Της Βλασίας Μιχαηλίδου – Τριπολιτάκη
Φιλολόγου, Ιστορικού M.Sc.
Εκπαιδεύτριας Α.μ.Ε.Α.
Το Δεκέμβριο του 1992 καθιερώθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ να εορτάζεται η Παγκόσμια ημέρα Ατόμων με Αναπηρία στις 3 Δεκεμβρίου, υιοθετώντας το Πρόγραμμα Δράσης για τα ΑΜΕΑ. Η ημέρα αυτή δίνει την ευκαιρία στις κυβερνήσεις, στους οργανισμούς και στις κοινωνίες να εστιάσουν την προσοχή τους στα δικαιώματα και στις δυνατότητες των ανθρώπων με σωματικές ή νοητικές ιδιαιτερότητες.
Τι είναι, όμως, αναπηρία; Η πιο διαδεδομένη ερμηνεία είναι αυτή που παρουσιάζει την αναπηρία ως σωματική, νοητική, αισθητηριακή ή ψυχολογική απόκλιση από το «φυσιολογικό», με αποτέλεσμα το άτομο που εμφανίζει αυτή την απόκλιση να χρήζει επιπρόσθετης βοήθειας, προκειμένου να ζει μία φυσιολογική ζωή. Αυτή, όμως, η ερμηνεία παρουσιάζει την αναπηρία ως ένα ατομικό πρόβλημα, αγνοώντας τις αλληλεπιδράσεις του ατόμου με την κοινωνία. Στο πλαίσιο αυτό, η αναπηρία προσδιορίζεται ως αποτέλεσμα της σχέσης του ατόμου με το περιβάλλον. Έχουμε, λοιπόν, κοινωνίες με συναισθηματική και κοινωνική ανωριμότητα, όπου κυριαρχούν στερεότυπα και προκαταλήψεις, με αποτέλεσμα να προσδιορίζονται ως ανήμπορα τα ΑΜΕΑ, εξαιτίας όχι της σωματικής βλάβης τους, αλλά λόγω του τρόπου αντιμετώπισής τους.
Για παράδειγμα, πόσες φορές η συμπτωματική συνάντηση με ένα ανάπηρο άτομο δεν έχει επισύρει έντονα κι αδιάκριτα βλέμματα προς το ίδιο κι αισθήματα οίκτου προς το συνοδό του; Πόσες φορές δεν είναι κατειλημμένη η θέση αναπήρων ή οι ράμπες πρόσβασης από ανεύθυνους οδηγούς. Ποιος γονιός θα ήθελε το παιδί του να κάνει παρέα με ένα τυφλό παιδί ή ένα παιδί με αυτισμό; Αυτή είναι η πραγματική αναπηρία για τα άτομα με ειδικές ανάγκες: να προσπαθούν να επιβιώσουν και να ενταχθούν σε μία κοινωνία, που αδιαφορεί για το συνάνθρωπό της, που οι θεσμοί και οι κανονισμοί εμποδίζουν, τυπικά ή άτυπα, τα ΑΜΕΑ να λειτουργήσουν ισότιμα σε διάφορες πτυχές της κοινωνικής ζωής.
Ο τρόπος που αντιμετωπίζονται τα άτομα με αναπηρία αποτελεί δείκτη πολιτισμού και δημοκρατίας, διότι μία πολιτεία, που δε σέβεται τα δικαιώματα όλων των πολιτών της ανεξαιρέτως, υστερεί σε επίπεδο ισονομίας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Οι κυβερνήσεις οφείλουν να προβούν σε σχεδιασμό και υλοποίηση προγραμμάτων υγείας, επαγγελματικής κατάρτισης, ψυχαγωγίας, που να καθιστούν δυνατή την ισότιμη συμμετοχή των ομάδων με ειδικές ανάγκες. Παράλληλα, θα πρέπει να διαμορφωθεί η κοινωνική αλληλεγγύη και η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης, μέσα από μηχανισμούς καλλιέργειας κοινωνικών συμπεριφορών. Επιβάλλεται σε ένα σύγχρονο πολιτισμένο κόσμο να μην υπάρχουν κατάλοιπα αναχρονιστικών αντιλήψεων, που κρατούν έγκλειστα σε τέσσερις τοίχους τα άτομα με αναπηρία, από το φόβο του στιγματισμού.
