«ΕΙΚΟΝΕΣ» τεύχος 85/9.6.1957 Δημ/φος: Βασιλική Μίγκου
Αφιερωμένο στην Νίκη Βασιλείου Σπανουδάκη - Κορωνάρχη την όμορφη αεροσυνοδό της ΟΛΥΜΠΙΑΚΗΣ επί Αριστοτέλη ΩΝΑΣΗ.
ΠΡΟΛΟΓΟΣ: ομορφιά και επιλογή
Η ομορφιά είναι ένα χάρισμα, προφανώς, ένα χάρισμα που όλοι μπορούμε να το θαυμάζουμε, γιατί οι όμορφοι άνθρωποι και τα όμορφα αντικείμενα και τοπία ομορφαίνουν τον κόσμο κι έχουν κάτι το ιδεώδες, το άπιαστο. Γι’ αυτό ένας μεγάλος Γάλλος ποιητής έλεγε: «Η ομορφιά είναι αυτό που μας απελπίζει».
Ο φόβος του γήρατος και της απώλειας της υγείας και της ομορφιάς δεν είναι κάτι καινούριο, υπήρχε πάντα, υπάρχουν εκατοντάδες διηγήματα και μυθιστορήματα μ’ αυτό το θέμα. Αυτό, βεβαίως, που μοιάζει με καινούριο φαινόμενο είναι το ότι στην εποχή μας δεν υπάρχει ένα θετικό πρότυπο για τα ηλικιωμένα άτομα. Οι γέροι υποχρεωνόμαστε να παριστάνουμε ότι είμαστε νέοι, γιατί, στη δική μας κοινωνία, όποιος δεν είναι νέος είναι άρρωστος. Η νεότητα, για κοινωνιολογικούς λόγους, λόγους κατανάλωσης κτλ. έχει μετατραπεί στο όλον της ζωής. Αν δε θέλεις να είσαι αποκλεισμένος, πρέπει να παριστάνεις ότι είσαι νέος μέχρι τον τάφο.
Μια τέτοια στάση έχει τους κινδύνους της. Δεν είναι μόνο ότι όλοι θα γίνουμε γέροι, αν έχουμε την τύχη να ζήσουμε αρκετά, αλλά κι ότι, όπως έλεγε ο Βολταίρος: «Όποιος δεν έχει τις αρετές της ηλικίας του θ’ αναγκαστεί να κουβαλάει μόνο τα ελαττώματά της». Όλες οι εποχές, η νεότητα, η ωριμότητα, το γήρας, έχουν κάποιο είδος αρετής που δίνεται μόνο εκείνη τη στιγμή. Αν δεν τις απολαύσουμε, τότε θα σέρνουμε μόνο τα συνήθη ελαττώματα κάθε ηλικίας.
Η ισότητα των ανθρώπων εξαρτάται, μεταξύ άλλων, από το ότι κανένας μας δεν είναι εφεύρημα ή προϊόν κατασκευασμένο από άλλον. Είναι βέβαιο πως όλοι έχουμε γονείς, δασκάλους, πρότυπα… αλλά κανένας τους δεν είναι ιδιοκτήτης μας ή ο «κατασκευαστής» μας. Δεν είμαστε «δημιουργήματα» κανενός.
Οι άνθρωποι είμαστε ελεύθεροι χάρη στο ότι δεν εξαρτιόμαστε από τη θέληση του άλλου∙ είμαστε παιδιά του χάους, οι γονείς παθιάζονται απελπισμένα ο ένας για τον άλλο και παράγουν ένα παιδί, αλλά δεν το προσχεδιάζουν, ούτε το προγραμματίζουν.
