Γράφει ο Μανόλης Η. Θεοδοσόπουλος- Λογοθεραπευτής

ΟΙ ΠΙΟ ΣΥΧΝΕΣ ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ

Στο προηγούμενο άρθρο παρουσιάσαμε την αρθρωτική διαταραχή ως μία από τις διαταραχές επικοινωνίας με τη μεγαλύτερη συχνότητα. Σήμερα θα αναφερθούμε σε μία εξίσου συχνή διαταραχή, τη φωνολογική και τα χαρακτηριστικά της.

Προτού ορίσουμε τη φωνολογική διαταραχή είναι χρήσιμο να διευκρινίσουμε τον όρο φωνολογικό σύστημα. Με αυτό τον όρο αναφερόμαστε στην  οργάνωση και στον τρόπο σύνδεσης των επιλεγμένων ήχων – τα γράμματα δηλαδή- της συγκεκριμένης  γλώσσας.

● Φωνολογική διαταραχή: όταν το φωνολογικό σύστημα ενός παιδιού εμφανίζει χαρακτηριστικά  όμοια με αυτά παιδιών μικρότερης ηλικίας. Πιο συγκεκριμένα, το παιδί με φωνολογική διαταραχή δεν έχει κατακτήσει κάποια ομάδα ήχων-γραμμάτων με αποτέλεσμα να αλλοιώνεται σε μεγάλο βαθμό η ομιλία του. Το παιδί με φωνολογική διαταραχή έχει αδυναμία να κατανοήσει την οργάνωση των ήχων ενός γλωσσικού συστήματος με αποτέλεσμα, ενώ κατέχει –μεμονωμένα- τον ήχο, να τον χρησιμοποιεί λανθασμένα και η ομιλία του να γίνεται δυσκατάληπτη. Επιπλέον η φωνολογική διαταραχή ενδέχεται να επηρεάσει και άλλα τομείς της επικοινωνίας όπως για παράδειγμα το συντακτικό ή τη σημασιολογία.  Τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της διαταραχής είναι:

●  Το παιδί  δεν παρουσιάζει, έλλειψη συντονισμού ή παράλυση στο μηχανισμό άρθρωσης.

● Καμία δυσκολία στις ακούσιες κινήσεις που ελέγχουν το μηχανισμό μάσησης, κατάποσης κλπ.

● Τα σφάλματα στην οργάνωση των ήχων είναι ασυνεπή. Για παράδειγμα η ίδια λέξη μπορεί να προφερθεί διαφορετικά.

● Κάποιες φορές το αντιληπτικό λεξιλόγιο είναι σε καλύτερο επίπεδο από το εκφραστικό.

Σε επίπεδο ομιλίας:

● Παραλείψεις συλλαβών (π.χ. δάκι αντί παιδάκι).

● Αναδιπλασιασμοί συλλαβών (π.χ. δόδα αντί ρόδα).

● Παραλείψεις ήχων-γραμμάτων ή συμφωνικών συμπλεγμάτων (π.χ. πόι αντί πόδι ή έπασα αντί έσπασα).

● Μετάθεση ήχων-γραμμάτων (π.χ. κλούκα αντί κούκλα).

● Αντικαταστάσεις ήχων-γραμμάτων  (π.χ. φάλασσα αντί θάλασσα, τσέρω αντί ξέρω).

● Αλλοίωση ήχων-γραμμάτων  (π.χ. χιέλω αντί θέλω).

Οι αιτίες εμφάνισης αυτής της διαταραχής μπορεί να είναι: γενετική προδιάθεση, χαμηλό νοητικό δυναμικό, μερική απώλεια ακοής στην περίοδο της γλωσσικής κατάκτησης ήχων-γραμμάτων (π.χ. από ωτίτιδες), συναισθηματική ανωριμότητα. Το μεγαλύτερο ποσοστό των ατόμων που παρουσιάζουν διαταραχή στην άρθρωση είναι άτομα που δεν παρουσιάζουν κανένα οργανικό (εγκεφαλική παράλυση, βαρηκοΐα, εγκεφαλικό επεισόδιο), ανατομικό (ύπαρξη κοντού χαλινού) ή ψυχολογικό ( άγχος, στρες) αίτιο(πηγή: http://www.ikidcenters.com).

Ο πιθανός χρόνος αποκατάστασης, όπως σε όλες τις διαταραχές, διαφέρει από παιδί σε παιδί. Αξίζει ωστόσο να σημειωθεί ότι τα περισσότερα παιδιά με φωνολογική διαταραχή (όπως και αρθρωτική) αποκαθιστούν την ομιλία τους -μέσω της λογοθεραπευτικής παρέμβασης- με απόλυτη επιτυχία. Πάντως δεν είναι δυνατόν να καθοριστεί με ακρίβεια η χρονική διάρκεια της θεραπείας καθώς εξαρτάται από πολλούς παράγοντες. Ενδεικτικά μπορούμε να αναφέρουμε την ηλικία (προτεινόμενη τα 4 έτη) κατά την οποία ξεκινάει η θεραπεία, την ανταπόκριση  του παιδιού στο λογοθεραπευτικό πρόγραμμα ή τη σοβαρότητα της διαταραχής.

Για απορίες, σχόλια, παρατηρήσεις μπορείτε να επικοινωνείτε στο [email protected] ή στο 6936 060 070.