Μετά την απελευθέρωση της Κρήτης από τους ΝΑΖΙ, που καταργήθηκε η απαγόρευση της κυκλοφορίας πολιτών «μετά τη δύση του ηλίου», ερχόταν και στο χωριό μας ο καραγκιοζοπαίχτης Στέλιος ο Ρούκουνας από το Παγκαλοχώρι κ έδινε που και που παραστάσεις Καραγκιόζη.
Εμείς τα παιδιά τρέχαμε δυο-δυο ή τρία-τρία κι ανταγωνιζόμαστε για το σε ποια φιλαράκια θα δώσει ο Στέλιος το κουδούνι για να τρέξουν να «ντελαλήσουν» στα «σοκάκια» της Πηγής, πως το βράδυ θα παίξει ο Ρούκουνας Καραγκιόζη στο τάδε καφενείο!
Η αμοιβή μας, τα «κηρύκεια», ήταν η δωρεάν εξασφάλιση παρακολούθησης της παράστασης…
Αρκετοί χωριανοί παρακολουθούσαν με ή χωρίς τα παιδιά τους τις παραστάσεις αυτές, έστω και παρά την αντίθετη καθοδήγηση του υπεράξιου Εφημέριου της Ενορίας αείμνηστου Τίτου –κατά κόσμο Κωστή- Παπαδάκη, Πηγιανού, Ηγουμένου της Ι.Μ. του Αρσανίου τότε και για πολλά χρόνια.
Εγώ ήμουν πολύ λυπημένος κάθε φορά που διδόταν παράσταση Καραγκιόζη σε καφενείο του Χωριού, γιατί, ενώ ήθελα να πάω, δεν μου το επέτρεπε ούτε ο Τίτος, ούτε ο Πατέρας μου και ζήλευα τ’ άλλα παιδιά που πήγαιναν στις παραστάσεις.
Όταν μάλιστα τις επόμενες μέρες αντάλλασαν μεταξύ τους φράσεις του Καραγκιόζη κ εγώ δεν είχα τη δυνατότητα, ούτε ν’ αντιληφτώ το τι σημαίνουν, ούτε και να πω κάτι από αυτά…
Κάποια φορά πέτυχα και παρακολούθησα δωρεάν, ως …κωδωνοκρούστης μια παράσταση σε απογευματινή ώρα, που επιτρεπόταν να λείπω από το σπίτι.
Εεε, αυτό ήταν! Επιμορφώθηκα!
Στην επιμόρφωσή μου συνέβαλε κατά πολύ η παρακολούθηση το καλοκαίρι του 1945 παραστάσεων Καραγκιόζη στο Ρέθεμνος, κατά τη φιλοξενία μου από τον αδερφό της Μάνας μου Γεώργιο Νικ. Καλλέργη, υποδηματοποιό.
Κατά τους βομβαρδισμούς της Πόλης μας από τους ΝΑΖΙ εγκληματίες το διάστημα είκοσι ως τριάντα του Μάη του χίλια εννιακόσια σαράντα ένα, καταστράφηκαν πολλές οικοδομές, που έμεναν και μετά την απελευθέρωση ακόμη για πολύ καιρό ερειπωμένες.
Ένα τέτοιο ερειπωμένο χτίριο ήταν κι αυτό, της δυτικής γωνίας, που σχηματίζεται από την οδό Αρκαδίου, αριθμός 121 και τη Θερίσου.
Στη θέση του στεγάζεται σήμερα ένα κοσμηματοπωλείο με πρόσοψη στην Αρκαδίου κι ένα μπαρ με πρόσοψη στην Προκυμαία.
Στην απέναντί του γωνία λειτουργούσε τότε το έν’ από τα τρία φαρμακεία, που υπήρχαν στο Ρέθεμνος. Αυτό ήταν το Φαρμακείο Ευαγγέλου Νησιανάκη. (Τ’ άλλο ήταν του Γιάννη Κούνουπα, που λειτουργούσε στη Ν/Α γωνία της Μενιουδάκη και Τσαγρή 30. Και το τρίτο ήταν του Βολακάκη στην Εθνικής Αντιστάσεως).
Δυτικά από αυτό το κατάλυμα ήταν το παντοπωλείο του Νίκου Ανυφαντάκη.
Αυτό το παλιό χτίριο είχε ερειπωθεί τελείως κατά το τμήμα του προς την Αρκαδίου, ενώ το προς την Προκυμαία τμήμα έστεκε ακόμη, παρά τις ζημιές που είχε υποστεί, γιατί πατούσε η σκεπή του και σε μια μεγάλη πελεκητή καμάρα που χώριζε στα δυο το παλιό χτίριο.