Οι αισθήσεις μας ήδη κάνουν στον σύντροφό μας μία γενετική εξέταση, με κάποιο τρόπο υποτυπώδη, αν θέλεις, διαισθητικό, αλλά αρκετά αποτελεσματικό. Οι άντρες και οι γυναίκες αναζητούν άτομα υγιή, ενεργητικά, που θα έχουν διάρκεια. Και απομακρύνονται από τους γέρους, από τους αρρώστους, από αυτούς που έχουν το ένα πόδι στον τάφο. Οι εικοσάρηδες μας αρέσουν περισσότερο από τους ογδοντάρηδες, γιατί φαινόμαστε ότι είμαστε πιο κοντά στον θάνατο κι αυτή η εγγύτητα δεν κάνει ελκυστικότερο κανέναν. Η χάρη που υπάρχει στο να δώσεις μια τσιμπιά στο μάγουλο ενός παιδιού είναι γιατί η σάρκα είναι ελαστική, αν δώσεις τσιμπιά στο μάγουλο ενός γέρου, η χάρη χάνεται. Αγαπάμε από τη φύση μας την πιο ζωώδη έκφραση της ζωής και, αντιθέτως, όλες τις ενδείξεις του τέλους –τον θάνατο, τις ρυτίδες, το σταφίδιασμα…- τις δεχόμαστε με σφιγμένη καρδιά.
ΠΡΟΣΛΗΨΗ ΑΕΡΟΣΥΝΟΔΟΥ
Απαραίτητα προσόντα: ευχάριστη όψη, χαρακτήρας συμπαθητικός υγεία γρανιτένια, νεύρα γερά, τακτ και προ πάντος ζεστή καλή καρδιά
Ο συνοπτικώτερος και απλούστερος ορισμός της ιπταμένης συνοδού οφείλεται στην Αλίκη Βεράγκεν, μια νέα κοπέλα εικοσιδύο χρονών, γεννημένη στις Βρυξέλλες. Η Αλίκη μόλις τελευταία έγινε και η ίδια συνοδός.
«Η ιπταμένη συνοδός είναι μια οικοδέσποινα που προσπαθεί να κάνη τη σύντομη παραμονή του ταξιδιώτη ευχάριστη», μου λέει σε μια από τις πέντε γλώσσες που μιλάει άνετα.
Εκείνος που πρωτοσκέφθηκε να χρησιμοποιήσει συνοδούς στα επιβατικά αεροπλάνα, ασφαλώς θα πρέπει να ήταν μεγαλοφυής. Η δημιουργία αυτού του είδους συνέβαλε περισσότερο από όσο μπορούμε να φαντασθούμε στην εξέλιξη της πολιτικής αεροπορίας.
Δεδομένης, λοιπόν, της σπουδαιότητος της ιπταμένης συνοδού, είναι προφανές ότι το πρόσωπο που καταλαμβάνει αυτή τη θέση, πρέπει να διαθέτη εξαιρετικά προσόντα. Πρέπει να είναι ευχάριστη στην όψη, να έχει συμπαθητικό χαρακτήρα να είναι υγιεστάτη και να έχει σταθερώτατα νεύρα. Πρέπει ακόμα να είναι γλωσσομαθής – όσες περισσότερες γλώσσες ξέρει, τόσο πιο πολύτιμη είναι. Στην κορυφή του καταλόγου των «πρέπει» βρίσκεται η πλήρη γνώση της αγγλικής, η οποία έχει γίνει η διεθνής αεροπορική γλώσσα. Πρέπει μάλιστα να είναι αρκετά καλλιεργημένη ώστε να είναι σε θέση να ανταποκριθεί σε μιά συζήτηση με τους επιβάτες, οι οποίοι μπορεί να είναι οτιδήποτε, από ατομικοί επιστήμονες μέχρι πρωθυπουργοί, από πολυεκατομμυριούχοι μέχρι διεθνούς φήμης σολίστ. Κι΄ακόμα οι θεωρητικές της γνώσεις γύρω από την αεροπλοϊα, πρέπει να είναι αρκετά βαθειές ώστε να της επιτρέπουν να απαντά ικανοποιητικά σε απλοϊκές ερωτήσεις, σαν κι΄αυτή: «Γιατί δεν πέφτει το αεροπλάνο όταν πετάη;». Πρέπει, απαραίτητα, να ξέρη να νταντεύει και παιδιά και να μπορεί να παρέχει πρώτες βοήθειες. Και τέλος, πρέπει να διαθέτει τακτ και να «συντονίζει» την συμπεριφορά της με την ατμόσφαιρα των επιβατών, ώστε αλλιώς να φέρεται με έναν Ανατολίτη ηγεμόνα, π.χ. και αλλιώς με ένα Αμερικανό γερουσιαστή.
