Ο Δεσπότης έβαλε το «ευλογητός» με το απέριττο άμφιο των ιστορικών και θρησκευτικών παραδόσεων της Θεόκτιστης Σκήτης του Αγίου Αντωνίου, χιλίων πεντακοσίων χρόνων και πάνω.
Βγήκε στην Ωραία Πύλη και ευλόγησε τον σίτον, τον οίνον και το έλαιον, τα λιτά αλλά και βασικά εφόδια της ζωής που συμπληρώνουν και ενδυναμώνουν τη δύναμη της ψυχής των απλών οδοιπόρων. Αγκάλιασε με μια ματιά το εκκλησίασμα. Φτάνουμε είπε. Όσοι πιστοί προσέλθετε. Εμείς περιμέναμε πιο πολλούς. Φτάνουμε είπε. Αρκεί που «κέντησε» η δημόσια Διοίκηση. Δεν ήταν αναμενόμενο. Μαχητής των ιερών ο Δήμαρχος Αμαρίου. Με ξαφνιάζει. Δρα την ώρα που πρέπει. Συλλειτουργός του Δεσπότη.
Θα έκανα μεγάλη παράλειψη εγώ, ο ταγμένος των ιερών διαδρομών των αγιομισάρων, να προσπεράσω χωρίς να χαιρετήσω, τον Ιδομενέα Καλοειδά και τους Καραγιαννάκηδες από τις Βολιώνες, για τον αγώνα τους να ανοίξουν τους πόρους των προσβάσεων που κρατούσαν κλειστούς πλέγματα, πενήντα χρόνων αδιαφορίας.
Η λειτουργία είχε ένα τελετουργικό αγωνιστικής ομοψυχίας, με τα όπλα της πίστης και της καρδιάς τοποθετημένα στη μυχιότητα της ελπίδας να ευλογούνται από το Δεσπότη όπως ο Γαβριήλ τα ευλογούσε στο Αρκάδι με το αίμα και το μπαρούτι.
Στο πανηγυρικό τραπέζι της ομοψυχίας δηλώναμε συναναμεταξύ μας ότι πρέπει να δώσουμε τον αγώνα πρώτα με τον εαυτό μας, ύστερα μαζί με τους άλλους και όλοι μαζί απελευθερωμένοι από τις ματαιοδοξίες μας να επιχειρήσουμε το ανέβασμα του νου, στη Σκήτη των Πατέρων και των Προφητών.
Ιστορική Επισκόπηση
Πρώτη ιστορική αναφορά της Βήνης κατά τους Ελληνορωμαϊκούς χρόνους, ως πατρίδα του ποιητή Ριανού. Στην πρώτη Βυζαντινή περίοδο έφτασε σε μεγάλη ακμή. Το 804 μ.Χ. κατελήφθη από τους Σαρακηνούς και ελευθερώθηκε από το Νικ. Φωκά το 963 μ.Χ. Επί Ενετών συναντάμε τη Μονή του Αγίου Αντωνίου και επί Τούρκων (το 1671) στο Κτηματολόγιο έξι μοναχούς για την πληρωμή των φόρων.
Για τρεις αιώνες μέχρι το 1970 ο Άγιος Αντώνιος κανοναρχούσε στα Ρεθεμνιώτικα, στα Χανιώτικα και στη Μεσσαρά, πάντα με την αγαστή συνεργασία των γειτόνων του. Του Αγίου Πνεύματος, του Βρύσινα, της Παντάνασσας και του Μέρωνα. Του Αγίου Αντωνίου της Πατσού που κατοικοεδρεύει στη σπηλιάρα του Κραναίου Ερμή.
Του Αγίου Ιωάννη του Αρναούτη της Μεγάλης Βρύσης και της Παναγίας της Ελεούσας που γύρω στη δεκαετία του 1950 πήρε κεφάλι με νέες θεραπευτικές ιάσεις.
Βένι:
Από το ύψος των 600 μ. η θέα που απλώνεται ανατολικά, περιμετρικά των βουνών καθηλώνει. Μια επαρχία ολόκληρη στα πόδια σου με την Κεφάλα του Θρόνους (Σύβριτος) να δεσπόζει της Αμαριώτικης λεκάνης. Ο Ψηλορείτης με το Κέντρος, η Σάμιτος, το Κατσονύχι, ο Σωρός, οι Αρκαδιώτικοι Αρμοί, περικλείουν την ξεχωριστή περιοχή της Αρχαίας Συβρίτου που την απορρέουν δυο μεγάλοι ποταμοί. Ο ένας φιδοσέρνεται στα πόδια του Βενιού και βουτά στη λίμνη και ο άλλος βρουχάται στο στενό πέρασμα της Σαμίτου για να ξεπλατύνει μετά και να χυθεί στη θάλασσα της Αγίας Γαλήνης της Αρχαίας Σουλίας της Συβρίτου. Ο,τιδήποτε περικλείεται σε αυτήν την λεκάνη την Αμάρια γη, φέρει τη σφραγίδα και το άρωμα των φιλήσυχων, σεμνών ευγενικών, και φιλόξενων κατοίκων της. Όταν χορεύουν κεντούν, όταν αγωνίζονται ομονοούν. Είναι τα κύρια χαρακτηριστικά τους.