Ένα διάστημα κάποιος Ρεθεμνιώτης χρησιμοποιούσε αυτό το χώρο και συσκεύαζε αλάτι, που το αγόραζε από το Μονοπώλιο, το καθάριζε και μετά τη συσκευασία το πουλούσε.
Μέσα σ’ αυτό έδιδε παραστάσεις Καραγκιόζη πότε-πότε κάποιος άλλος Ρεθεμνιώτης Καραγκιοζοπαίχτης, μερικές από τις οποίες παρακολούθησα με την άδεια του «Μπάρμπα» μου. Και τούτο, γιατί το «Υποδηματοποιείον Γεωργίου Νικ. Καλλέργη», όπως έγραφε η επιγραφή, που του είχε ζωγραφίσει ο Μούρμουρας σε μια μεγάλη πινακίδα τοποθετημένη πάνω από την πόρτα, λειτουργούσε σχεδόν απέναντι από αυτό το χάλασμα στον αριθμό 102 της Αρκαδίου.
Από τις παραστάσεις, που μου επιτράπηκε να παρακολουθήσω επιμορφώθηκα πιο πολύ. Αγόρασα κι από μια χάρτινη φιγούρα του κάθε ήρωα του Καραγκιόζη. Πήρα και χαρτόνι. «Ξεπατίκωσα» στο χαρτόνι τις εικόνες. Έκοψα το χαρτόνι σύμφωνα με τις διαστάσεις της κάθε φιγούρας. Εφάρμοσα πάνω του και κόλλησα με «τσιρίσι» τις εικόνες. Πέρασα και σύρματα πίσω τους για να τις κρατώ και να τις κινώ. Κι όταν, ύστερ’ από το δεκαπενθήμερο που πέρασα στην Πόλη, επέστρεψα στο χωριό, άρχισα να δίνω εγώ παραστάσεις απογευματινές στα φιλαράκια του Χωριού κατά τα παιγνίδια μας …
Και «… Είδες με τα μάθια σου Μπαμπά το σισκεμπάπ;»…
Και «…Θα φάμε. Θα πιούμε. Και νηστικοί θα κοιμηθούμε!»…
Και «…Μπαμπάκο, πατώνεις;»…
Και «…Σέρνω τη Σπάθα! Βαρώ το θηρίο και του κόβω το κεφάλι! Του δίνω μια σπρωξιά και το γκρεμίζω από Κάστρο κ έπεσε και με πλάκωσε!»…
Αυτές τις μνήμες ήρθε και ζωντάνεψε σε μένα το βιβλίο, που πρόσφατα έθεσε σε κυκλοφορία ο πολύ δημιουργικός συνταξιούχος φιλόλογος Γιώργος Δ. Φρυγανάκης, γόνος Μικρασιάτη ιδιωτικού Καραγκιοζοπαίχτη Πατέρα.
«Ο Καραγκιόζης Ζη»! είναι ο τίτλος του βιβλίου, που μας χάρισε ο Γιώργος. Ένα «ρεπερτόριο» από πενήντα πέντε επίκαιρα θεατρικά έργα του θιάσου του Καραγκιόζη.
Έργα, που μπορούν ν’ ανέβουν στο «Μπερντέ» και να παρουσιαστούν στο Κοινό.
Έργα, που ζωγραφίζουν τη σημερινή Ελληνική κι όχι μόνο Κοινωνία κι αποδίδονται με χάρη και με στοιχείο κωμικοτραγικό και σατιρικό.
Έργα, που προκαλούν τον κλαυσόγελω. Έργα, που απεικονίζουν τον τρόπο αντιμετώπισης της Ελληνικής Κακομοιριάς από τον Έλληνα.
Έργα, που επιβεβαιώνουν το αδιάψευστο, κατά τον οποίο: «Ο μπουνταλάς την πίκρα του παρηγοριά την έχει»…
Είναι άραγε δυνατό να πεθάνει ο Καραγκιόζης ενόσω θα ζουν ακόμη Έλληνες και Τούρκοι; Αποκλειστικά αποκλείεται! Ακόμη κι αν οι Έλληνες γίνουμε γνήσιοι Ευρωπαίοι.
Γιατί ως τώρα, ναι μεν τους μιμούμαστε πολύ, πλην όμως δεν έχομε απόλυτα ταυτιστεί. Είμαστε σαν καλιγωμένοι Καραγκιόζηδες με γραβάτα. Και σαν Αγλαϊες αλα Ντιόρ.