Αλλά ίσως το κυριώτερο προσόν που απαιτείται από μια συνοδό – μολονότι δεν πρόκειται να το βρείτε σε κανένα κανονισμό – είναι μια καλή και ζεστή καρδιά και μια επιδεξιότητα να προδιαθέτει τον καθένα να της ανοίγει την ψυχή του.
Μας λέει η Μαριάννα Γκρένλαντ, που γεννήθηκε στη Στοκχόλμη.
«Μία ιπταμένη συνοδός μπορεί να μεταβάλει τη δουλειά της σε απλή ρουτίνα – να σερβίρει τα ποτά και τα γεύματα, να δίνει πληροφορίες όποτε της ζητήσουν, να βοηθάει τους ταξιδιώτες να δένουν και να λύνουν τις ζώνες ασφαλείας – και κατά τ΄άλλα να μένει ολότελα κλεισμένη στον εαυτό της. Αλλά δεν φθάνουν αυτά, γιατί αν δεν νοιώσει ο επιβάτης ότι έχει κοντά του μια φιλική ψυχή, η αποστολή της συνοδού μένει ανεκπλήρωτη».
Ένα παράδειγμα όπου η φιλική διάθεση της συνοδού έχει ζωτική σημασία για τον ταξιδιώτη, είναι στις περιπτώσεις του φόβου.
«Πέρασα ώρες και ώρες κοντά σε πανικόβλητες ηλικιωμένες κυρίες, κρατώντας τα χέρια τους για να τις βοηθήσω να κατανικήσουν τον αδικαιολόγητο τρόμο που τις κατελάμβανε όταν το αεροπλάνο χοροπήδαγε καθώς περνούσαμε μέσα από θύελλες», λέει η Άννε – Λίζε Μπόρζ, από το Όσλο.
Χρειάζεται το εξησκημένο μάτι της συνοδού να καταλάβει το φόβο που πιάνει τους επιβάτες, γιατί συνήθως ντρέπονται να ομολογήσουν την αδυναμία τους. Εξ άλλου, τα αεροπορικά ταξίδια είναι τόσο σύνηθες περιστατικό στη ζωή του ανθρώπου, ώστε οι περιπτώσεις φόβου ολοένα σπανίζουν μεταξύ των επιβατών…
Δεν είναι εύκολο να είναι κανείς συνοδός. Αντίθετα η δουλειά είναι δύσκολη. Στις μεγάλες αεροπορικές γραμμές όπου έχει τη φροντίδα επιβατών, ο κόπος είναι αφάνταστος. Χωρίς να γίνει λόγος, φυσικά, για τις νυκτερινές πτήσεις, ή για τις πτήσεις με οποιεσδήποτε καιρικές συνθήκες, που εκτελούνται για να μη καθυστερήσουν τα δρομολόγια της εταιρίας. Ούτε και η αμοιβή είναι ανάλογη, αν συγκριθεί η δουλειά της συνοδού, με τις άλλες «επίγειες» εργασίες μπορεί να κάνει μια γυναίκα. Τότε είναι εκείνο που τραβάει τις κοπέλες να γίνονται συνοδοί;
«Να γυρίσω τον κόσμο, να γνωρίσω ανθρώπους»
Υπέβαλα την ερώτηση σε όλες τις συνοδούς που συνήντησα. Και ασχέτως αν ήσαν Ολλανδέζες, Σουηδέζες, Νορβηγίδες, Γαλλίδες, Βελγίδες, Αγγλίδες, Ελβετίδες ή ’Αμερικανίδες, όλες μου έδωσαν περίπου την ιδία απάντηση. «Δεν μ’ αρέσει ή καθιστική ζωή, θέλω να ταξιδεύω, να δω και λίγο τον κόσμο, να γνωρίσω ανθρώπους...».
