθε σοβαρό νευρικό κλονισμό και πέθανε το 1940. Ο Fred την ακολούθησε έξι χρόνια αργότερα. Τις τελευταίες μέρες της ζωής του τις πέρασε σε ένα μικρό δωμάτιο κοντά στη μικρή του κόρη Daniele.
Από τα γραπτά των δύο τελευταίων χρόνων της ζωής του, που περιγράφουν παράξενα γεγονότα, φαίνεται ότι ο Fred έφτασε στα όρια μεταξύ διαυγούς διάνοιας και τρέλας .Πίστευε ότι βρισκόταν σε ένα πορφυρένιο παλάτι, άκουγε παράξενες μουσικές και τραγουδούσε αποσπάσματα από το Μαγεμένο Αυλό.
Η φωτογραφία είναι ήδη αναρτημένη στα ιστολόγια
ΚΑΡΟΤΣΕΡΗΣ http://carot-cherries.blogspot.com/
ΑΓΟΝΗ ΓΡΑΜΜΗ http://agonigrammi.wordpress.com/
Επιπλέον είναι διαθέσιμη σε ψηφιακή μορφή, για όποιον την ζητήσει επικοινωνώντας μαζί μου στο email : [email protected]
