Η ακρίβεια απειλεί να ανατρέψει μέρος των κυβερνητικών σχεδιασμών για το 2027, καθώς η ενεργειακή κρίση αποδεικνύεται πιο επίμονη από τις αρχικές προβλέψεις, οι επιδοτήσεις παρατείνονται και οι πρώτες δαπάνες στήριξης έχουν ήδη περάσει στον επόμενο προϋπολογισμό.

Η νέα έρευνα της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή, ανεβάζει σημαντικά τις εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό της επόμενης χρονιάς, την ίδια ημέρα που η ελληνική κυβέρνηση ανακοίνωσε νέα παράταση των επιδοτήσεων καυσίμων, επιβαρύνοντας με επιπλέον 35 εκατ. ευρώ τον λογαριασμό των ενεργειακών παρεμβάσεων.

Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΚΤ, οι επαγγελματίες αναλυτές αναθεώρησαν στο 2,6% την πρόβλεψή τους για τον πληθωρισμό της Ευρωζώνης το 2027, από 2,2% μόλις τρεις μήνες νωρίτερα, ενώ ακόμη μεγαλύτερη σημασία αποκτά η εκτίμηση για τον πληθωρισμό χωρίς ενέργεια και τρόφιμα, που αυξάνεται στο 2,5% από 2,3%.

Οι νέες προβλέψεις αποτυπώνουν την ανησυχία ότι οι ανατιμήσεις δεν θα περιοριστούν στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος και στα καύσιμα, αλλά θα συνεχίσουν να περνούν στο κόστος παραγωγής, στις μεταφορές και τελικά στις τιμές των προϊόντων, διατηρώντας την πίεση στα εισοδήματα και μέσα στο επόμενο έτος.

Η αναθεώρηση αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την Ελλάδα, όπου ο προϋπολογισμός του 2027 έχει καταρτιστεί με παραδοχή πληθωρισμού 2,6% και ανάπτυξης 2,3%, ενώ το οικονομικό επιτελείο καλείται ήδη να χρηματοδοτήσει πρόσθετες παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση της ενεργειακής κρίσης.

Παρότι οι προβλέψεις της ΕΚΤ αφορούν την Ευρωζώνη και δεν συνιστούν αναθεώρηση των ελληνικών εκτιμήσεων, η επιμονή των πληθωριστικών πιέσεων αυξάνει την αβεβαιότητα για το κόστος των μέτρων στήριξης και το πραγματικό όφελος των ελαφρύνσεων που έχουν εξαγγελθεί για την επόμενη χρονιά.

Οι επιδοτήσεις που αποκτούν διάρκεια

Η νέα παράταση των επιδοτήσεων καυσίμων έως τις 15 Νοεμβρίου ανεβάζει στα 81 εκατ. ευρώ το κόστος των δύο διαδοχικών παρεμβάσεων που ξεκίνησαν στα μέσα Οκτωβρίου, καθώς στα αρχικά 46 εκατ. ευρώ προστίθενται άλλα 35 εκατ. ευρώ για το πρώτο δεκαπενθήμερο του Νοεμβρίου.

    Στον ίδιο λογαριασμό της ενεργειακής κρίσης, αν και με διαφορετικό χρόνο δημοσιονομικής επιβάρυνσης, προστίθεται η σχεδιαζόμενη ενίσχυση της βιομηχανίας με ποσό έως 95 εκατ. ευρώ

Η κυβέρνηση διατηρεί τις ενισχύσεις σε βενζίνη, πετρέλαιο κίνησης και θέρμανσης, επιχειρώντας να συγκρατήσει τις επιπτώσεις των διεθνών ανατιμήσεων, χωρίς ωστόσο να υπάρχει ακόμη σαφής εικόνα για το πότε θα μπορέσει να αποσυρθεί η έκτακτη στήριξη.

Στο πετρέλαιο θέρμανσης, η κρατική επιδότηση των 20 λεπτών ανά λίτρο συμπληρώνεται από αντίστοιχη έκπτωση των διυλιστηρίων, ενώ στο πετρέλαιο κίνησης η κρατική συμμετοχή φτάνει τα 15 λεπτά και στην αμόλυβδη τα 10 λεπτά.

Η σημασία των παρεμβάσεων γίνεται μεγαλύτερη ενόψει του χειμώνα, καθώς η αύξηση κατά 30% του επιδόματος θέρμανσης για την περίοδο 2026–2027 προσθέτει εκτιμώμενη δαπάνη 52 εκατ. ευρώ, σε μια αγορά όπου οι υψηλές τιμές ενέργειας εξακολουθούν να επιβαρύνουν εκατοντάδες χιλιάδες νοικοκυριά.

