Της Βλασίας Μιχαηλίδου – Τριπολιτάκη
Φιλολόγου, Ιστορικού M.Sc.
Το κάλεσμα του καθήκοντος, όπως μεταφράζεται στα ελληνικά ο εν λόγω τίτλος, δεν αφορά την υποχρέωσή μας σε κάποιον προσωπικό ή κοινωνικό τομέα, αλλά πρόκειται για την ονομασία της τελευταίας έκδοσης ηλεκτρονικών παιχνιδιών της Activision, που σημείωσε ρεκόρ πωλήσεων από την πρώτη ημέρα κυκλοφορίας του, αποφέροντας έσοδα 400 εκατομμυρίων δολαρίων μέσα σε 24 ώρες, πουλώντας περισσότερα από 6,5 εκατομμύρια αντίτυπα! Η είδηση δεν είναι νέα (Νοέμβριος 2013), αλλά εν όψει του καλοκαιριού και την απαλλαγή των παιδιών από το σχολικό φόρτο, θα ήθελα να επισημάνω ένα φαινόμενο που αυξάνεται ραγδαία στις μέρες μας κι έχει γίνει αντικείμενο πολλών συζητήσεων, αλλά οι αρνητικές του επιπτώσεις εξακολουθούν να απειλούν πολλούς νέους.
Πριν από μερικές δεκαετίες απασχολούσε τους γονείς η επιρροή των τηλεοπτικών θεαμάτων στη ζωή του παιδιού τους. Μετά την είσοδο και την κυριαρχία των ηλεκτρονικών υπολογιστών στη ζωή μας, το ενδιαφέρον των παιδιών έχουν μονοπωλήσει τα κοινωνικά δίκτυα και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, τα οποία υπάρχουν πλέον σε κάθε σπίτι που διαθέτει μια συσκευή με οθόνη και πληκτρολόγιο (κινητό, κονσόλες, υπολογιστές). Το παρόν άρθρο εστιάζει κυρίως στα διαδικτυακά, αυτά δηλ. που παίζονται online από υπολογιστή και στα οποία ο χρήστης φτιάχνει ένα χαρακτήρα που διαχειρίζεται ολοκληρωτικά, δίνοντας έτσι την αίσθηση μιας δυναμικής online κοινωνίας, στην οποία το παιδί ζει την εικονική πραγματικότητα, μέσω του χαρακτήρα που έχει φτιάξει.
Η επιρροή που ασκούν τα παιχνίδια αυτά στη ζωή του παιδιού και του εφήβου είναι τρομακτική. Κυρίως, επειδή συμβάλλουν στην ενίσχυση της παραβατικής συμπεριφοράς, καθώς πλέον τα περισσότερα ευρέως διαδεδομένα video games έχουν μετατραπεί σε εξομοιωτές μαχών, επιβραβεύοντας με πόντους τους παίχτες που καταφέρουν να πετύχουν τους περισσότερους θανάτους. Οι εταιρίες φαίνεται να συναγωνίζονται ποια θα εκδώσει το πιο αιμοσταγές παιχνίδι, το πιο ρεαλιστικό σε εμπειρία πολέμου. Ένας ανελέητος σκοτωμός, που σοκάρει ακόμα και τους funs των στρατηγικών shooters.
Ο εθισμός στη βία, το φλερτ με το θάνατο, σε συνδυασμό με την κοινωνική απομόνωση που επιφέρει η πολύωρη ενασχόληση με κάθε ηλεκτρονικό μέσο ψυχαγωγίας, ακρωτηριάζουν την προσωπικότητα του νέου, καθιστώντας τον κοινωνικά και πνευματικά ανάπηρο, αλλά και σωματικά καταβεβλημένο, αν λάβουμε υπόψη τα παιδιά που νοσηλεύονται στη Μονάδα απεξάρτησης από το διαδίκτυο στο Νοσοκομείο Παίδων Αγλαϊα Κυριακού. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα ακραίας συμπεριφοράς που επιφέρει η εμμονή στα ηλεκτρονικά μέσα ψυχαγωγίας είναι η προ ημερών είδηση για τον έφηβο που δολοφόνησε τους γονείς του, επειδή του πήραν το ipod!
Η κατάχρηση των μέσων αυτών συνιστά από μόνη της ένα κίνδυνο, με σοβαρές επιπτώσεις στη σωματική και ψυχική υγεία των νέων. Όπως το αλκοόλ κι οι εξαρτησιογόνες ουσίες, έτσι και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια με τη συχνή εναλλαγή χρωμάτων, βλάπτουν τον εφηβικό εγκέφαλο, ο οποίος βρίσκεται ακόμα σε φάση ανάπτυξης. Η κινούμενη εικόνα και το εικονικό περιβάλλον διεγείρουν τη φαντασία τους, η οποία πλέον καθοδηγείται μέσα από τους ατραπούς του ηλεκτρονικού μέσου και δεν απογειώνεται μέσα από το διάβασμα ενός βιβλίου. Επιπλέον, η υπερδιέγερση που απαιτεί ο οπτικοκινητικός συντονισμός περιορίζει τα ενδιαφέροντα των χρηστών σε ανάλογες έντονες δράσεις, καθιστώντας τους ανίκανους να ανταπεξέλθουν σε καταστάσεις που επιβάλλεται η πειθαρχία (σχολική τάξη), η αναμονή (περιμένω την σειρά μου στην ουρά, στο επιτραπέζιο παιχνίδι), η εγκαρτέρηση (αρρώστια). Τέλος, η απομόνωση του παιδιού από τα γεγονότα που συμβαίνουν γύρω του κι από τους φίλους του, η απουσία εμπειριών από την πραγματική ζωή διαμορφώνουν μία αλλοτριωμένη προσωπικότητα, που μοιραία οδηγείται μέχρι και στην απαξίωση της ίδιας της ζωής.
Κλείνοντας, θα έκανα ένα κάλεσμα στο καθήκον (call of duty) των γονιών να περιβάλλουν τα παιδιά τους με την απαιτούμενη αγάπη και το αμέριστο ενδιαφέρον τους, παρέχοντας τους κίνητρα για δράσεις και ενασχολήσεις που συμβάλλουν στην ισόρροπη ανάπτυξη της προσωπικότητας των παιδιών. Θα πρέπει να τρώμε μαζί τους, να μαθαίνουμε συνεχώς τα νέα τους, χωρίς, όμως να γινόμαστε πιεστικοί, να κερδίζουμε την εμπιστοσύνη τους, να τους παρέχουμε ευκαιρίες να έρχονται σε άμεση επαφή με τους φίλους τους, τις ομορφιές της υπαίθρου, να ασχολούνται με την άθληση, τη μουσική, το διάβασμα, να πηγαίνουν σε συναυλίες, να συμμετέχουν σε εθελοντικές οργανώσεις, σε πολιτιστικές εκδηλώσεις, να εξασφαλίζουμε το χαμόγελο στο πρόσωπό τους και την ηρεμία στην ψυχή τους. Το σύνθημα που θα καταστείλει την πρόκληση του loading game είναι το loading real life.