Αρκαδιώτικος δρόμος
Το Βένι στο ίδιο ύψος με τους Αρμούς, λίγο ανασηκώνεται στις μύτες του και του βγορίζει το Αρκάδι. Πάντα επικοινωνούσαν μεταξύ τους για τις αλλαγές των καιρών. Είχαν όμως και ένα μεγάλο δρόμο για τα φορτώματά τους. Τον Αρκαδιώτικο δρόμο. Το μοναστηρικό. Ότι έφερε στην παλιά εποχή τον χαρακτηρισμό αυτόν ήταν ξεχωριστό και μεγάλο. Μοναστηρική χαρουπέ, Μοναστηρική βρύση, Μοναστηρικά κοπάδια και χειμαδιά, Μοναστηρικά ζευγάρια, Μοναστηρικά αλώνια. Ακόμα και οι καλογέροι ήταν θεορατικοί πάνω στις φοράδες τους. Λίγο έλειψε να ακολουθήσω το μοναχισμό να φταίνε τα αλογινά του Αρκαδιού. Όταν ιππεύει ο ρασοφόρος έχει άλλη θεωρία, σα να οδηγεί καλύτερα το ποίμνιό του. Με τον παπά Δημήτρη από του Καλογέρου μια ασκητική φυσιογνωμία, ανεβήκαμε πολλές φορές στον Ψηλορείτη. Όταν καβαλίκευε τη φοράδα έμενα ξωπίσω να τον καμαρώνω. Φοβερός γνώστης των καιρών. Σε ήσυχο καιρό ματαίωσε στα μισά μια ανάβαση. Σε δυο ώρες δε στεκόσουν όρθιος, στην Πάνα. Ουδέν κακόν όμως αμιγές καλού. Στην επιστροφή κονέψαμε στη Μπισταή και μετά στου Καλογέρου. Δυο μέρες κράτησε η λήψη του σώματος και του αίματος της θείας μυσταγωγίας της πανανθρώπινης επικοινωνίας.
Ο Αρκαδιώτικος δρόμος των Τριτάρηδων κατέβαινε στο Ξεροκάμπι, μετά έπιανε τον Δρυ του Τυρή και ισοπατούσε στα Διχαλά. Εκειά που σμίγουν τα δυο ρυάκια. Της Ντόριας με τα νερά του Ψηλορείτη από το Πολυμυστηρίδι και το Αποστολιανό των νερών του Κατσονυχιού και των Βενόπλαγων.
Με τη φόρα του κατεβασμού παραλείψαμε να σταθούμε στου Τυρή τον Δρυ να θαυμάσουμε αυτό το μνημείο της φύσης από τα λίγα του τόπου μας, και το πετρόκτιστο σπίτι που ζει αρμονικά δεμένο με το περιβάλλον του εκατόν πενήντα χρόνια.
Στα Διχαλά συναντώνται χιλιάδες μνήμες. Τότες που τρέχανε οι ποταμοί έπαιρναν τις παλιές και έφερναν τις καινούριες, τώρα έχουν μείνει μόνο σαν τοπωνύμια.
Κουρνιαχτός, Φυτές, Ξεβελόνης, Θολοϊτης, Δρακόλαγκος, Κισσερό Σπηλιάρι, Κασταμπά Δέτης, Πρησμένος Δέτης, Τραόσπηλιος. Σε κάθε τοπωνύμιο εκατοντάδες ψυχές αναρριγούν στο φύσημα της μνήμης.
Από τα Διχαλά ο δρόμος έπιανε το πλάι των Αρμών «Πλατάνι». Φιδοσερνόμενος στο καλντερίμι ξεκόρφιζε με πολύ κόπο στην Καβουσανή Χαλέπα. Όλη η ομορφιά της πορείας ήταν αυτό το πλάι αρκεί να ήσουν ξέστρωτος. Τα μουλάρια βέβαια δεν τα ρωτάμε, ήταν καλοταϊσμένα μοναστηρικά. Από τη Χαλέπα το χύμα έφτανε στην αυλή του μοναστηριού και σε αποζημίωνε για το ζόρε του «Πλατανιού».
Αν υπολογίσουμε ότι η απόσταση Βενίου – Αρκαδίου είναι 4 χλμ, σίγουρα οι κουβαλέδες ήθελαν 3-4 ώρες να τα διανύσουν. Ο σημερινός πεζοπόρος θα κάνει το μισό χρόνο μόνο με ένα παγούρι νερό.
Μέσα στο όλο σχεδιασμό των αναστηλώσεων πρέπει να αναβιώσουμε τον Αρκαδιώτικο δρόμο μέσα από τις πλαγιές και τις ρεματιές του απείρου φυσικού κάλλους, των Αρκαδιώτικων Αρμών και των Βενιώτικων πρανών.
Όταν σε πολλά μέρη της Ελλάδος οι τοπικοί πολιτιστικοί σύλλογοι εφευρίσκουν πεζόδρομους χιλιομέτρων, στα πρανή και στις ποταμιές της πολιτιστικής τους κληρονομιάς, εμείς δεν προβάλλουμε τη δική μας, την ζυμωμένη από τον άξιο κόπο και τον ιδρώτα των Τριτάρηδων και των Αρκαδιωτών Μοναχών των αέναων διαδρομών.
ΜΑΝΩΛΗΣ ΣΚΑΡΣΟΥΛΗΣ