Να γνωρίσουν ανθρώπους! Δεν φαίνεται να είναι οι χώρες και τα μνημεία πού τις ενδιαφέρουν, όσο ο! άνθρωποι. Ενδιαφέροντες άνθρωποι — γοητευτικές προσωπικότητες — άνθρωποι της ημέρας — άνθρωποι πού γράφουν την Ιστορία -— ή είστε άνθρωποι αλλιώτικοι από τις ίδιες, με διαφορετικές συνήθειες, διαφορετικό τρόπο ζωής και διαφορετική νοοτροπία.
1 ½ εκατομμύριο μίλλια —το «ατού» της Ντόροθυ
Στο κεφάλαιο «άνθρωποι» κανείς δεν μπορεί να πει περισσότερα από την Ντόροθυ Μπασόνγκ, την «Ντόττυ». Και δεν είναι διόλου παράξενο, αφού συμβαίνει να είναι μια από τις πιο πολυταξιδεμένες συνοδούς στην πρόσφατη Ιστορία της πολιτικής αεροπορίας. Στα έντεκα χρόνια πού κατέχει τη θέση της έχει διανύσει περίπου ένα εκατομμύριο πεντακόσιες χιλιάδες μίλλια!
Ε! ναι είναι συναρπαστικό να την ακούς να σου περιγράφει τις ρωμαντικές φυσιογνωμίες με τις όποιες συνταξίδευσε. Ο πρίγκιψ της Υεμένης με το γιαταγάνι του, κλει-, σμένο σε αδαμαντοποίκιλτο μαργαριταρένιο θηκάρι ο Εμίρης του Κουβέιτ («θεόρατος, με μάτια σαν πυρωμένα κάρβουνα») — η ωραία αυτοκράτειρα Σοράγια («μακρυά μάτια, καταπράσινα, αμυγδαλωτά») — η βασσίλισσά μας Φρειδερίκη («χαριτωμένη και απλή, με εξαίσιο χαμόγελο»).
«Ένα εύθραυστο θαύμα, που κρύβει τόση δύναμη»
Αλλά ο ταξιδιώτης που έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση στην «Ντόττυ» φαίνεται ότι είναι ο Κόλ Πόρτερ, ο Αμερικανός τραγουδιστής που γοήτευσε μια ολόκληρη γενιά με μερικές από τις ωραιότερες μελωδίες πού έγραψε ποτέ ο άνθρωπος.
«Είναι ένας μικροσκοπικός ανθρωπάκος σχεδόν παράλυτος. Είναι καταπληκτικό να σκεφτεί κανείς ότι αυτό το εύθραυστο θαύμα κρύβει μέσα του τόση δημιουργική δύναμη. Ωστόσο, μόλις αρχίζει να μιλάει σε συναρπάζουν τα μάτια του. Είναι τόσο φοβερά ζωντανά!»
Και η «Ντόττυ» συμπλήρωσε τις αναμνήσεις της με μια παρατήρηση. «Κάποια μέρα, όταν θα χορτάσω να πετάω σε καμιά κατοστή χρόνια περίπου, θα γράψω τ’ απομνημονεύματα μου». Πρέπει να σημειώσω εδώ ότι η Ντόροθυ Μπασόνγκ είναι η μεγαλύτερη συνοδός που συνήντησα. Είναι τριανταεξι ετών. Αλλά έτυχε να είναι και η πιο γοητευτική—έτσι όπως μονάχα οι Γαλλίδες ξέρουν να είναι. Μολονότι εργάζεται για μια αμερικανική εταιρία (την TWA) και οι γονείς της είναι Γάλλοι, μένει στο Παρίσι.
