Σαν τη σκόνη λένε πως είναι το παρελθόν. Κάθε γενιά και στρώμα, γνωρίζει τι βρίσκεται κάτω από τα πόδια της. Αν κάποιο περίεργο χέρι ταράξει τη σκόνη, βγαίνει το παρελθόν στην επιφάνεια φέρνοντας πόνο ή, καμιά φορά, ενοχή. Σήμερα θ' αναφερθώ στο συλλογικό παρελθόν, αυτό το οποίο, ολόκληρα έθνη καμιά φορά, μόνο σαν ασήμαντα στρώματα σκόνης το θεωρούν. Συλλογικό παρελθόν ονομάζεται το ιδιαίτερο, ξεχωριστό και χωρικά προσδιορισμένο παρελθόν ενός μεγάλου γεωγραφικού χώρου, όπως του Ελληνικού έθνους παραδείγματος χάρη.
Φαίνεται πως ο πρωταγωνιστής της νέας ταινίας '12 Years a Slave', Benedict Cumberbatch είναι μέχρι τα γόνατα στη σκόνη τώρα τελευταία. Όπως και ο ήρωας του ρόλου του, ο πέμπτος πρόγονος του ηθοποιού ήταν ιδιοκτήτης φυτείας στα νησιά Barbados τον 18ο αιώνα. Η Stacey Cumberbatch, μια μαύρη επίτροπος του δήμου Νέας Υόρκης, έσπευσε να ανακοινώσει ότι εκείνη και ο Benedict είναι μακρινοί συγγενείς: εάν όχι εξ αίματος, τότε μέσω της περίπλοκης ιστορίας του θεσμού της δουλείας. Παλιότερα, ο γνωστός ηθοποιός παραδέχτηκε ότι κάποτε, η μητέρα του τον παρακάλεσε να μη χρησιμοποιεί δημοσίως το αληθινό του επίθετο γιατί ίσως μια μέρα του ζητηθεί αποζημίωση. Κάτι τέτοιο συνήθως σημαίνει επιστροφή της περιουσίας, οικονομική αποζημίωση, κάποια συμβολική πράξη ή απλά τη λέξη 'συγνώμη'.
Η ανθρώπινη ιστορία είναι γεμάτη από νικητές και νικημένους. Είναι γεμάτη από αιματοβαμμένα χέρια. Σίγουρα όπως και ο Cumberbatch, έτσι και οι απόγονοι εγκληματιών πολέμων δεν είναι υπεύθυνοι για τα εγκλήματα των προγόνων τους. Όπως τονίζει όμως η Natalie Hanman στην εφημερίδα Guardian, όσο υπάρχουν κοινωνικές ανισότητες, τόσο κινδυνεύουν τα πλοκάμια της ιστορίας να επανέλθουν στην επιφάνεια του παρόντος.
Δεν μπορώ να αποφύγω τις συγκρίσεις. Η κατάσταση της Ελληνικής οικονομίας τα τελευταία χρόνια έχει κυοφορήσει πολλές ανισότητες, κοινωνικές και οικονομικές, εντός κι εκτός Ελλάδος. Πάνω απ' όλα όμως, ο Έλληνας, ο 'φτωχός συγγενής' της Ευρώπης, είναι στο στόχαστρο εκείνων που θα έπρεπε, τουλάχιστον, να ζητήσουν συγνώμη.
Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος, γονάτισε την Ελλάδα, καθυστέρησε την εξέλιξη της, στέγνωσε τους οικονομικούς της πόρους, μείωσε κι εξαθλίωσε το πιο παραγωγικό μέρος του πληθυσμού της: τους νέους.
Είναι σωστό όμως να σκαλίζουμε τη σκόνη του παρελθόντος? Περασμένα- ξεχασμένα και ότι-έγινε-έγινε?
Ίσως.
Όμως, όπως σχολιάζει και η Hanman του Guardian, δεν αρκεί οι απόγονοι μιας γενιάς που έχει εγκληματήσει να τραβήξουν μια γραμμή και απλά να πουν 'ποτέ ξανά'. Γιατί αν παρ' όλα αυτά εξακολουθούν να επωφελούνται οικονομικά ή κοινωνικά από τις πράξεις των προγόνων τους, δεν αλλάζουν τίποτα. Απλά συναινούν. Είτε πρόκειται περί ξένων κατακτητών ή πολιτικών.
