Γράφει ο Μανόλης Η. Θεοδοσόπουλος- Λογοθεραπευτής
Στις 2 Απριλίου ήταν η Παγκόσμια Ημέρα Ενημέρωσης και Ευαισθητοποίησης για τον Αυτισμό. Εξαιτίας αυτής της ημέρας λοιπόν θα αναφερθούμε σήμερα στην ανάπτυξη λόγου στον αυτισμό.
Σε ένα πρώτο επίπεδο πρέπει να αναφέρουμε ότι ο αυτισμός “είναι μία σύνθετη νευροβιολογική διαταραχή που τυπικά διαρκεί καθ' όλη τη διάρκεια ζωής του ατόμου. Είναι μέρος μίας ομάδας διαταραχών γνωστή ως Διαταραχές Αυτιστικού Φάσματος. Ο αυτισμός εμποδίζει την ικανότητα του ατόμου να επικοινωνεί και να συσχετίζεται με τους άλλους. Επίσης συνδέεται με ρουτίνες και επαναλαμβανόμενες συμπεριφορές, όπως η έμμονη ταξινόμηση αντικειμένων ή το να ακολουθεί πολύ συγκεκριμένες ρουτίνες. Τα συμπτώματα ποικίλουν από πολύ ήπια έως αρκετά σοβαρά.”
Στον αυτισμό η ανάπτυξη των επίπεδων της επικοινωνίας πραγματοποιείται σταδιακά και αναπτύσσονται, τρόπων τινά, ένα-ένα ενώ στη φυσιολογική ανάπτυξη τα επίπεδα κατακτώνται σχεδόν ταυτόχρονα. Παρακάτω περιγράφεται η ανάπτυξη λόγου στον αυτισμό.
Στους πρώτους 9 μήνες της ζωής ενός αυτιστικού ατόμου το κλάμα του χαρακτηρίζεται από μονοτονία ενώ είναι δύσκολο για τους γονείς να αντιληφθούν τη σημασία του (του κλάματος) κάθε φορά. Επιπλέον, παράγει ελάχιστους ήχους από το στόμα οι οποίοι διαφέρουν αρκετά από αυτούς ενός φυσιολογικού βρέφους.
Το αυτιστικό παιδί στην ηλικία 9-15 μηνών δεν έρχεται σε οπτική επαφή με τα οικεία πρόσωπα. Επιπλέον, οι ήχοι που παράγει με το στόμα του συνεχίζουν να είναι χωρίς νόημα, είτε λεκτικό είτε συναισθηματικό.
Από τους 15 μήνες και μετά η διαφοροποίηση της επικοινωνιακής ανάπτυξης μεταξύ αυτισμού και φυσιολογικής πορείας συνεχίζει να είναι έντονη και από κάποιο σημείο κι έπειτα οι διαφορές αυξάνονται. Δηλαδή, στην ηλικία των 2 ετών το λεξιλόγιο του αυτιστικού παιδιού είναι πολύ περιορισμένο (έως 15 λέξεις) ενώ απουσιάζει η χρήση μικρών φράσεων δύο λέξεων. Στην ηλικία των 3 εμφανίζονται οι ηχολαλίες, δηλαδή να επαναλαμβάνει συνέχεια κάτι που ακούει, και η επικοινωνία παρουσιάζεται εξαιρετικά περιορισμένη. Τέλος, από τα 4 έτη και μετά το πρόβλημα επικοινωνίας επιτείνεται. Δηλαδή, το παιδί δεν μπορεί επικοινωνήσει σε μεγάλο βαθμό και η δομή των προτάσεών του κινείται σε μέτρια επίπεδα, είτε σε αριθμό λέξεων είτε στη σωστή σύνδεση αυτών.
Η διαταραχή στις κοινωνικές δεξιότητες φαίνεται να αποτελεί ένα πρωταρχικό στοιχείο που λειτουργεί ανασταλτικά στην ομαλή ανάπτυξη του λόγου στον αυτισμό. Πιο συγκεκριμένα, επιβαρυντικά μπορεί να λειτουργήσει η αδυναμία του αυτιστικού ατόμου να αντιληφθεί κάποια στοιχεία επικοινωνίας, όπως για παράδειγμα τις εκφράσεις του προσώπου, την αδυναμία οπτικής επαφής ή τη δυσκολία κατανόησης δομών της γλώσσας όπως είναι ο μεταφορικός λόγος. Ακόμα, στα αυτιστικά παιδιά ο λόγος αναπτύσσεται κυριολεκτικά. Επομένως εκφράσεις τις γλώσσας (ειρωνεία, χιούμορ) οι οποίες δεν εμπίπτουν στον κυριολεκτικό λόγο δεν γίνονται αντιληπτές στον αυτισμό.
Ένα άλλο χαρακτηριστικό του αυτισμού είναι η ηχολαλία, δηλαδή η συνεχής επανάληψη λέξεων ή φράσεων και μπορεί να εμφανιστεί είτε άμεσα είτε ετεροχρονισμένα. Η ηχολαλία είναι απόρροια της δυσκολίας των αυτιστικών παιδιών να κατανοήσουν το λόγο ενώ παράλληλα δεν την αντιλαμβάνονται.
Αναφορικά με την ακοή τους δεν έχει παρατηρηθεί κάποια λειτουργική ανωμαλία. Ωστόσο, έχει παρατηρηθεί ότι τα αυτιστικά παιδιά έχουν, κατά κάποιο τρόπο, επιλεκτική ακοή. Δηλαδή, μπορεί να μην αντιδρούν σε ακουστικά ερεθίσματα, όπως για παράδειγμα σε εξωτερικούς ήχους ή σε ομιλίες που γίνονται στο χώρο, αλλά μόνο σε αυτά που παρουσιάζουν για αυτά κάποιο ενδιαφέρον.
Για απορίες, σχόλια, παρατηρήσεις μπορείτε να επικοινωνείτε στο [email protected] ή στο 6936 060 070.
