Η ελληνική οικονομία ανακάμπτει δυναμικά μετά τη δεκαετή κρίση 2009-2018. Η ανάπτυξη υπερβαίνει τον μέσο όρο της ΕΕ, τα δάνεια διάσωσης αποπληρώνονται νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα και οι αφίξεις τουριστών κινούνται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Ωστόσο, πίσω από τους θετικούς δείκτες, πολλοί Έλληνες μένουν πίσω. Τα ενοίκια αυξάνονται με ταχείς ρυθμούς, ενώ οι μισθοί δεν ακολουθούν. Πολλά νοικοκυριά περιορίζουν δαπάνες για θέρμανση, διασκέδαση ή εστίαση και αυξάνουν τον δανεισμό τους, δημιουργώντας νέο βάρος στην οικονομική ανάκαμψη, σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters.

Σύμφωνα με έκθεση του Ινστιτούτου Μικρών Επιχειρήσεων (ΙΜΕ), έξι στα δέκα νοικοκυριά δηλώνουν ότι το μηνιαίο εισόδημά τους δεν επαρκεί έως το τέλος του μήνα. «Οι οικονομικές δυσκολίες δεν περιορίζονται πλέον στα χαμηλά εισοδήματα, αλλά επεκτείνονται και στη μεσαία τάξη».

Η κληρονομιά της κρίσης και το έλλειμμα κατοικιών

Πολλά από τα σημερινά προβλήματα έχουν τις ρίζες τους στα χρόνια της κρίσης, όταν η οικοδομική δραστηριότητα πάγωσε. Σύμφωνα με έκθεση της Τράπεζας Πειραιώς, στις μεγάλες ελληνικές πόλεις λείπουν περίπου 180.000 κατοικίες προς ενοικίαση ή πώληση.

Το πρόγραμμα «χρυσής βίζας-Golden Visa», που ισχύει από το 2014 για αλλοδαπούς αγοραστές ακινήτων, επιδείνωσε την έλλειψη. Από τα μέσα της δεκαετίας του 2010, περίπου 20.000 ακίνητα — κυρίως στην Αθήνα — έχουν πωληθεί σε ξένους, ενώ άλλα 150.000 έχουν μετατραπεί σε Airbnb.

Ο Θεμιστοκλής Μπάκας, πρόεδρος του E-Real Estate Network, σημειώνει ότι η ζήτηση είναι τόσο υψηλή, ώστε εκατοντάδες ενδιαφερόμενοι εμφανίζονται για μια μόνο επίσκεψη σε ακίνητο. «Είναι σαν τις ουρές στα παντοπωλεία τη δεκαετία του 1940. Τότε περίμεναν για τρόφιμα· σήμερα περιμένουν για ένα σπίτι», λέει.

Η ιδιοκατοίκηση γίνεται επίσης δυσκολότερη. Το ποσοστό ιδιοκατοίκησης υποχώρησε κάτω από το 70% το 2024, από περίπου 77% το 2009 — το χαμηλότερο επίπεδο που έχει καταγραφεί.

Η ελληνική ιδιαιτερότητα στην Ευρώπη

Η αύξηση ενοικίων αποτελεί ευρωπαϊκό φαινόμενο, όμως η Ελλάδα ξεχωρίζει. Από το 2019 έως το 2024, τα ενοίκια στην Αθήνα αυξήθηκαν κατά μέσο όρο πάνω από 50%. Την ίδια περίοδο, τα ενοίκια για διαμερίσματα δύο υπνοδωματίων αυξήθηκαν 26% στη Μαδρίτη και 14% στο Παρίσι.

Οι μέσοι μισθοί στην Ελλάδα αυξήθηκαν περίπου 27% την ίδια πενταετία, όμως οι Έλληνες δαπανούν το μεγαλύτερο ποσοστό του εισοδήματός τους για στέγαση σε σχέση με κάθε άλλη χώρα της ΕΕ.

Η κυβέρνηση επιδοτεί ενοίκια για ορισμένες ευάλωτες ομάδες, όμως οι ενοικιαστές αναφέρουν περιορισμένο αντίκτυπο. Πάνω από το 83% των πολιτών δηλώνει ότι δεν μπορεί να αποταμιεύσει, ενώ το 40% περιόρισε δαπάνες για εστιατόρια και κινηματογράφο πέρυσι.

«Η κατάσταση είναι ήδη πολύ δύσκολη και αναμένεται να επιδεινωθεί», σημειώνει ο καθηγητής του Παντείου Πανεπιστημίου Νίκος Κουραχάνης.

Μετακινήσεις εκτός γειτονιάς

Καθώς νέοι ξένοι ιδιοκτήτες αποκτούν ακίνητα, πολλοί Έλληνες αναγκάζονται να εγκαταλείψουν τις γειτονιές τους.

Η 52χρονη νηπιαγωγός Ιωάννα Τζάκα έλαβε ειδοποίηση λίγες ημέρες πριν τα Χριστούγεννα να εγκαταλείψει το διαμέρισμά της σε κεντρική περιοχή της Αθήνας. Ένα ζευγάρι Λιβανέζων αγόρασε το ακίνητο και της έδωσε προθεσμία 30 ημερών.

Τα ενοίκια στην περιοχή είχαν εκτιναχθεί από 1.300 έως 2.000 ευρώ. Τελικά μετακόμισε στα προάστια με τον σύζυγο και τον 14χρονο γιο τους, πληρώνοντας 1.500 ευρώ τον μήνα.

«Νιώθω σαν να ξεριζώνομαι», λέει. «Εδώ μεγάλωσα. Όλοι οι φίλοι του παιδιού μου είναι εδώ».

newmoney.gr