Η αλήθεια είναι πως η κρίση των τελευταίων ετών δοκιμάζει τις αντοχές μας. Οι καρκινοπαθείς ζητιανεύουν για τα πανάκριβα φάρμακά τους, σπίτια βγαίνουν στο σφυρί, λόγω χρεών, οι άποροι στριμώχνονται στις ουρές των συσσιτίων. Τα όρια της αξιοπρέπειας για πολλούς από τους συμπολίτες μας έχουν παραβιαστεί επικίνδυνα. Ας θυμηθούμε, όμως, το σύνθημα που έχουν αναρτήσει κατά καιρούς σε πορείες τους τα ΑΜΕΑ: φαντάσου και φτωχός και ανάπηρος. Πόσο βδελυρό είναι να κόβεται το ρεύμα σε άτομα που συντηρούνται στη ζωή με παροχή οξυγόνου. Πόσο ειδεχθές είναι να μπαίνουν σε διαθεσιμότητα γονείς παιδιών με ειδικές ανάγκες. Πόσο εξοργιστικό είναι να καθυστερούν διαρκώς την καταβολή των εξευτελιστικά χαμηλών επιδομάτων αναπηρίας σε άτομα, που δεν έχουν κανένα άλλο πόρο ή δυνατότητα εξοικονόμησης των αναγκαίων για μία αξιοπρεπή ζωή.
Ωστόσο, η κρίση δεν έχει να κάνει με το υστέρημα των ταμείων μας, αλλά με το υστέρημα της ψυχής μας. Η δική μας προσφορά προς τον ανήμπορο μας βοηθάει να γίνουμε καλύτεροι άνθρωποι. Για εμάς τους χριστιανούς η παρουσία ατόμων με αναπηρία στη ζωή μας είναι η εμφάνιση του ίδιου του Κυρίου, που διαμέσου του ελαχίστου αδερφού μας καλεί να γίνουμε μέτοχοι μία θεϊκής αγάπης, η οποία θα μας καταστήσει πολίτες της Ουράνιας Πολιτείας.
Μπορούμε να εντάξουμε στην παρέα μας τον τυφλό φίλο μας και να γίνουμε τα μάτια του, περιγράφοντάς του ό,τι συμβαίνει γύρω μας. Να καλέσουμε στο σπίτι μας το παιδί με ειδικές ανάγκες, που νιώθει μοναξιά, γιατί κανένας δεν το συναναστρέφεται. Να αφήνουμε ελεύθερες τις ράμπες να περνούν τα αναπηρικά καροτσάκια. Να διευκολύνουμε κάποιον με κινητικά προβλήματα, να ολοκληρώσει την εργασία του ή να απολαύσει τη ζωή, όπως βοηθώντας τον να έχει πρόσβαση στη θάλασσα. Να γίνουμε εθελοντές σε προγράμματα απασχόλησης ατόμων με αναπηρία. Να περιλάβουμε στο πελατολόγιό μας ΑμεΑ. Να συμβάλλουμε στην ένταξή τους στον εργασιακό χώρο. Να πούμε κατηγορηματικά «όχι» στις εκτρώσεις εμβρύων με αναπηρία, γιατί αυτά είναι οι άγγελοι της σωτηρίας μας.
Ας γίνει, λοιπόν, αφορμή η 3η Δεκεμβρίου, να κάνουμε σκέψεις, αλλά κυρίως πράξεις, που θα μας φέρουν πιο κοντά στο μήνυμα της γέννησης του Θεανθρώπου: ποτέ δεν είναι αργά να ενδιαφερθούμε λίγο παραπάνω για τα Άτομα με Αναπηρία, για τα Άτομα με Ειδικές Ανάγκες· θα είναι το καλύτερο έναυσμα, για να γίνουμε κι εμείς ΑμεΑ… Άτομα με Αγάπη, Άτομα με Ανθρωπιά!
