Τα ίσια μες τ’ ανάποδα
Του γιατρού Γιάννη Γ. Τσουδερού
Πράξη πρώτη (overture).
Δεν είναι καθόλου ωραίο να πιστεύεις ότι όλα τα βρίσκεις έτοιμα στο κομπιούτερ. Αυτό το … συμπέρασμα σπρώχνει στη νωθρότητα το μοναδικό κομπιούτερ, το οποίο δημιουργεί νέες ιδέες από υποθέσεις και δεν αναμασά μόνον τα δεδομένα που έχουμε φυλακισμένα στους υπολογιστές. Μπορείς, βέβαια, να αποθηκεύσεις τη νέα γνώση, τη στιγμή που δημιουργείται, στο σούπερ – υπέρ κομπιούτερ σου, στο νου. Αν εγκαταλείψουμε τη διαδικασία της σκέψης τότε η διανοητική νωθρότητα μεγαλώνει, αφού όλα τα περιμένεις έτοιμα στο πιάτο που λέγεται κομπιούτερ. Η υπερβολική πίστη στις δυνατότητες του υπολογιστή αποτελεί τροχοπέδη για την ανθρώπινη πρόοδο, γιατί αυτή βασίζεται στην ελεύθερη σκέψη του νου. Από κάθε προσπάθεια να συνδυαστούν μεταξύ τους μόνο οι γνωστές φυλακισμένες στον υπολογιστή γνώσεις δεν θα προκύψει νέο δεδομένο προόδου. Θα είναι το αναμάσημα, ο μηρυκασμός, της ήδη κεκτημένης ανθρώπινης Σοφίας.
Πράξη δεύτερη (εισαγωγή στο θέμα)
Μπορείς τώρα, για παράδειγμα, να φαντασθείς πώς θα είναι επ’ ακριβώς η πόλη του Ρεθύμνου και ο νομός Ρεθύμνης το έτος 3.000 μ.Χ.; Μήπως μπορείς να μου πεις το κουμπί που πρέπει να πατήσω στον υπολογιστή, για να δω την απάντηση έτοιμη και να ησυχάσω; Τίποτα, απ’ αυτό το ερώτημα, δεν απαντιέται μόνο μέσω δεδομένων. Μπορείς, ώμος, να φαντασθείς μια απάντηση με το δικό σου σούπερ – υπέρ κομπιούτερ, το μυαλό σου, και να σχηματίσεις μια εικόνα ιδεατής προοπτικής της πόλης και του νομού.
Πράξη τρίτη (το θέμα)
Ας προχωρήσω τώρα τη φαντασία μου για το θέμα. Ρέθυμνο, 3.000 μ.Χ. Φαντάζομαι, υπενθυμίζω ότι σημαίνει σκέφτομαι, το ανύπαρκτο της πόλης, το οποίο πουθενά δε βρίσκεται γραμμένο. Αν ήταν γραμμένο τότε θα ίσχυε το κισμέτ, δηλαδή το προδικασμένο. Σκέφτομαι, λοιπόν, παίρνοντας ως αφετηρία των συλλογισμών μου το τι συμβαίνει γύρω μου και να τι βλέπω.
Είναι δεδομένο ότι το διπλανό μας Ηράκλειο είναι πια μια ελληνικής κλίμακας μεγαλούπολη. Σ’ αυτή συρρέουν μεγάλες επαρχιακές οδικές αρτηρίες από τα υπάρχοντα δίκτυα του νομού Λασιθίου και του ανατολικού τμήματος του νομού Ρεθύμνης, τόσο από τα παλιά, όσο και από τα νεοδημιουργούμενα. Βλέπε οδικά δίκτυα Γαράζο – Ανώγεια και Ανώγεια – Τύλισος, αλλά και Ανώγεια – Πέραμα. Και να σημειωθεί ότι στους χάρτες του νομού όλο αυτό το δίκτυο καταγράφεται, επίσης, ως διαδρομή ιδιαιτέρου κάλους. Είναι, δηλαδή, διαδρομές που έχουν και τουριστικό ενδιαφέρον. Όσο για το δυτικό τμήμα του νομού μας υπάρχει η Σούδα, ένα θαυμάσιο λιμάνι πολεμικής, αστικής και τουριστικής σημασίας. Εμείς, εδώ στο Ρέθυμνο, απέχουμε απ’ αυτό το λιμάνι τόσο όσο είναι αρκετά για να μην επιβαρύνονται η ατμόσφαιρα και οι θάλασσές μας από τις μολυσματικές δραστηριότητές του (λάδια και τοξικά απόβλητα στη θάλασσα, καυσαέρια στον αέρα). Αν ο Β.Ο.Α.Κ. Ρεθύμνης Χανίων προγραμματισθεί με σκοπό τη βελτίωση της οδικής συμπεριφοράς του και όλοι μαζί, ρεθεμνιώτες και κάτοικοι της Σούδας, αποκτήσουμε μια διακλάδωση του, από έξω από τη Σούδα έως το αεροδρόμιο Χανίων, τότε και το Ρέθυμνο θα έχει σε ζηλευτή απόσταση μεγάλο αεροδρόμιο και λιμάνι, χωρίς η λειτουργία τους να το επιβαρύνει περιβαλλοντολογικά.
