ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ Κ. ΑΚΟΥΜΙΑΝΑΚΗΣ
ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΑΝΑΛΥΤΗΣ
E-mail: [email protected]
http://soixantedix.blogspot.com/
Στο κλασσικό έργο του Thomas Hobbes «Leviathan», που εκδόθηκε το 1651 στο Λονδίνο σημειώνεται εύστοχα, ότι ως θαύματα νοούνται τα θαυμαστά έργα του Θεού. Στην Αγία Γραφή ονομάζονται συνήθως «σημεία», με την έννοια που οι Λατίνοι τα ονομάζουν «ostenta» και «portent» επειδή δείχνουν και προδηλώνουν αυτό που ο Παντοδύναμος πρόκειται να πράξει. Σημεία ονομάζονται, γιατί ως επί το πλείστον μαρτυρούν τη θεϊκή εντολή σε περιπτώσεις που, αν δεν υπήρχαν αυτά, οι άνθρωποι θα έτειναν να την αμφισβητήσουν ακολουθώντας τη δική τους νοημοσύνη.
Η κατανόηση ενός θαύματος δείχνει στην ουσία την αδυναμία ερμηνείας ενός γεγονότος από τον άνθρωπο, ο οποίος το αποκαλεί αξιοθαύμαστο και εν πολλοίς ανερμήνευτο με την απλή λογική. Οι άνθρωποι θαυμάζουν κάποιο γεγονός για το παράδοξο του ίδιου γεγονότος, ότι δηλαδή δεν έχει συμβεί ποτέ κάτι παρόμοιο ή μόνο σπάνια και αδυνατούν να φανταστούν ότι μπορεί να πραγματοποιήθηκε με φυσικά μέσα, παρά μόνο με την άμεση επέμβαση του Θεού. Εάν όμως διαπιστώσουν υπάρχει κάποια φυσική αιτία πρόκλησης του γεγονότος, αμέσως το κατατάσσουμε στα συνήθη συμβάντα και παύουμε να το θεωρούμε θαύμα πλέον. Κλασσικό παράδειγμα είναι το πρώτο ουράνιο τόξο που εμφανίσθηκε στον κόσμο: θεωρήθηκε θαύμα επειδή ήταν το πρώτο και συνεπώς παράδοξο. Ερμηνεύθηκε τότε από το ιερατείο ως ουράνιο σημείο του Θεού προς τον λαό του για να τον διαβεβαιώσει ότι δεν θα συνέβαινε άλλη καταστροφή του κόσμου με κατακλυσμό. Σήμερα όμως τα ουράνια τόξα δεν αποτελούν θαύματα γιατί η επιστήμη της Φυσικής βρήκε τα αίτια που τα προκαλούν.
Η ανάγκη των ανθρώπων να αποκτήσουν ένα σκοπό στη ζωή τους, τους έκανε να θέλουν να ερμηνεύουν ότι συνέβαινε, ως έμμεση έγκριση σίγουρης κατεύθυνσης προς το σκοπό αυτό. Αν ο σκοπός δεν πραγματοποιούνταν τότε ο άνθρωπος έβαζε ένα άλλο σκοπό περισσότερο εφικτό για να συνεχίσει να ζει. Η επιθυμία του ανθρώπου για συνέχιση της ζωής έπλαθε πάντα εικόνες και μύθους, έφερνε αισιοδοξία και δύναμη στην ανθρώπινη κοινότητα να προχωρήσει και γενικά ήταν ο καταλύτης διαιώνισης της ίδιας της ζωής. Η ελπίδα δεν έσβηνε ποτέ ή πέθαινε πάντα τελευταία, συνήθως με το πέρας του βίου κάθε ανθρώπου. Το θαύμα ήταν μήνυμα, η ζωή ήταν ωραία, ο θάνατος απευκταίος και η ανάγκη για τη ζωή μετά θάνατον ήταν το μόνο που έδινε ελπίδα στους ανθρώπους ότι δεν χάνονται μετά το τέλος της ζωής τους.
Δυστυχώς, η ανάγκη των ανθρώπων να πιστέψουν στα θαύματα έφερε στο προσκήνιο διαχρονικά πολλούς τυχάρπαστους μάγους, απατεώνες, ταχυδακτυλουργούς, χαρτορίχτρες και γενικά ένα συνάφι ανθρώπων που ζούσαν από την ευπιστία των αμόρφωτων συνανθρώπων τους. Σε κάθε ιστορική περίοδο ο κόσμος είχε ανάγκη από μύθους, από θαυματοποιούς, από χαρισματικές προσωπικότητες και από φωτισμένους ηγέτες που θα τον οδηγούσαν στην ευτυχία και στην ολοκλήρωση. Οι διαψεύσεις ήταν κατά κανόνα σκληρές, οι οιωνοί σπάνια επαληθευόταν και η κατάληξη ήταν περισσότερη απελπισία και απογοήτευση.
Σήμερα στη χώρα μας η νέα χρονιά που ήρθε μόνο αισιοδοξία και χαρά δεν φέρνει. Η απογοήτευση στον κόσμο είναι διάχυτη, οι Έλληνες υποφέρουν και αγωνιούν κι έχουν πάψει πλέον να πιστεύουν σε σωτήρες και θαύματα. Οι «πολιτικοί μάγοι» που εδώ και χρόνια μας σώζουν δεν γίνονται πλέον πιστευτοί, ο ίδιος ο έκλυτος βίος και η χλιδή μέσα στην οποία διαβιούν, τους διαψεύδει, η οργή ξεχειλίζει και η λαϊκή οργή γίνεται φουσκωμένο ποτάμι που παρασέρνει τα πάντα στο διάβα του. Τα θαύματα τελείωσαν, όχι όμως επειδή έπαψαν να υπάρχουν. Τελείωσαν, επειδή την περίοδο της ευημερίας γινόταν κάθε μέρα ένα, τα ξοδέψαμε μαζικά και αλόγιστα. Και τώρα τι θα γίνουμε χωρίς θαύματα και χωρίς θαυματοποιούς; Οι άνθρωποι αυτοί ήσαν μια κάποια λύσις (!). Ευτυχισμένο το 2014.
