ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΑΚΟΥΜΙΑΝΑΚΗΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ
E-mail: [email protected]
http://soixantedix.blogspot.com/
Η Γαλλική Επανάσταση (La Revolution Francaise) του 1789, που οργανώθηκε από την τότε ανερχόμενη αστική τάξη, η οποία είχε υιοθετήσει το κήρυγμα των Διαφωτιστών με κεντρικό σύνθημα το τρίπτυχο «Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφοσύνη», είχε ως σκοπό να βελτιώσει την υπάρχουσα μοναρχία μετατρέποντας την σε συνταγματική και όχι να την καταργήσει. Στην πορεία όμως η μοναρχία καταργήθηκε μετά από μια μακρά περίοδο τρομοκρατίας. Πολλοί ιστορικοί και ερευνητές ισχυρίζονται ότι η Γαλλική Επανάσταση προέκυψε από το φόβο των Γάλλων απέναντι σε οικονομικούς νεωτερισμούς, πρωτόγνωρους για εκείνη την εποχή. Η αλήθεια είναι ότι η Γαλλία του 18ου αιώνα είχε έναν υπερδιογκωμένο δημόσιο τομέα και ένα γιγάντιο δημόσιο χρέος που είχε προκύψει από πολέμους. Οι τόκοι του χρέους αυτού ήταν αδύνατο να εξυπηρετηθούν κι επιβλήθηκε υψηλός φόρος στα αγροτεμάχια. Αυτή η επιλογή οδήγησε σε αδυναμία πληρωμής του φόρου τους Γάλλους πολίτες οι οποίοι ξεσηκώθηκαν και προκάλεσαν τη Γαλλική Επανάσταση.
Επανάσταση όμως χωρίς μύθους δεν μπορεί να γίνει. Ο πιο ωραίος -ίσως- μύθος της Γαλλικής Επανάστασης είναι η πτώση της Βαστίλης, στα υπόγεια της οποίας ήταν φυλακισμένοι οι αγωνιστές της δημοκρατίας. Στην πραγματικότητα μετά την πτώση του φρουρίου της Βαστίλης βρέθηκαν και απελευθερώθηκαν τέσσερις παραχαράκτες, δυο τρελοί και ένας κόμης, του οποίου η οικογένεια είχε ζητήσει να φυλακιστεί για να συνετιστεί. Η νέα τάξη πραγμάτων που καθιερώθηκε τότε οδήγησε σε μια εύθραυστη δημοκρατία, η οποία στη συνέχεια καταλύθηκε από το Ναπολέοντα Βοναπάρτη. Η ελευθερία είχε πλέον χαθεί, η ισότητα αποτελούσε ζητούμενο και η αδελφότητα είχε γίνει μίσος εναντίων των δημοκρατών.
Στην Ελλάδα οι αστικοί μύθοι και ιδιαίτερα εκείνος της «ομαλής δημοκρατικής περιόδου» της Μεταπολίτευσης, με την «αναίμακτη» εναλλαγή των κομμάτων στην εξουσία, κρατούσαν μια ισορροπία όσο τα δανεικά στήριζαν το σαθρό οικοδόμημα της πολιτικής. Η δημοκρατία όμως των σαράντα ετών, είναι πλέον ενήλικη για να μην πούμε «σιτεμένη». Και όπως συμβαίνει με τα παιδιά που μεγαλώνουν και φτάνει κάποια στιγμή που πρέπει να μάθουν να ζουν μόνα τους, έτσι πρέπει να μάθει κι αυτή να ζει μόνη της και να στηρίζεται στα δικά της πόδια. Τα δανεικά τελείωσαν και τα δάνεια γίνονται απαιτητά. Ναι, η δημοκρατία δίνει το δικαίωμα της επιλογής, δεν λύνει όμως το πρόβλημα της ομαλής διακυβέρνησης. Κι αν κάτι υπάρχει ακόμα που κρατάει στο ελληνικό δημοκρατικό πολίτευμα, αυτό είναι η συνέχεια του κράτους πέρα από τις υπαρκτές δυσλειτουργίες και αγκυλώσεις και άσχετα με την εναλλαγή των κομματικών σχηματισμών στην εξουσία.
Αυτό που λείπει όμως είναι η «λογοδοσία», το μέτρημα των συνεπειών των επιλογών τόσο για τους πολίτες, όσο και για τους πολιτικούς. Προφανώς οι Έλληνες πολίτες -μετά το 1974- είναι εκείνοι που εξέλεξαν τις κυβερνήσεις. Κι όπως συμβαίνει με την επιλογή κάθε ενήλικου στον κόσμο, η συνέπεια βαραίνει τον ίδιο και όχι κάποιον άλλο. Με μια βασική διαφορά: το γεγονός ότι σε ψήφισα, δεν σημαίνει ότι σε εξουσιοδότησα να με χρησιμοποιείς για τους δικούς σου σκοπούς. Ο μύθος της συνυπευθυνότητας για εμάς που ψηφίσαμε ανθρώπους βλαβερούς, διεφθαρμένους και επιζήμιους στον τόπο, δεν μπορεί να σταθεί. Η συλλογική ενοχή τύπου «όλοι φταίμε», «όλοι μαζί τα φάγαμε», «όλοι είμαστε το ίδιο», καλλιεργείται σκόπιμα για ένα και μόνο λόγο: Για να κατευνάσει το μένος των πολιτών απέναντι στους πολιτικούς και στο πολιτικό σύστημα και για να εκτονώσει τη συσσωρευμένη βία και την οργή των νεόπτωχων Ελλήνων. Κάθε σύστημα εν τέλει χρειάζεται κι αυτό ένα μύθο για να στηριχθεί. Δυστυχώς, η ελευθερία στην Ελλάδα του 2014 αποτελεί προνόμιο του Ξηρού και η ισότητα εδράζεται στη λογική «αφού θα φτωχύνουμε όλοι, μάλλον θα είμαστε ίσοι». Μας έμεινε ευτυχώς η αδελφότητα και η αλληλεγγύη. Κι αυτό πρέπει να διαφυλαχθεί πάση θυσία. Αλλιώς; Τελειώσαμε.