Όταν τη ρώτησα πώς γίνεται και δεν παντρεύτηκε ακόμη, είπε ότι οι προτάσεις πού της έγιναν ως τώρα δεν ήσαν «αρκετά ενδιαφέρουσες». Εκείνο πού προφανώς εννοούσε είναι ότι η ίδια δεν ενδιαφέρθηκε αρκετά για κανένα από τούς επίδοξους μνηστήρες, ώστε να τον προτίμηση από τα ταξίδια. Γιατί για μια συνοδό, ο γάμος συνήθως σημαίνει το τέλος της καριέρας της. Η Σκανδιναβική SAS είναι η μόνη από τις μεγάλες εταιρίες πού επιτρέπει στις συνοδούς της να κρατούν τη δουλειά τους και μετά το γάμο τους.
Ο γάμος – αρχή νέας ζωής το τέλος μιας καρριέρας
Και μια πού μιλάμε για γάμο, ας αναφέρομαι εδώ ότι είναι ανακριβής η πεποίθηση ότι οι συνοδοί συνήθως παντρεύονται επιβάτες. Όποτε δεν παντρεύονται παιδικούς φίλους, διαλέγουν το σύζυγό τους από τα μέλη του πληρώματος — τους πιλότους, τους καμαρότους κλπ.
Φυσικά, οι άρρενες επιβάτες συμβαίνει καμιά φορά και παρεκτρέπονται οπότε η κατάσταση γίνεται προβληματική. Να π.χ. ένα διασκεδαστικό περιστατικό, που μας διηγήθηκε η Ίγκριτ Χούρτμαν, μια κοπέλα 24 χρόνων, γεννημένη στις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες.
«Πετούσαμε από το Άμστερνταμ στη Βιέννη. Διέσχιζα το διάδρομο κρατώντας στο κάθε χέρι από ένα δίσκο, και κατευθυνόμουν για το κουζινάκι. Ξάφνου ένας ταξιδιώτης, ένας θερμόαιμος Ούγγρος, πήδησε από το κάθισμά του, έπεσε στα γόνατα και αγκαλιάζοντας με μου ψιθύρισε ασθμαίνων γαλλικά.
»—Ωραία μου, θέλω να σε παντρευτώ.
Κάτι πού δεν προέβλεψαν καθόλου οι κανονισμοί
»Έγινα κατακόκκινη και προσπάθησα να θυμηθώ τί προβλέπει ο κανονισμός για παρόμοιες περιπτώσεις. Αλλά η φαντασία του συντάκτου του κανονισμού δεν είχε φτάσει ως εκεί. Έτσι περιορίστηκα απλώς να τον ρωτήσω αν αισθάνεται καλά. Υστερ’ απ’ αυτό και μέχρι το τέλος της πτήσεως όλοι οι επιβάτες χτυπούσαν το κουδούνι και μου ζητούσαν να τους παντρευτώ. Τους έλεγα «ναι». Σε όλους».
Άλλη μια δύσκολη κατάσταση που είχε να αντιμετωπίσει η Ίγκριντ σε κάποιο άλλο ταξίδι, ήταν με έναν Αμερικανό ο όποιος σ’ όλη τη διάρκεια της πτήσεως της ζητούσε το τηλέφωνό της και στο τέλος, σαν τελευταίο μέσο εκβιασμού, κλειδώθηκε κατά την προσγείωση στην τουαλέττα και απειλούσε να μείνει εκεί αν δεν τού έδινε τον αριθμό της.
Πειρασμοί πού ενεδρεύουν μέσα στο... αεροσκάφος !
Οι υπάλληλοι των αεροπορικών συγκοινωνιών ξέρουν καλά τούς κινδύνους και τούς πειρασμούς πού συνδέονται με τη δουλειά τους. Μια συνοδός, πού επιθυμούσε να μην αναφερθεί το όνομά της, μου είπε ότι οι εξετάσεις πού υπέστη πριν προσληφθεί περιλάμβαναν και τις ακόλουθες δύο ερωτήσεις.