Πράξη τέταρτη (το κλείσιμο)
Στις προηγούμενες πράξεις δεν αναφέρθηκα καθόλου σε κάτι παλιές ιδέες, χιλιοσυζητημένες, που μιλούσαν για αεροδρόμιο στ’ αδελοπήγια, για μεταφορά του λιμανιού στο Κουμπέ, για ναυτιλιακές εταιρείες με εμπορικό, επιβατικό και τουριστικό ενδιαφέρον κ.τ.λ. Θα ήθελα, όμως, να κοιτάξουμε πίσω μας και να δούμε τι έπαθαν μικρά οικιστικά σχήματα, όταν οι οδικές αρτηρίες μεταφέρθηκαν μακριά τους. Θυμηθείτε τι ήταν το Πάνορμο, με το λιμάνι του, το Ειρηνοδικείο του κ.τ.λ. και τι του συνέβη όταν η παλιά εθνική οδός δεν πέρασε απ’ αυτό, αλλά από το Πέραμα. Δείτε, ακόμα, ποιά επίπτωση είχε στη Δαμάστα, στις Αλλόιδες, ή στο Γενί Γκαβέ η χάραξη του Β.Ο.Α.Κ. πιο χαμηλά και μακριά από αυτά τα χωριά. Καταλαβαίνουμε ότι όπου λειτουργήσουν νέοι οδικοί άξονες εκεί μετατοπίζονται και οι ανθρώπινες δραστηριότητες. Σήμερα, αυτοί οι νέοι δρόμοι υπερέχουν ποιοτικά από τους παλιούς με αποτέλεσμα ολοένα να μειώνεται ο χρόνος κάλυψης των αποστάσεων. Το φάσμα της ποιότητας των δρόμων ποικίλει, ανάλογα με τις ανάγκες που εξυπηρετούν. Άλλο είναι να ενώνει ένας δρόμος δυο χωριά κι άλλο να ενώνει δύο πόλεις, ή δύο κράτη , ή και δύο ηπείρους ακόμα, όπως συμβαίνει με τη καινούργια γέφυρα της Κωνσταντινούπολης, που ενώνει την Ασία με την Ευρώπη.
Πράξη πέμπτη (φαντασία)
Ζούμε σε μια πόλη χωρίς διεθνείς σταθμούς, όμως κοντά της υπάρχουν δύο απ’ αυτούς, Χανιά-Σούδα και Ηράκλειο. Οι δικές μας προσπάθειες πρέπει να εστιάζονται στο να βελτιωθούν οι διασυνδέσεις μας, κυρίως με το λιμάνι της Σούδας και το αεροδρόμιο Χανίων. Οι δρόμοι που θα ενώνουν το Ρέθυμνο με το λιμάνι της Σούδας, το αεροδρόμιο Χανίων και το Ηράκλειο πρέπει να έχουν διεθνείς κατασκευαστικές προδιαγραφές.
Ευνόητο είναι ότι στο νομό μας δεν χρειάζεται να αναπτυχθούν ρυπογόνες βιομηχανικές δραστηριότητες ανταγωνιστικές προς τους γειτονικούς νομούς. Είναι όμως ευκταίο να δημιουργηθούν μη ρυπογόνα πάρκα, όπως βιοτεχνολογίας, ή της νέας ψηφιακής τεχνολογίας, για τα οποία ενδιαφέρονται ήδη το Ι.Τ.Ε. Ηρακλείου και το ΤΕΙ Ρεθύμνης. Καλή, επίσης, δραστηριότητα με τουριστικό ενδιαφέρον θα ήταν στο λιμάνι της πόλης μας να γίνει ένας κεντρικός σταθμός υδροπλάνων που θα ενώνουν την πόλη με όλο το νησί, καθώς και άλλα νησιά, όπως Σαντορίνη, Μήλο, Κάρπαθο κ.ά., κυρίως κατά την τουριστική περίοδο. Τελικά, θα πρέπει να λειτουργούν στην πόλη προγράμματα τουριστικού περιεχομένου, καθ’ όλη τη διάρκεια της χρονιάς, καθώς επίσης να αναπτυχθεί και το σκέλος της πανεπιστημιούπολης. Με τις μέχρις εδώ σκέψεις, εκείνο που αναδύεται είναι μια πόλη των γραμμάτων (πανεπιστημιούπολη) και μια τουριστική πόλη, με ελάχιστες από τις δραστηριότητες της να την επιβαρύνουν περιβαλλοντολογικά.
