Γράφει ο Μανόλης Η. Θεοδοσόπουλος- Λογοθεραπευτής

Σήμερα ξεκινάει μία σειρά από άρθρα μέσω των οποίων θα αναφερθούμε στις πιο συχνές διαταραχές επικοινωνίας παιδιών και ενηλίκων. Θα παρουσιαστούν χαρακτηριστικά των διαταραχών αυτών, οι διαφορές τους καθώς και ο πιθανός χρόνος αποκατάστασης

● Αρθρωτική διαταραχή: όταν εμφανίζονται δυσκολίες στην περιφερειακή κινητική διαδικασία του αρθρωτικού μηχανισμού.  Έχει σαν αποτέλεσμα την παραγωγή ήχων που διαφέρουν από τη φυσιολογική μορφή. Η διαταραχή αυτή είναι αρκετά συχνή σε παιδιά προσχολικής ηλικίας αλλά και σε ενήλικες. Αφορά άτομα των οποίων η νοημοσύνη είναι φυσιολογική ενώ παράλληλα εξελίσσεται ομαλά η ψυχοκινητική τους ανάπτυξη. Επίσης μπορεί να εμφανιστεί σε διάφορες βαθμίδες όπου η ομιλία του ατόμου ενδέχεται να επηρεαστεί σε μικρό βαθμό ή σε πιο σοβαρές περιπτώσεις η ομιλία να είναι ακατάληπτη. Τα κύρια χαρακτηριστικά αυτής της διαταραχής είναι:

● Απαλοιφή: όταν το άτομο παραλείπει εντελώς από τις λέξεις τον ήχο-γράμμα. Για παράδειγμα αντί για “νερό” να λέει “νε-ό”.

● Αντικατάσταση: ο ήχος-γράμμα αντικαθίσταται από κάποιον άλλο μέσα στη λέξη. Για παράδειγμα αντί για “νερό” να λέει “νελό”.

● Αλλοίωση: ο ήχος-γράμμα προφέρεται αλλοιωμένος μέσα σε μία λέξη. Για παράδειγμα αντί για “θέλω” να λέει  “χιέλω”.

● Επένθεση: όταν ένας ήχος παρεμβάλλεται μέσα στη λέξη. Συνήθως εμφανίζεται ανάμεσα από τα συμφωνικά συμπλέγματα. Για παράδειγμα αντί για “πέτρα” να λέει “πετέρα”.

Ένα άλλο κύριο χαρακτηριστικό αυτής της διαταραχής είναι η παντελής απουσία του ήχου-γράμματος σε οποιοδήποτε γλωσσικό περιβάλλον. Δηλαδή, σε αντίθεση με άλλες διαταραχές όπου ο ήχος-γράμμα μπορεί να εμφανίζεται σε κάποιες λέξεις ή μεμονωμένα, στην αρθρωτική διαταραχή το άτομο εμφανίζει πλήρη αδυναμία να παράγει ένα ήχο-γράμμα.

Οι αιτίες εμφάνισης αυτής της διαταραχής ποικίλουν από άτομο σε άτομο. Ενδεχομένως να προέρχονται από κάποια μικρή δυσκολία στην ακουστική διάκριση των ήχων. Επίσης η λανθασμένη «συνήθεια» στην παραγωγή ενός ήχου (λάθος τόπος ή/και τρόπος άρθρωσης επί μακρόν) να προκαλέσει αρθρωτική διαταραχή. Η βαρηκοΐα είναι ένας ακόμα παράγοντας ο οποίος μπορεί να επηρεάσει τη σωστή άρθρωση του ατόμου. Τέλος άλλες αιτίες εμφάνισης της συγκεκριμένης διαταραχής μπορεί να είναι:  Δομικές ανωμαλίες, π.χ. σχιστό χείλος ή ουρανίσκος. Ορθοδοντικές ανωμαλίες,  π.χ. προεξέχουσα άνω οδοντοστοιχία ή χασμοδοντία. Νευρολογικές ανωμαλίες, π.χ. διαταραχή στην άρθρωση λόγω περιορισμένων κινήσεων στη γλώσσα ή στα χείλη (πηγή: institute.gr). Φυσικά σε αυτές τις περιπτώσεις πρώτα αναλαμβάνουν επαγγελματίες άλλων ειδικοτήτων, όπως πλαστικός χειρουργός ή οδοντίατρος, και ακολούθως αναλαμβάνει ένας λογοθεραπευτής.

Ο πιθανός χρόνος αποκατάστασης διαφέρει από άτομο σε άτομο. Σε ένα παιδί προσχολικής ηλικίας, για παράδειγμα, η αρθρωτική διαταραχή ήπιας μορφής μπορεί να αποκατασταθεί σε μερικές εβδομάδες. Η πρόγνωση σε αντίστοιχο περιστατικό ενήλικα συνήθως απαιτεί λιγότερο χρόνο αποκατάστασης. Ωστόσο σε περιπτώσεις όπου η διαταραχή είναι πιο βαριάς μορφής, ειδικά αν έχει προηγηθεί παρέμβαση άλλης ειδικότητας, η θεραπεία μπορεί να διαρκέσει από μερικούς μήνες έως 2 χρόνια ή και παραπάνω.

            Στο επόμενο άρθρο θα αναφερθούμε στη φωνολογική διαταραχή, η οποία εμφανίζει όμοια χαρακτηριστικά με την αρθρωτική

Για απορίες, σχόλια, παρατηρήσεις μπορείτε να επικοινωνείτε στο [email protected] ή στο 6936 060 070.