Ερώτηση 1
«Υποθέσατε ότι καθώς περνάτε από το διάδρομο ακούτε ένα επιβάτη να λέει στο διπλανό του: Τί θαυμάσιες γάμπες. Τί θα κάνατε; Θα γυρίζατε και θα τούς κάνατε παρατήρηση; Ή τί άλλο;»
Ερώτηση 2
«Σε ένα μακράς διαρκείας ταξίδι γνωρίζεστε με μια ηλικιωμένη κυρία η οποία συνταξιδεύει με τον συμπαθέστατο γιό της, ας πούμε στη Νέα Υόρκη. Έπειτα από μια ευχάριστη συζήτηση, ο γιος σας προτείνει να βγείτε μαζί του και να περάσετε τη βραδιά σας στη Νέα Υόρκη. Τί θα κάνατε;».
Πριν προχωρήσετε παρακάτω, αγαπητή μου αναγνώστρια, προσπαθήστε να βρείτε μόνη σας την απάντηση, — τί θα κάνατε εσείς σ’ αυτές τις δύο περιπτώσεις;
Στην ερώτηση 1, Η συνοδός αποκρίθηκε ότι θα προσποιηθεί πως δεν άκουσε τίποτα.
Στην ερώτηση 2, Μου ομολόγησε ότι η πρώτη της σκέψη ήταν ν΄ απαντήσει πώς αν της άρεσαν ο νεαρός και η μητέρα του, θα δεχόταν την πρόσκληση. Αλλά σκέφθηκε τότε ότι ίσως αυτό να μην ευχαριστούσε την εξεταστική επιτροπή. Και επειδή ήθελε να προσληφτεί αποκρίθηκε περίτεχνα.
«Δεν μπορώ να φανταστώ ότι θα δεχόμουν την πρόσκληση ενός αγνώστου, γιατί δεν είμαι σίγουρη μέχρι ποιο σημείο θα μπορούσα να συγκροτήσω τον εαυτό μου».
Για να καταδειχτεί πόσο ανόητες είναι μερικές τέτοιες ερωτήσεις.
Τετρακόσιες αιτήσεις για 15 νέες θέσεις
Το ρεπορτάζ μου θα έμενε ασυμπλήρωτο αν δεν λέγαμε λίγα λόγια για τις δικές μας ιπτάμενες συνοδούς. Σήμερα ο αριθμός τους ανέρχεται εις 27. Από την ημέρα πού η ΤΑΕ περιήλθε στα χέρια του μεγιστάνες πλοιοκτήτη Αριστοτέλη Ωνάση και μετωνομάσθηκε σε ΟΛΥΜΠΙΑΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ και ευρίσκονται σε εξέλιξη τα σχέδια επεκτάσεως τού δικτύου της, προέκυψε ζήτημα αυξήσεως του αριθμού των κατά 15.
400 αιτήσεις έχουν κιόλας υποβληθεί για αυτές τις 15 κενές θέσεις.
Στην εκλογή των υποψηφίων μεγάλη σημασία θα δοθεί στην εξωτερική εμφάνιση. Χωρίς να χρειάζεται να είναι καλλονή, η ιπταμένη συνοδός της «Ολυμπιακής Αεροπορίας» θα πρέπει να είναι κομψή, ούτε πολύ κοντή (το λιγότερο 1.56) ούτε πολύ ψηλή (το περισσότερο 166). Ηλικία μεταξύ 20 και 24 γιατί δεν πρόκειται να μείνει στην εταιρία περισσότερο άττό 5 χρόνια. Επί πλέον πρέπει να είναι προικισμένη με ευχάριστο χαρακτήρα, να έχει τελειώσει το γυμνάσιο και να ξέρη τουλάχιστον μια ξένη γλώσσα— Αγγλικά.
Οι Ελληνίδες συνοδοί θα έχουν ένα πλεονέκτημα απέναντι στις ξένες συναδέλφους τους,—μια στολή σχεδιασμένη από τον Ζαν Ντεσσέ.