Όπως τα χνώτα του Τούρκου εξακολουθούν να μυρίζουν παστουρμά, έτσι και τα δικά μας μυρίζουν ξιδόκρασο, έστω κι αν πίνομε μπύρα…
Η κατσίκα «δεν μασάει ταραμά»! Αλλά κάθεται και την αρμέγουν τ’ αφεντικά της.
«Του Έλληνα ο τράχηλος ζυγό δεν υποφέρει»! Αλλά δεν κάνει καμιά προσπάθεια ν’ απαλλαγεί από αυτόν που φορεί δυο αιώνες στο σβέρκο του και δεν εννοεί να τον αποβάλει, γιατί του έγινε συνήθεια, όπως το «κασκόλ» του Εβραίου.
Δεν ανέχεται να του θίξεις τον Εγωισμό! Όμως ανέχεται και τον σκυλοβρίζουν οι «ντιντήδες» της Ευρώπης και χειρονομούν σε βάρος του άπρεπα, χωρίς αυτός ν’ αντιδρά όπως πρέπει.
Είναι παλληκαράς και «δεν καθίζει μύγα στο σπαθί του»! Αλλ’ ανέβηκε στους ώμους του φίδι κολοβό και περισφίγγει το λαιμό του. Κ ενώ του ‘χει κομμένη σχεδόν την αναπνοή, αυτός καθαρίζει πατάτες…
Πού σαι Μεγαλέξανδρε να καθαρίσεις και να σώσεις από τον όφη τη Βασιλοπούλα!...
Πεθαίνει, λοιπόν, έτσι ποτέ ο Καραγκιόζης;
Ζη και Βασιλεύει κι επί Απόλυτης Μοναρχίας, κ επί Συνταγματικής Μοναρχίας, κι επί Φασισμού, κ επί Δημοκρατικής Διχτατορίας κ επί Διχτατορικής Δημοκρατίας.
Δεν κωλώνει ούτε σ’ ένοπλες περιόδους κατοχής, ούτε με συγκαλυμμένη ή κι ολοφάνερη πτώχευση κι αλλοτρίωση της εξουσίας του κράτους.
Επιβιώνει και με φυτοφάρμακα και με μεταλλαγμένα τρόφιμα και με νερό κονσέρβα και μ’ εναέριους ψεκασμούς και με πείνα και με δίψα
και στο κρύο και στον καύσωνα και με γενόσημα και με «Μνημόνια» και με τα ίδια τα δαιμόνια!...
Να ‘σαι καλά Γιώργο, να μας δροσίζεις το καλοκαίρι και να μας ζεσταίνεις το χειμώνα με την πένα σου.
Τώρα μάλιστα που, δεν έχομε διαθέσιμη ούτε σόμπα, ούτε «αιρ κοντίσιον»! Κ η καλύβα μπάζει απ’ όλες τις μεριές! Κι όμως αποτελεί φορολογητέο τεκμήριο και φορολογείται από τον Εβραιοσιωνισμό ως να είναι το Παλάτι του Κοντόσταυλου!...
Τώρα μάλιστα που, η Αγλαϊα έκοψε «α λε γκαρσόν» το μαλλί της γιατί δεν υπάρχει μία για κομμωτήριο!
Ο Κολλητήρης επέστρεψε από το Πανεπιστήμιο γιατί έπεσε λουκέτο και στην Εστία και δεν υπάρχει ψιλό για να εστιαστεί αλλού!
Ο Πιρικόγκος δεν πάει σκολείο, γιατί δεν έχει Δάσκαλο να το ανοίξει!
Ο Κατσαμπρόκος δεν πάει νηπιαγωγείο, γιατί δε λειτουργεί!
Ο Μπαρμπαγιώργος μετακόμισε στη Σπηλιά της Καλυψώς στη Γαύδο και βόσκει ευγονικά κεδρόκουκκα!
Ο Νιόνιος την κοπάνησε στο εξωτερικό.
Ο Χατζιαβάτης πλεύρισε στον Παχιά για να εξασφαλίσει μάσα!
Ο Μορφονιός δεν κυκλοφορεί γιατί δεν έχει κολόνια!
Ο Βεληγκέκας ανέλαβε φοροεισπράχτορας!
Ο Παχιάς τις φυλακές προεκτείνει για μας τα χτήνη!
Ζαχαρώνει τους Ρωμιούς και θέλει λέει να κάμει Τζαμί τον Παρθενώνα!!!...
Γι’ αυτό, ώσπου να ζουν Έλληνες ο Καραγκιόζης δεν πεθαίνει…
Ellinikisalpigga και Σπέρνω στην Ξέρα Γράφηκε 14.12.2013.