Η πόλη του Ρεθέμνου μπορεί να είναι και να συνεχίσει να αναπτύσσεται ως τουριστική πόλη κι ως πόλη των γραμμάτων. Αυτή θα πρέπει να είναι η κατεύθυνση της ανάπτυξής της. Για παράδειγμα, η πόλη πρέπει να προγραμματίσει την οικιστική ανάπτυξη της πανεπιστημιούπολης της, στην περιοχή του Γάλου που έχει και πλούσια αρχαϊκή βλάστηση με βαλανιδιές. Βέβαια, πανεπιστημιούπολη χωρίς γήπεδα αθλοπαιδιών, σε μια πόλη χωρίς κλειστό θέατρο δεν νοείται. Σ’ αυτά πρέπει να επιδοθεί ο Δήμος Ρεθύμνης, μετά τις δημοτικές εκλογές.
Φαντάζομαι ότι ο χωροταξικός διακανονισμός τους είναι εφικτός. Θα ήταν εξαιρετική ιδέα να μεταφερθεί το ποδοσφαιρικό γήπεδο της Σωχώρας κοντά στο Βαρδινογιάννειο κέντρο κλασικής άθλησης. Αυτό το αθλητικό σύνολο θα μπορούσε να λειτουργεί και το χειμώνα, ώστε διάφορα αθλητικά σωματεία να νοικιάζουν τις υποδομές του για τις χειμερινές προπονήσεις τους και θα αποτελούσε ένα νέο καταπληκτικό πολιτιστικό πόλο, μαζί με το γειτονικό σ’ αυτό Πανεπιστήμιο. Ο έλεγχος της οικοδομικής δραστηριότητας, με την έγκαιρη θέσπιση και τήρηση πολεοδομικών κανόνων για την περιοχή του Γάλου, είναι απαραίτητη για τη σωστή ανάπτυξή της.
Και στη Σωχώρα, όλη η περιοχή, από τη Στρατολογία και το Δικαστικό Μέγαρο μέχρι τη Νομαρχία και όλοι οι χώροι γύρω από αυτά τα κτίρια, μέχρι τον περιφερειακό δρόμο προς τη θάλασσα, θα μπορούσαν να πρασινίσουν και στο χώρο του σημερινού γηπέδου να αναγερθεί ένα μεγάλο χειμερινό θέατρο, πιθανόν με κινητή οροφή για να γίνεται και καλοκαιρινό. Μαζί με το νέο αρχαιολογικό μουσείο αυτή η περιοχή της πόλης θα αναδεικνυόταν στο εξαιρετικό πνευματικό κέντρο της, στη σκιά της Φορτέτσας και δίπλα στην παλιά πόλη.
Στο σύνολό της η πόλη θα αποκτούσε χαρακτηριστικά όπως εκείνα της πόλης των Κανών στη Γαλλία, η οποία έχει πληθυσμό όσο και το Ρέθυμνο, δεν έχει διεθνές αεροδρόμιο ή λιμάνι, έχει όμως τη φήμη της λουτρόπολης!!!
Έτσι, στη φαντασία μου αναδύθηκε το ρεθεμνιώτικο μέλλον.
Αυτά τα γράφω γιατί πλησιάζουν δημοτικές εκλογές. Νομίζω ότι έφτασε η ώρα οι ρεθεμνιώτες της πόλης και του νομού να σχεδιάσουν το μέλλον τους χωρίς μεγαλοϊδεατισμούς, αλλά με φαντασία και τον ρεαλισμό που απαιτεί η πραγματικότητα, η οποία έχει διαμορφωθεί παγκόσμια, στην εποχή της νέας μεσαιωνικής περιόδου που ζούμε, του ΝΕΟΜΕΣΑΙΩΝΑ ΜΑΣ.
Ας μη λησμονούμε ποτέ, ότι ζούμε με τους κανόνες της υπερκλίμακας του Τυραννόσαυρου, που λέγεται Υπερκεφάλαιο. Κι εμείς θα πρέπει, ως μυρμήγκια, να μαζεύουμε τροφή για τους μακρόχρονους χειμώνες που μας προκαλεί ο Τυραννόσαυρος Υπερκεφάλαιο.