Στον ίδιο λογαριασμό της ενεργειακής κρίσης, αν και με διαφορετικό χρόνο δημοσιονομικής επιβάρυνσης, προστίθεται η σχεδιαζόμενη ενίσχυση της βιομηχανίας με ποσό έως 95 εκατ. ευρώ για επιλέξιμες καταναλώσεις του 2026, οι πληρωμές της οποίας προβλέπεται να ξεκινήσουν το 2027, υπό την προϋπόθεση ολοκλήρωσης των απαιτούμενων εγκρίσεων. Η παρέμβαση προβλέπει ότι τουλάχιστον το 50% της ενίσχυσης θα κατευθυνθεί σε επενδύσεις μείωσης του ενεργειακού κόστους και των εκπομπών, επιχειρώντας να περιορίσει τη μελλοντική εξάρτηση της παραγωγής από τις κρατικές επιδοτήσεις.

Οι συγκεκριμένες δαπάνες δεν αφορούν όλες τον προϋπολογισμό του 2027, δείχνουν όμως πόσο γρήγορα διευρύνεται το κόστος των μέτρων, καθώς κάθε νέα παράταση απαιτεί πρόσθετη χρηματοδότηση και κάθε απόφαση διακοπής τους συνεπάγεται άμεση επιβάρυνση των καταναλωτών. Η κυβέρνηση βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με μια διαρκώς δυσκολότερη επιλογή, καθώς η προστασία της αγοραστικής δύναμης απορροφά πόρους που θα μπορούσαν να διατεθούν σε άλλες κοινωνικές και οικονομικές παρεμβάσεις.

Η πίεση περνά στην παραγωγή

Η ανησυχία για το 2027 ενισχύεται από τα στοιχεία που δείχνουν ότι οι αυξήσεις στην ενέργεια αρχίζουν να επηρεάζουν ευρύτερα την ευρωπαϊκή παραγωγή. Στη Γερμανία, ο δείκτης προσδοκιών ανατιμήσεων του ινστιτούτου ifo ανέβηκε τον Οκτώβριο στις 25,9 μονάδες, από 23 τον Σεπτέμβριο, με ακόμη εντονότερη αύξηση στη μεταποίηση, όπου έφτασε τις 27,2 μονάδες. Το ινστιτούτο συνδέει την εξέλιξη με το υψηλότερο κόστος πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς περισσότερες επιχειρήσεις σχεδιάζουν αυξήσεις στις τιμές πώλησης.
σούπερ μάρκετ

Για την ελληνική αγορά, η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις μέσω των εισαγωγών, καθώς οι ανατιμήσεις σε βιομηχανικά προϊόντα, πρώτες ύλες και ενδιάμεσα αγαθά μπορούν να επηρεάσουν το κόστος παραγωγής και τις τελικές τιμές. Η νέα έρευνα της ΕΚΤ εκτιμά ότι η μετακύλιση του ενεργειακού κόστους θα προσθέσει περίπου 0,3 ποσοστιαίες μονάδες στον πληθωρισμό τόσο το 2026 όσο και το 2027, παρότι οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες παραμένουν κοντά στον στόχο του 2%.

Οι συνέπειες για τον ελληνικό προϋπολογισμό δεν περιορίζονται στις επιδοτήσεις, καθώς η επιμονή των ανατιμήσεων αυξάνει το κόστος προμηθειών, ενέργειας, μεταφορών και υπηρεσιών που αγοράζει το Δημόσιο, ενώ παράλληλα ενισχύει τις πιέσεις για πρόσθετη εισοδηματική στήριξη. Σε αυτό το περιβάλλον, η δυνατότητα νέων παρεμβάσεων θα εξαρτηθεί όχι μόνο από την πορεία των φορολογικών εσόδων, αλλά και από τα περιθώρια αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο επειδή το 2027 η ελληνική οικονομία θα πρέπει να διατηρήσει την αναπτυξιακή της δυναμική με μικρότερη συμβολή των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης, την ώρα που οι ανάγκες χρηματοδότησης της παραγωγής και οι απαιτήσεις προστασίας των εισοδημάτων παραμένουν αυξημένες. Η διατήρηση των επενδύσεων, οι φορολογικές ελαφρύνσεις και η συνέχιση των ενεργειακών ενισχύσεων θα διεκδικούν μέρος των ίδιων δημοσιονομικών περιθωρίων.

Η νέα προειδοποίηση της ΕΚΤ έρχεται, επομένως, να προσθέσει έναν ακόμη παράγοντα αβεβαιότητας στον σχεδιασμό της επόμενης χρονιάς. Με τις πρώτες ενεργειακές δεσμεύσεις να έχουν ήδη μεταφερθεί στο 2027 και τις επιδοτήσεις καυσίμων να παρατείνονται για δεύτερη φορά, το οικονομικό επιτελείο καλείται να υπολογίσει πόσο μπορεί να διαρκέσει η κρατική στήριξη χωρίς να περιοριστούν άλλες προτεραιότητες, ενώ για τα νοικοκυριά το αποτέλεσμα θα κριθεί από το πραγματικό όφελος που θα απομείνει από τις αυξήσεις και τις ελαφρύνσεις μετά τις ανατιμήσεις.

ot.gr