Μερος Β'

Έως και τα τέλη της δεκαετίας του 1960, η Ελληνική διατροφή βασιζόταν κυρίως στους κανόνες της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Οι κανόνες της Εκκλησίας μας είναι γνωστοί, δεν θα επεκταθώ υπενθυμίζοντας τους. Θα τονίσω όμως την σπουδαιότητα της τήρησης αυστηρής νηστείας κάθε Τετάρτη και Παρασκευή, η οποία καταλύεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Πρόσφατα, ερευνώντας την ιστορία της Ελληνικής διατροφής, βρήκα την επίσημη επιστολή του καθηγητού του Πανεπιστημίου Κρήτης, κ. Καφάτου προς την ομάδα της Μελέτης των Επτά Χωρών το 2005. Στην επιστολή αυτή, ο κ. Καφάτος ρωτούσε να μάθει τους λόγους για τους οποίους η μελέτη αυτή δεν έλαβε υπ' όψιν ότι το 60% των Κρητών που πήραν μέρος τηρούσαν τους κανόνες των νηστειών της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Ομολογουμένως, δεν γνωρίζω αν ο κ. Καφάτος πήρε απάντηση. Μία παράληψη μεγέθους 60% όμως, είναι πολύ μεγάλη.

Η νηστεία της Εκκλησίας μας δεν είναι δίαιτα αδυνατίσματος, είναι τρόπος ζωής. Πιθανότατα, οι Κρητικοί που πήραν μέρος σ' αυτή τη μελέτη δεν θα το ανέφεραν χωρίς να ερωτηθούν.

Σίγουρα δεν νηστεύει όλος ο Ελληνικός πληθυσμός. Αν σκεφτούμε όμως ότι η μελέτη αυτή έλαβε μέρος από το 1958 κι έπειτα, οφείλουμε να λάβουμε υπ' όψιν το γεγονός ότι η Ελλάδα των χρόνων αυτών υπέφερε πάρα πολύ από οικονομικής άποψης. Το πιθανότερο είναι ότι οι πιο πολλοί Έλληνες θα δυσκολευόταν να αγοράσουν κρέας και γαλακτοκομικά όλο το χρόνο, πόσο μάλλον κατά την διάρκεια κάθε Σαρακοστής.

Στο βιβλίο του Ρούμελη, για παράδειγμα, ο Πάτρικ Λη Φέρμορ περιγράφει εμπειρίες από τις περιηγήσεις του στην Ελλάδα της εποχής εκείνης. Ο συγγραφέας αναφέρεται στην μεγάλη έμφαση που δίνεται στην νηστεία της Σαρακοστής. Χαρακτηριστικά, ο περιηγητής και η σύντροφοί του αρνούνται το κατσικάκι που τους προσφέρεται από μια οικογένεια βοσκών, με πρόφαση τη νηστεία της Σαρακοστής. Τα μέλη της οικογένειας μένουν έκπληκτοι από την 'ευσέβεια' των Άγγλων φιλοξενούμενων, οι οποίοι με τη σειρά τους 'ντρέπονται για την υποκρισία τους'. Ο Πάτρικ Λη Φέρμορ βεβαιώνει ότι 'όπως οι περισσότερες, έτσι και αυτή οι οικογένεια νήστευε αυστηρά'.

Σε αντίθεση με την Μελέτη των Επτά Χωρών, η ομάδα του κ. Καφάτου ερεύνησε τις επιπτώσεις της νηστείας στην υγεία. Το αποτέλεσμα ήταν σαφές. Η διαλείπουσα νηστεία της Ορθοδόξου Εκκλησίας και η μακροζωία είναι άμεσα συνδεδεμένες. Οι νηστεύοντες είναι πιο υγιείς από τους μη νηστεύοντες. Μεσογειακή διατροφή και 5:2 διαλείπουσα νηστεία είναι κομμάτια του ίδιου παζλ που ονομάζεται παραδοσιακή Ελληνική διατροφή. Δεν είμαι σίγουρη γιατί όσοι κρατούν κι από ένα κομμάτι αρνούνται να δουν την τελική εικόνα. Μήπως είναι καιρός να μιλήσουμε για Μεσογειακή Νηστεία;