Γράφει ο Δημήτρης Σταράκης
«Μένουμε Ευρώπη» λοιπόν απόψε. Ένα αίτημα-ομπρέλα, το οποίο δίνει συνοχή σε ετερόκλητες εκφράσεις, οι οποίες διαφέρουν σε διάφορες διαστάσεις.
Συγκεκριμένα, υπάρχουν οι άνθρωποι, οι οποίοι επιθυμούν να διατηρήσουν τη σύνδεση με την ευρωπαϊκή κουλτούρα, τις κατακτήσεις της Γηραιάς Ηπείρου και το όραμα της συνύπαρξης κάτω από μια κοινή ταυτότητα, η οποία αποτελεί φορέα ελπίδας και προόδου.
Υπάρχουν επίσης οι άνθρωποι, οι οποίοι, στο όνομα της Ευρώπης προτάσσουν την διαιώνιση ενός ημιαυταρχικού, νεοφιλελεύθερου μοντέλου, το οποίο βαφτίζουν "ευρωπαϊκό όραμα". Αυτό το μοντέλο του σήμερα λίγη σχέση έχει με τα ευρωπαϊκά ιδεώδη, αφού είναι τι ιδανικό μοντέλο για τη διεύρυνση της ανισότητας και της μαζικής δυστυχίας. Ένα μοντέλο κοινωνικής οργάνωσης, για το όποιο οι ριζοσπάστες Ευρωπαίοι στοχαστές, σε συνδυασμό με τους καταπιεσμένους των ευρωπαϊκών λαών, αγωνίστηκαν και πέτυχαν να απορρίψουν. Σήμερα, οι προνομιούχοι το εμφανίζουν ως "μόνη λύση" και προσπαθούν να πείσουν αυτούς που υποφέρουν από αυτό ότι η εφαρμογή του γίνεται "για το καλό όλων".
Έτσι λοιπόν, είναι λάθος να πει κανείς ότι το αίτημα "Μένουμε Ευρώπη" είναι ένα κοινό αίτημα ομοιόμορφων απόψεων. Αντιθέτως, το αίτημα αυτό, επειδή ακριβώς ομαδοποιεί την ετερογένεια, χάνει την δυνατότητα να γίνει κριτικά γόνιμο: Το να επιθυμώ να μείνω σε μία κατάσταση και να αποβάλλω την υπάρχουσα δυσφορία που νιώθω σε αυτήν, προϋποθέτει την προσπάθεια μου να την αλλάξω. Αν δεν την αλλάξω, θα συνεχίσω να δυσφορώ. Και για το λόγο αυτό, το "Μένουμε Ευρώπη" κρύβει και μία μορφή υποταγής και διατήρησης των πραγμάτων ως έχουν.
Αν, για παράδειγμα, το σύνθημα ήταν "Μένουμε σε μία άλλη Ευρώπη", τότε ο αναστοχασμός της Ευρωπαϊκής κληρονομιάς, ο οποίος μας δίνει σήμερα τη δυνατότητα και την ελπίδα να επιχειρήσουμε να αναδομήσουμε μια άλλη Ευρώπη, θα διατηρούσε τη δυναμική του και θα μας έδειχνε ότι υπάρχει η διάθεση να δούμε και να πράξουμε διαφορετικά. Σύμφωνα όμως με το γνωστό ανέκδοτο των ψυχαναλυτών, στην αντίστροφη εκδοχή του, δεν φτάνει μόνο να θέλει η λάμπα να αλλάξει· θα πρέπει και ο αναλυτής να διατηρεί αυτή τη δυνατότητα*.
*Στη θέση της λάμπας εδώ βάλτε την Ελλάδα και στη θέση του αναλυτή τους κυρίαρχους θεσμούς και δανειστές.
